şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Müasir dünyada 3-cü super güc kimdir?..

Image


Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışında Çin və ABŞ-ı dünyanın iki supergücü kimi xarakterizə etməsi Rusiyanın bu siyahıda niyə yer almaması ilə bağlı müzakirələrə səbəb olub. Prezident konkret olaraq “Çin və Amerika dünyanın iki supergücüdür, üçüncüsü yoxdur” deyib. Bundan sonra əsas mübahisə Rusiyanın bugünkü beynəlxalq sistemdə hansı statusa malik olması ətrafında yaranıb.

Burada ilk növbədə "super güc" anlayışının nə demək olduğunu dəqiqləşdirmək lazımdır. Super güc təkcə böyük nüvə arsenalına və güclü orduya malik ölkə deyil. İqtisadiyyatın miqyası, texnoloji imkanlar, qlobal maliyyə və ticarət sisteminə təsir, hərbi gücün dünyanın müxtəlif bölgələrinə proyeksiya edilməsi, müttəfiqlər şəbəkəsi və beynəlxalq gündəmi formalaşdırmaq qabiliyyəti də nəzərə alınır. Bu meyarlarla yanaşdıqda Rusiyanın vəziyyəti ABŞ və Çindən ciddi şəkildə fərqlənir. CSIS-in (Center for Strategic and International Studies - Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzi) müqayisəli təhlillərində də Rusiyanın iqtisadi və elmi-tədqiqat imkanlarının ABŞ və Çinlə müqayisədə xeyli zəif olduğu, onun strateji çəkisinin əsas dayaqlarından birinin nüvə arsenalı olduğu vurğulanır.

Digər tərəfdən, Rusiyanı sadəcə zəif dövlət kimi təqdim etmək də reallığı tam əks etdirməz. Rusiya dünyanın ən böyük nüvə arsenallarından birinə malikdir, böyük hərbi-sənaye bazası var və enerji, xüsusilə nüvə texnologiyaları sahəsində hələ də ciddi beynəlxalq təsir imkanlarını qoruyur. Məsələn, CSIS-in 2026-cı il araşdırmasına görə, "Rosatom" Rusiyanın beynəlxalq əlaqələrində mühüm alətlərdən biridir və ölkə müxtəlif dövlətlərdə nüvə reaktorlarının tikintisini davam etdirir.

Ona görə məsələni "Rusiya güclüdür, yoxsa zəifdir" sualına endirmək düzgün olmaz. Əsas məsələ Rusiyanın supergüc, yoxsa böyük və nüvə silahına malik güc mərkəzi kimi qiymətləndirilməsidir. ABŞ-ın 2026-cı il müdafiə strategiyası ilə bağlı təhlillərdə də Rusiya ciddi təhlükə və böyük nüvə arsenalına malik dövlət kimi təqdim edilir, lakin Çinin ABŞ-a qarşı uzunmüddətli sistemli rəqib kimi mövqeyi ayrıca vurğulanır.

Prezident İlham Əliyevin Çin və ABŞ-ı dünyanın iki supergücü adlandırması fonunda Rusiyanın bu statusda göstərilməməsi nə dərəcədə əsaslıdır? Bu gün Rusiyanı supergüc hesab etmək üçün hansı əsas göstəricilər mövcuddur və həmin göstəricilər ABŞ və Çinlə müqayisədə nə dərəcədə yetərlidir? Rusiyanın böyük nüvə arsenalı, hərbi potensialı, enerji resursları və geosiyasi təsir imkanları onu avtomatik olaraq supergüc statusunda saxlamağa kifayət edirmi, yoxsa müasir dövrdə supergüc olmaq üçün iqtisadi, texnoloji, maliyyə və qlobal təsir imkanlarının da ABŞ və Çin səviyyəsində olması tələb olunur?

Aydın Quliyev: "Hazırkı reallıqda ABŞ və Çindən başqa üçüncü super gücdən danışmaq çətindir"

Aydın Quliyev – 65: Aparıcı jurnalist olması ona heç bir üstün imtiyaz, qeyri-rəsmi səlahiyyət qazandırmayıb

"Bakı-Xəbər" Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Aydın Quliyev Facebook səhifəsində Prezident İlham Əliyevin "iki super güc var – Amerika və Çin, üçüncü yoxdur" fikrini şərh edib. O, Rusiyanın adının çəkilməməsi ilə bağlı iradları əsassız sayır və bildirir ki, Rusiya vaxtilə supergüc olsa da, hazırda bu statusda deyil. Quliyev Rusiyanın beynəlxalq təcridini, sanksiyaları, iqtisadi və siyasi problemlərini bunun əsas göstəriciləri kimi qeyd edir. Onun fikrincə, gələcəkdə Rusiyanın yenidən supergüc statusu qazanması mümkündür, lakin hazırkı reallıqda ABŞ və Çindən başqa üçüncü supergücdən danışmaq çətindir.

Elşad Həsənov: "Super güc beynəlxalq miqyasda geniş təsir imkanlarına və hakim mövqeyə malik dövlətdir"

Heç bir cinayət cəzasız qalmayacaq" - Elşad Həsənov

Politoloq Elşad Həsənov "Bakı-Xəbər" qəzetinə müsahibəsində Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VIII qurultayında səsləndirdiyi “iki super güc var – Amerika və Çin, üçüncü yoxdur” fikrinin əsaslı olduğunu bildirib.

Onun sözlərinə görə, super güc beynəlxalq miqyasda geniş təsir imkanlarına və hakim mövqeyə malik dövlətdir: "Bu gün bu termin Rusiyaya tam uyğun gəlmir. Çünki beynəlxalq miqyasda ən böyük təsir imkanlarına malik ölkələr ABŞ və Çindir. Rusiyanın isə bu statusu təsdiqləyən iqtisadi və siyasi göstəriciləri yoxdur".

Politoloq bildirib ki, Rusiyanın iqtisadi göstəriciləri ABŞ və Çinlə müqayisədə ciddi fərq göstərir. Onun sözlərinə görə, ABŞ və Çin qlobal iqtisadiyyatda böyük paya malik olduğu halda, Rusiyanın payı təxminən 2 faiz civarındadır. İqtisadi artım tempində də Rusiya ABŞ və Çindən geri qalır.

Elşad Həsənov qeyd edib ki, Rusiyanın böyük təbii sərvətləri, nüvə potensialı və ayrı-ayrı strateji sahələrdə ciddi imkanları var. Xüsusilə "Rosatom"un müxtəlif ölkələrdə nüvə layihələri həyata keçirməsi Rusiyanın güclü olduğu sahələrdən biridir. Lakin bunlar ölkənin bütövlükdə super güc statusunda olması üçün kifayət etmir.

Politoloqun fikrincə, Rusiyanın Ukrayna müharibəsində qarşıya qoyduğu məqsədlərə nail ola bilməməsi də onun hərbi-siyasi imkanlarının qiymətləndirilməsi baxımından mühüm göstəricidir. O bildirib ki, Rusiya illərdir davam edən müharibəyə baxmayaraq, qarşıya qoyduğu əsas məqsədləri tam reallaşdıra bilməyib.

Elşad Həsənov Rusiyanın enerji sektorunda yaşanan problemləri də ölkənin mövcud vəziyyətini göstərən amillərdən biri kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, dünyanın əsas neft və qaz istehsalçılarından biri olan Rusiyanın yanacaq çatışmazlığı ilə üzləşməsi və xaricdən yanacaq idxal etməsi ölkənin iqtisadi imkanları ilə bağlı ciddi suallar yaradır.

Politoloq hesab edir ki, Rusiyanın nüvə silahına malik olması onun avtomatik olaraq super güc adlandırılması üçün kifayət deyil: "Bəli, Rusiyanın çoxlu nüvə başlıqlı silahları var. Lakin super güc statusu yalnız nüvə silahı ilə müəyyən edilmir. Burada iqtisadiyyat, hərbi potensial, texnologiya, siyasi və beynəlxalq təsir imkanları da əsas rol oynayır".

O qeyd edib ki, Rusiya SSRİ-dən böyük hərbi, nüvə və kosmik potensial miras alıb. Lakin SSRİ-nin dağılmasından sonra Rusiya əvvəlki qlobal mövqeyini qoruyub saxlaya bilməyib.

Elşad Həsənovun fikrincə, Prezident İlham Əliyevin Rusiyanı üçüncü super güc kimi göstərməməsi elmi və statistik göstəricilərlə əsaslandırıla bilən yanaşmadır. O bildirib ki, Rusiyanın super güc olması ilə bağlı fərqli fikirlər səsləndirənlər ölkənin real iqtisadi, hərbi və siyasi göstəricilərinə baxmalıdırlar.

Politoloq əlavə edib ki, super güclərin dünya siyasətində mövqeyi zamanla dəyişə bilər. Tarixdə Böyük Britaniyanın super güc statusunu itirməsi buna nümunədir. Gələcəkdə ABŞ və ya Çinin də mövqeyinin dəyişməsi, yeni super güclərin meydana çıxması mümkündür.

Dəniz NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16 qırıcısını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama...

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

20.11.2026 / 13:18
Lukaşenko kənd təsərrüfatı nazirini söydüyünü etiraf etdi - sonra ondan üzr istəyirəm...

20.11.2026 / 13:03
Vyetnam Azərbaycanda səfirlik açır...

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ