Fikrət Yusifov: “Bunun üçün mövcud emal müəssisələrinin gücləndirilməsi, yeni istehsal sahələrinin yaradılması və...”
Prezident İlham Əliyev Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) VIII Qurultayında çıxışı zamanı deyib ki, yeni geosiyasi və iqtisadi reallıq ondan ibarətdir ki, bu gün bir çox ölkələr enerji resurslarını əvvəlki kimi əldə edə bilmirlər:
“Burada yenə də Azərbaycan nadir ölkələrdəndir ki, dünya miqyasında bütün növ enerji resurslarını istehsal edir, hasil edir və ixrac edir – xam neft, neft məhsulları, təbii qaz, elektrik enerjisi, neft-kimya məhsulları və gübrələr. Bunların da istehsalı üçün əsas mənbə enerjidir. Bu gün xüsusilə neft məhsulları ilə bağlı yaşanan böhran əfsuslar olsun ki, yəqin daha da dərinləşəcək. Artıq ənənəvi təchizatçılar bəziləri daxili tələbatı ödəmək üçün məcburən ixracı dayandırırlar. Azərbaycana bir çox ölkələrdən müraciətlər daxil olur, xahişlər gəlir ki, biz istehsal etdiyimiz neft məhsullarını o ölkələrə ixrac edək”.
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifov baki-xeber.com-a açıqlamasında bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Prezident Əliyevin qurultayında enerji resursları ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər yalnız Azərbaycanın bugünkü enerji imkanlarını deyil, həm də dünyada formalaşan yeni geosiyasi və iqtisadi reallığın mahiyyətini ortaya qoyur. Bu gün enerji bazarında əvvəlki dövrlərdən fərqli mənzərə yaranıb. Dünyanın bir sıra ölkələri ənənəvi enerji təchizatçılarına çıxış imkanlarını itirib və ya bu imkanlar əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşıb. Enerji təhlükəsizliyi artıq təkcə iqtisadi məsələ deyil, dövlətlərin milli təhlükəsizliyinin və geosiyasi dayanıqlığının əsas elementlərindən birinə çevrilib. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın üstünlüyü ondan ibarətdir ki, ölkəmiz enerji resurslarının yalnız bir növünün deyil, müxtəlif enerji məhsullarının istehsalçısı və ixracatçısıdır. Azərbaycan xam neft, neft məhsulları, təbii qaz və elektrik enerjisi ilə yanaşı, neft-kimya məhsulları və gübrə də istehsal edir. Bu, Azərbaycanın enerji xəritəsində mövqeyini daha da gücləndirən mühüm amildir. Prezidentin qeyd etdiyi kimi, hazırda neft məhsulları bazarında böhranın daha da dərinləşməsi ehtimalı yüksəkdir. Ənənəvi təchizatçıların bir qisminin öz daxili tələbatını təmin etmək məqsədilə ixracı məhdudlaşdırması dünya bazarında yeni təchizat boşluqları yaradır. Azərbaycanın isə belə bir dövrdə bu boşluqların müəyyən hissəsini doldurmaq imkanının olması ölkəmizin iqtisadi və geosiyasi əhəmiyyətini artırır”.
Professorun fikrincə, burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, söhbət təkcə əlavə neft və neft məhsullarının satılmasından getmir: “Azərbaycanın enerji resurslarını müxtəlif formalarda ixrac edə bilməsi ölkəyə yeni bazarlara çıxmaq, mövcud bazarlardakı mövqelərini möhkəmləndirmək və uzunmüddətli iqtisadi əlaqələr yaratmaq imkanı verir. Bu gün Azərbaycana müxtəlif ölkələrdən neft məhsullarının alınması ilə bağlı müraciətlərin daxil olması təsadüfi deyil. Bu, bir tərəfdən dünya enerji bazarında yaranmış çatışmazlığın göstəricisidirsə, digər tərəfdən Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi enerji strategiyasının nəticəsidir. Lakin yaranmış vəziyyət Azərbaycanın qarşısında yeni vəzifələr də qoyur. Əgər dünya bazarında enerji resurslarına tələbat uzun müddət yüksək qalacaqsa, Azərbaycan yalnız xammal ixrac edən ölkə kimi deyil, daha çox əlavə dəyər yaradan enerji və neft-kimya məhsullarının istehsalçısı kimi çıxış etməlidir. Bunun üçün mövcud emal müəssisələrinin gücləndirilməsi, yeni istehsal sahələrinin yaradılması və enerji resurslarının daha yüksək əlavə dəyərli məhsullara çevrilməsi vacibdir.
Eyni zamanda, enerji gəlirlərindən ölkənin qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün daha səmərəli istifadə olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki enerji bazarında bugünkü əlverişli vəziyyət əbədi deyil. Azərbaycan üçün əsas məsələ bu üstünlükdən istifadə edərək iqtisadiyyatın digər sahələrində də davamlı rəqabət qabiliyyəti yaratmaqdır. Hazırkı geosiyasi vəziyyət Azərbaycanın qarşısında mühüm tarixi imkan açır. Enerji resurslarına malik olmaq özü-özlüyündə üstünlükdür, lakin bu resurslardan düzgün istifadə etməklə onları ölkənin iqtisadi və siyasi gücünə çevirmək daha böyük üstünlükdür. Azərbaycan bu gün yalnız enerji ixrac edən ölkə deyil. Formalaşmaqda olan yeni dünya enerji sistemində ölkəmiz həm də etibarlı, şaxələndirilmiş və müxtəlif enerji məhsulları təqdim edə bilən mühüm təchizatçıya çevrilir. Bu imkanın iqtisadi dividendlərlə yanaşı, Azərbaycanın regional və beynəlxalq mövqelərinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət etməsi isə məsələnin ən mühüm tərəfidir”.
Vidadi ORDAHALLI
