Son dövrlər Prezident yanında Ali Attestasiya Komissiyasının (AAK) elmi dərəcə verməkdən imtina etdiyi şəxslərin adları açıqlanmasa da, sayları açıqlanır.
AAK-dan mətbuata verilən məlumata görə, mart ayında 43 nəfərə elmi dərəcə verilməsindən imtina edilib.
Həmin müddətdə 59 nəfərə fəlsəfə doktoru, 12 nəfərə elmlər doktoru dərəcəsi verilib. Fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq istəyən 41 nəfərə, elmlər doktoru dərəcəsi almaq istəyən 2 nəfərə isə imtina cavabı gəlib.
Bundan başqa, keçən ay 22 nəfərə dosent, 5 nəfərə professor elmi adı verilib. Dosent elmi adı almaq istəyən 4 nəfərə, professor elmi adı almaq istəyən 2 nəfərə imtina verilib.
Maraqlıdır ki, keçən il isə 246 nəfərə elmi dərəcə verilməsindən imtina edilib. Artıq imtina edilmə prosesi gedir, son zamanlar AAK-ın imtinalarının sayı çoxalır. Təbii ki, bu da əsassız ola biməz. Bütövlükdə, AAK verdiyi imtinalara görə nə qədər obyektiv ola bilir?
"O elmi rəhbərlər cəzalandırılmalıdır, aldıqları pul, məvacib geri alınmalıdır"
AVCİYA-nın vitse-prezidenti, professor Məhərrəm Zülfüqarlı Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, AAK-ın qərarına qiymət vermək üçün mütləq mənada o elmi işlərlə tanış olmaq lazımdır, bu zaman qərarın obyektiv, yoxsa qeyri-obyektiv olduğunu görə bilərik. M.Zülfüqarlı qeyd etdi ki, bir sıra hallarda elmi rəhbərlərin məsuliyyətsizliyi ucbatından da doktoranta imtina verilir. "Bu respublikamızın çox ağrılı məsələlərindən biridir. Bilirsiz ki, uzun illər bu sahədə ciddi narazılıqlar müşahidə edilib. Bu elə bir məsələdir ki, burada insan taleyi həll olunur. Ali Attestasiya Komissiyasının qərarına birmənalı yanaşmaq olmaz. Buna fərdi qaydada yanaşmaq lazımdır. İmtina verilən şəxs kimdir, mövzusu nədir, elmi rəhbəri kimdir, kim rəy verib, işi şurada necə müdafiə olunub? Bu zaman qərar vermək olar.
Ümumi götürəndə, bəli problemlər var. Birinci növbədə imtina verilənlər barədə fikir bildirək.
Universitetlərdə, yaxud AMEA-da doktorantlarla məşğul olmağa görə 50 saat ayrılıb və buna görə də elmi rəhbərlərə pul verilir. Bu dərs yükü sayılır. İmtina alanların elmi rəhbərlərindən 50 saatın pulunu çıxmaq lazımdır ki, doktoranta yaxından kömək etməyib, hazır rəylərə qol çəkib. Opponentlər var ki, rəyə görə pul alırlar, iş haqda obyektivlikdən uzaq bəy tərifi deyirlər, onlara da verilən pul geri alınmalıdır. Bu o deməkdir ki, bunların buraxdığı məhsul "brak"dır, yaramır, Ali Attestasiya Komissiyası da imtina qərarı çıxarıb.
Amma ola bilsin, elə insanlar da var ki, öz gücü, öz biliyi, savadı ilə müdafiə edib, necə deyərlər qurunun oduna yaş yanan kimi, o da yanıb, yəni imtina alıb. Bunlara da baxmaq lazımdır. Əgər belələri varsa onların hüquqları bərpa olmalıdır".
M.Zülfüqarlı hesab edir ki, Ali Attestasiya Komissiyasının indiki mövqeyi dediyim birinci mənada düz hesab oluna bilər.
"Mənə elə gəlir ki, Ali Attestasiya Komissiyası əziyyətlə, zəhmətlə elmi iş müdafiə edib təsdiqlərini ala bilməyən doktorantların elmi rəhbərlərinin işlədikləri yerə müraciət etməlidir. O elmi rəhbərlər cəzalandırılmalıdır, aldıqları pul, məvacib geri alınmalıdır. Elə olarsa bəlkə də onların məsuliyyəti güclənə bilər. Mən çox hadisələrin şahidi olmuşam. Doktorant elmi işi başlayandan axıra qədər elmi rəhbər ona kömək etmir, yalnız ondan tələb edir ki, yaz gətir mən qol çəkim. Nəticəsi də belə olur. İnsanda alimlikdən başqa bir vicdan da olmalıdır ki, sən bu gəncə kömək etməlisən. Çünki sən buna görə pul alırsan. Əgər kömək etmirsə, onda belə insanların cəzalanmalıdır və adları ictimailəşdirilməlidir, mətbuatda dərc olunmalıdır, sosial şəbəkələrə çıxarılmalıdır ki, utansınlar. Eləsi də var ki, heç elmi rəhbərlik edə bilmirlər. Çünki özləri saxta yollarla diplom əldə edib elmi dərəcə alıblar, rəhbərliyi də edə bilmirlər. Mən dosentlər tanıyıram ki, elmi məqalə yaza bilmirlər. Yəni belə hallar da var".
Bu səbəbdən də, M.Zülfüqarlı buna fərdi yanaşmağın tərəfdarıdır. O qeyd edir ki, imtina verilən doktorantların elmi rəhbərləri cəzalandırılmalıdır, bəlkə nu məsələdə məsuliyyətləri artsın.
İradə SARIYEVA
