Tramp administrasiyası İran ətrafındakı qeyri-müəyyən vəziyyət fonunda Yaxın Şərqə əlavə qüvvələr yerləşdirməyə hazırlaşır. İsrail mediası tezliklə yəhudi dövlətinə yeni qoşunların və döyüş təyyarələrinin yerləşdiriləcəyini bildirib. Ayrı-ayrılıqda Pentaqon nüvə enerjisi ilə işləyən təyyarədaşıyan gəmi ”USS Theodore Roosevelt”in rəhbərlik etdiyi üçüncü təyyarədaşıyan zərbə qrupunu Yaxın Şərqə yerləşdirir. Amerika qoşunlarının cəmləşməsindəki dəyişiklik, artıq səkkizinci ayını yaşayan İranla müharibənin yeni bir mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.
Mənbələr İsrailin “Walla” portalına bildiriblər ki, ABŞ yaxın həftələrdə İsrailə əlavə qoşun və döyüş təyyarələri yerləşdirməyə hazırlaşır. Onların sözlərinə görə, hazırda İsraildə təxminən 3000 Amerika əsgəri yerləşdirilib. İsraildəki Amerika qoşunlarının hazırkı vəzifələrinə qabaqcıl hava hücumundan müdafiə sistemlərinin idarə edilməsi və qərargahların logistikasının təmin edilməsi daxildir. Pentaqon son həftələrdə standart heyət rotasiyaları aparsa da, ABŞ Hərbi Nazirliyinin yeni qiymətləndirmələri əlavə qoşunlara təcili ehtiyac olduğunu göstərir. Noyabrın sonuna qədər, ABŞ-da aralıq konqres seçkiləri başa çatdıqda Yaxın Şərqdə misli görünməmiş bir əməliyyat qüvvəsi yaradılacaq və bu da Tehranla yenidən böyük qarşıdurma halında Donald Tramp administrasiyasına genişləndirilmiş seçimlər təqdim edəcək. Pentaqonun rəsmi məlumatlarına görə, ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki hərbi kontingenti hazırda əsas quru bazaları və gəmiləri arasında səpələnmiş təxminən 50.000 əsgərdən ibarətdir. "The Wall Street Journal" qəzetinin əvvəllər xəbər verdiyi kimi, Pentaqon artıq bu qüvvələrin döyüş hazırlığı vəziyyətini uzadıb və bəzi bölmələr raket təhdidlərinə qarşı durmaq, gəmiçiliyi qorumaq və İran limanlarının blokadasını təmin etmək üçün gələn ilin əvvəlinə qədər bölgədə qalacaq. Əsas quru qüvvələri Küveyt, Qətər, Bəhreyn, BƏƏ, İraq və Suriyadakı müdafiə və logistika obyektlərində cəmləşib. Bu arada, ABŞ qüvvələrinin dəniz komponenti artıq 20 təchizat və müşayiət gəmisinə çatıb.
Amerikanın iştirakı ilə bağlı qarışıqlığa ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin B-1 strateji bombardmançı təyyarələrinin Böyük Britaniyadakı “Fairford” Hərbi Hava Qüvvələri Bazasından çıxarılaraq ABŞ-a qaytarılması da əlavə olunub. Bu yaxınlara qədər onlar İrana zərbələr endirmək üçün nəzərdə tutulan bombardmançı təyyarələr üçün baza kimi xidmət edən aviabazada yerləşdirilib. Lakin Pentaqon təyyarələrin təxribat riski ilə əlaqəli olduğu bildirilən təhdid səbəbindən ABŞ-a qaytarıldığını açıqlayıb: "Əməliyyat təhlükəsizliyi mülahizələri qüvvələrimizin və aktivlərimizin hərəkəti barədə real vaxt rejimində təsdiq verməyimizə mane oldu. İndi bütün ABŞ bombardmançı təyyarələrinin yenidən yerləşdirildiyini təsdiqləyə bilərik".
Tehran vurğulayır ki, Amerika qüvvələri, əksinə, Yaxın Şərqdəki konsentrasiyalarını azaldıb. İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (İİKK) komandanı Əli Fədəvi bildirib: "Amerikalılar sərhədlərimizdən 1000 kilometrdən çox məsafədə qaçıb geri çəkiliblər. Bu onların seçimi deyil, İslam Respublikasının təsiri və İİKK quru qüvvələrinin qüdrətinin nəticəsi idi". Komandanın sözlərinə görə, münaqişənin başlanğıcından bəri ilk dəfə olaraq Amerika gəmiləri Fars körfəzindəki, Hörmüz boğazındakı, Oman dənizindəki və Hind okeanının şimalındakı bazalarını tərk ediblər. Hörmüz özü bir neçə aydır ki, İranın nəzarəti altındadır. O əlavə edib ki, boğazda Omanla hazırlanmış yeni naviqasiya qaydaları artıq qüvvədədir.
Əli Fədəvi həmçinin qeyd edib ki, bəzi ticarət gəmilərinin kapitanları sığorta və maliyyə öhdəlikləri səbəbindən ABŞ ordusunun himayəsi altında yaradılmış alternativ gəmiçilik marşrutu olan Hörmüz boğazının cənubundan istifadə etmək məcburiyyətində qalırlar. Onun məlumatlarına görə, hazırda Tehranın təyin olunmuş dəniz zonasından kənarda alternativ marşrutla gündə cəmi 3-4 milyon barel neft daşınır ki, bu da müharibədən əvvəlki həcmlərdən xeyli azdır. Lakin hərbi komandan xəbərdarlıq edib ki, bu marşrutdan keçən gəmilər istənilən vaxt Tehranın təzyiqinə məruz qala bilər və Tehran dəfələrlə qayda pozanlara qarşı raket və pilotsuz təyyarələrlə hücumlar həyata keçirib. İİKK komandanı bildirib: "Əgər amerikalılar quru hücumu başlatsalar, biz Amerika ilə əlaqəli bütün hədəfləri, Amerika bazalarını və Amerika ilə əlaqəli bütün gəmiləri vuracağıq. Amerikalılar yalnız havada gərginlik yarada bilərlər, lakin bu artan gərginlik amerikalıların özlərinə zərər verəcək". Hərbi komandan vurğulayıb ki, İranın müdafiə sənayesi potensialı hazırda döyüş meydanında hərbi texnikadan istifadəsini üstələyir. Buna görə də, Fədəvi sonda bildirib ki, İslam Respublikasının ABŞ və İsraildən yeni hücumları dəf etmək qabiliyyəti əvvəlki toqquşmalarla müqayisədə xeyli artıb.
Son həftələrdə Donald Tramp müntəzəm olaraq İranla uzun sürən müharibəyə tezliklə son qoyacağına dair zəmanətlər verib. O, dəfələrlə noyabrın əvvəlində ABŞ-da keçiriləcək ara seçkilərdən sonra razılaşmanın əldə edilə biləcəyini bildirib. Eyni zamanda o, İslam Respublikasını təhdid etməyi də unutmayıb. Ağ Ev rəhbəri bu yaxınlarda Vaşinqtonda jurnalistlərlə danışarkən deyib: "İranla bağlı qərar verməliyəm. İran çətin günlər keçirib. İndi isə onlarla yaxşı və ya pis şəkildə davranacağımıza qərar verməliyik".
Samirə SƏFƏROVA
