Son illər dövlət tərəfindən tikinti və daşınmaz əmlakın idarə olunması sahəsində xeyli islahat həyata keçirilib, müvafiq sərəncamlar verilib və normativ aktlar qəbul olunub.
Bunlarla yanaşı Azərbaycanda çoxmənzilli binaların idarə edilməsində müəyyən problemlər var. Yaşayış binaları tikilib istifadəyə verildikdən sonra mənzil tikinti kooperativləri yaşayış binasının idarəçiliyini davam etdirir.
Əslində isə MTK mənzil mülkiyyətçilərinə çıxarış verdikdən sonra bir ay müddətində ləğv olunmalıdır. O da bir faktdır ki, bu gün yaşayış binalarında fəaliyyət göstərən “komendatlar” nə sakinlər, nə də bələdiyyələr tərəfindən seçilir. Adətən MTK tərəfindən təyin edilən həmin şəxslərin də işi əsasən sakinlərdən pul toplamaqdan ibarətdir.
Onu da qeyd edək ki, Azərbaycanda, o cümlədən Bakıda tikintisi başa çatmış və artıq məskunlaşmış bütün yeni tikililərin MTK-lardan alınaraq idarəedici şirkətlərə və sakinlərə təhvil verilməsinə başlanılmalı di. Belə ki, bir neçə il əvvəl Prezident İlham Əliyev İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklikləri təsdiqləyib. Məcəlləyə əsas dəyişikliklər mənzil qanunvericiliyinin pozulması ilə əlaqədardır. Belə ki, yeni tikililərin tikintisi başa çatdıqdan və həmin binadakı mənzillərin ümumi sayının əlli faizindən çoxu sakinlərin mülkiyyətinə keçdikdən sonra bir ay müddətində MTK ləğv edilməli və bina sakinlərinin yaratdığı mənzil mülkiyyətçilərinin müştərək cəmiyyətinə təhvil verilməlidir. Ancaq hələ də binaların idarəedilməsi MTK-lərin əlindədir.
“Mənzil mülkiyyətçiləri idarəetmə formasını seçməyiblərsə, artıq bələdiyyələr buna müdaxilə etməlidirlər”
Əmlak məsələləri üzrə ekspert Elnur Fərzəliyev bildirdi ki, vətəndaşlar idarəetmə strukturu yaratsa da, çoxu fəaliyyət göstərmir: “Binada yaşayan sakinlər idarəetmə mənzil mülkiyyətçiləri müştərək cəmiyyəti (MMMC) qurmalıdırlar. Bunun üçün İqtisadiyyat Nazirliyinin mənzil kommunal siyasəti şöbəsinə müraciət etməlidirlər. Orada nizamnamə hazırlanıb, təsdiqlənir. Ədliyyə Nazirliyinə göndərilir və qeydiyyata alınırlar. Yığılan kommunal pullarla da binanı idarə edirlər. Məlumat üçün bildirim ki, MMMC ictimai birlik tipli qurumdur və vergidən azaddır. Bakı və Abşeronda 2000-dən artıq çoxmənzilli yaşayış binası var. Amma qeydiyyatdan keçmiş MMMC-lərin sayı təqribən 250-300-dür. Onların da demək olar ki, 50 faizi fəaliyyət göstərmir”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, Bakı və Abşeron üzrə aylıq kommunal pullar əraziyə, binaya, evin kvadratına görə 20 qəpikdən 2 manata qədər dəyişir. Bəzi binalarda vətəndaş 100 kvadrat mənzilə 200 manat ödəyir: “Binaları idarəedən şirkətlər də var. Vətəndaşlar belə vəziyyətdə onlara da müraciət edə bilərlər. Binalardan yığılan pullar yalnız onun bugünkü xərclərini - liftin, işığın, qazın, suyun pulu, zibillərin atılması, işçilərin maaşını ödəyə bilir. Binalar vaxt keçdikcə istismar müddətini bitirir, problemlər yaranır, xərclər artır. Xarab olan hər şeyə görə də sakinlərdən yenidən pul yığılır. MMMC-lər yığdıqları puldan büdcə formalaşdırmalıdırlar ki, gələcəkdə baş verə biləcək xərcləri qarşılaya bilsinlər. Bu sahə hansısa rəsmi dövlət qurumunun nəzarətinə keçməlidir. Çünki ümumi idarəetmə qurumu yaranarsa, büdcəyə çox pul yığıldıqca, xərclər də azalacaq. İndi hər bina özü üçün usta briqadası, 2-3 xadimə saxlayır və az maaş verir. Bu işçilərin yüksək əməkhaqqı müqabilində bir yox, bir neçə binaya baxması daha effektlidir”.
Ekspertin sözlərinə görə, binalar tikilib başa çatdıqdan sonra, idarəetmə tikinti korperativlərindən alınıb sakinlərə verilməli və həmin binanın sakinləri idarəetməni özləri həyata keçirməlidirlər. Bəzən MTK rəhbərliyi binanın idarəetməsini sakinlərə vermək istəmir. Lakin qanunvercilik imkan verir ki, mənzil mülkiyyətçiləri özləri idarəetmə formasını seçsin. Əgər mənzil mülkiyyətçiləri idarəetmə formasını seçməyiblərsə, artıq bələdiyyələr buna müdaxilə etməlidirlər.
Günel CƏLİLOVA
