Rusiyanın tarixində dövlət səviyyəsində korrupsiya və rüşvət hallarının geniş vüsət almasına aid çoxlu sayda faktlar mövcuddur.
Rus qoşunları Qafqazı, o cümlədən şimali Azərbaycanı işğal etdikdən sonra bu ərazilərə rüşvət və korrupsiyanı da gətirmələrinə aid çoxlu sayda faktlar var. Hətta rüşvət almaq üçün “get sabah gəl” məsələsinin də rus məmurlarının ortaya atdığını faktlar sübut edir.
Sovet dövləti banisinin “xalqlar həbsxanası” adlandırdığı çar Rusiyasının siyasətini sonradan sovet Rusiyası başqa formada davam etdirib. Hazırda özünü həmin dövlətlərin varisi hesab edən Rusiya Federasiyası xalqlara fəlakətlər gətirən bu siyasəti davam etdirmək üçün müxtəlif formalardan, o cümlədən regional münaqişələri qızışdırmaq siyasətindən əl çəkmir. Keçmiş postsovet məkanında alovlandırılan müharibə ocaqları məhz Rusiyanın ənənvi siyasətinin nəticəsi olaraq meydana gəlmiş və bu ocaqların tamamilə söndürülməsində də elə məhz Rusiya ən böyük maeə olaraq qalmaqdadı.
1979-cu ildə Əfqanıstana qoşun yeridən SSRİ-nin məğlubiyyətinin əsas səbəblərindən biri də iri rütbəli zabitlərin, generaılların korrupsiyaya və rüşvətə bulaşması olmuşdu. Onların döyüşdükləri düşmən tərəfə hərbi texnika, silahlar satması və bunların guya döyüşdə əks tərəfin məhv etməsinə aid saxta sənədlər tərtib etmələrinə aid çox yazılıb. Belə hallar digər müharibələrdə də, o cümlədə Rus-Çeçen müharibəsində də təkrar olunub. Çox güman ki, 5 ildən artıq davam edən Rusiya-Ukrayna müharibəsi başa çatdıqdan sonra bu müharibə zamanı da korrupsiya və rüşvət hallarına aid çoxlu sayda faktlar üzə çıxacaq.
Qəribə burasındadır ki, Rusiya istehsalı olan çoxseriyalı kriminal filimlərdə bu ölkədə qubernatorlar, şəhər rəhbərləri, generallar, deputatlar, nazirlər və onların müavinlərndən tutmuş aşağı ranqlı məmurlara qədər rüşvətin və korrupsiyanın tüğyan etməsi gizlədilmir. Həmin filmlərdə yüksək rütbəli məmurların kriminal avtoritetlərlə əlbir olmasının Rusiyada adi hala çevrildiyi açıq – aydın göstərilir.
Əsrlərlə işğalçı siyasətə üstünlük vermiş Rusiya nə öz xalqına, nə də müstəmləkə əhalisinə yaxşı heç nə verməmiş, əksinə müstəmləkə əhali ilə bərabər rus xalqı da bu siyasətdən daim əziyyət çəkmişdi.
SSRİ dağıldıqdan sonra böyük dövlətçilik iddialarına baxmayaraq Rusiya ildən – ilə beynəlxalq miqyasda mövqelərini itirməkdədir. Bu prosesi Rusiya-Ukrayna müharibəsi daha da sürətləndirib. Bu müharibə inperiya olaraq Rusiyanın sürətlə parçalanmağa doğru sürükləyir.
Qəribə burasındadır ki, Rusiyanın işğalçı siyasəti tənqil olunarkən və ya bu ölkənin tarixən başqa xalqların ərazilərini işğal etdiyinə dair faktlar səsləndirərkən hələ də buna haqq qazandırmağa çalışan, siyasi korluq nümayiş etdirən insanlara rast gəlmək olur.
Hazırda Ukraynaya qarşı işğalçı müharibə aparan Rusiya bütün qərb ölkələrini təhdid etməkdən, müharibə ilə hədələməkdən çəkinmir. Lakin burada Rusiya üçün anormal, məntiqə sığmayan məsələ odur ki, bu ölkənin səlahiyyətli, yüksək vəzifəli məmurlarının böyük əksəriyyətinin övladları qərb ölkələrində təhsil alır və ya işləyir. Bundan başqa həmin məmurların korrupsiya və rüşvətlə topladıqların vəsaitlərin böyük əksəriyyəti də qərb ölkələrinin banklarında saxlanılır. Deməli Rusiyanın hazırda yeritdiyi imperialist siyasətin heç bir perspektivin olmadığı, bundan əksər əhalinin, o cümlədən həmin məmurların da narazı olması şübəsizdir.
Rusiyanı tarixən daxili və xarici siyaətdə müharibələr, böyük hərbi əməliyyatlar və s. hallarda olan rüşvət və korrupsiya halları ölkəni maddi cəhətdən çokdürürsə, tarixi, mədəni dəyəri olan eksponatların muzeylərdən oğurlanaraq başqa ölkələrə satılması bu dövləti mənəvi deqradasiyaya sürükləyir.
2007-ci ilin dekabrında ABŞ-ın paytaxtı Voşinqtonda Konqres və Senatda Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı müzakirələrdə istirak edərkən Rusiyanı gözdən salan ciddi bir hadisənin şahidi olduq. Bununla bağlı “Rusiyanın “Qaqarin səhvi” (“525- ci qəzet” 15 iyul 2008) adlı məqalə yazaraq korrupsiya və rüşvətin ən aşağı səviyyəsinə, ciliz formasına endiyinə görə Rusiya rəsmilərini tənqid etdik. Lakin sonradan Rusiyada müsbətə doğru heç bir irəlləyiş olmadığına görə yenidən bu faktı oxucuların diqqətinə çatdırmağı lazım bildik.
Vaşiqtonda “Kosmonavtika” muzeyində olarkən dünyanın ilk kosmonavtı, milliyyətcə rus olan Yuri Qaqarinin kosmosa uçarkən geyindiyi paltarın ABŞ – ın paytaxtındakı muzeydə nümayiş etdirilməsi bizi çix təəccübləndirdi. Fikrimizcə bu faktı Rusiyanın dövlət ümicinə sarsıdıcı zərbə və ya təhqir kimi qiymətləndirmək olar. Məsələyə ciddi yanaşdıqda görmək olar ki, Rusiyada korrupsiya və rüşvət hansı həddə çatıb ki, hətta Qaqarının paltarını da rəqib, düşmən hesab etdikləri ölkəyə satmaqdan çəkinməmişlər. Bəziləri buna adi fakt kimi baxa bilərlər. Lakin yadda saxlamaq lazımdır ki, kemiş SSRİ və özünü onun varisi hesab edən Rusiya daim öz gücünü nümayiş etdirmək üçün təbliğatda digər məsələlərlə yanaşı kosmosu ilk dəfə fəth etməsindən və ilk kosmanavt kimi Yuri Qaqarindən daim istifadə edib və bu gün də istifadə etməkdədir.
Amerikanlar isə Rusiyanın zəif nöqtələrini görərək hansı yolarlasa dünyanın ilk kosmonavtının paltarını ucuz qiymətə alaraq öz muzeylərində yerləşdirilmiş və bundan Rusiya əleyhinə indiyənə qədər öz təbliğatlarında aşağılayıcı tərzdə istifadə edirlər. Milyardlara başa gələn kocmik layihələr və bu layihələr vasitəsilə öz gücünü nümayiş edirməyə çalışan Rusiya və ABŞ yarışmasında bu faktın Rusiyanın imicinə böyük zərbə vurduğu şübhəsizdir. Muzeyin eksponatları ilə bizi tanış edən amerikalı bələdçinin bu paltarın alınma tarixçəsini və dünynın ilk qadın kosmonavtı Valentina Tereşkovanın muzeydə bunu görərkən halının xarab olmasını fəxrlə danışması çox mətləblərdən xəbər verir.
Buradan belə nəticə çıxarmaq olar ki, özünü super dövlət hesab edən, hazırda da xalqları müxtəlıf təhlükələrlə hədələyən Rusiyada elə bir sistem formalaşıb ki, burada hər şeyi, hətta çox böyük maddi və mənəvi əhəmiyyətə malik əşyaları, o cümlədən ilk kosmanavtın paltarını da düşmən hesab olunan ölkəyə satmaq mümkündür. Rusiyada bu cür anormal sistemin olması başqa dövlətlərdə haqlı olaraq narahatlıq doğurur. Buradan məntiqi sual meydana çıxır: “Kosmosu hərbiləşdirmək uğrunda yarışa əhalinin boğazından kəsilən milyardlar xərclənəndən sonra ilk kosmanavtın paltarının su qiymətinə düşmənə satilacaqdırsa, bunları etməyə dəyərdimi? Fikrimizcə kosmosun hərbiləşdirilməsindən imtina etməyin, Rusiya-Ukrayna müharibəsinə son qoymağın, dünyada sülhün bərqərar olmasına xidmət edən siyasətə üstünlük verməyin vaxtı çoxdan çatmışdır.
Bütün bu məsələlər Rusiya rəsmilərini dərindən düşündürməli və onları konstruktiv addımlar atmağa sövq etməlidir.
Məhərrəm Zülfüqarlı t.e.d., professor
