Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əsasən din dövlətdən ayrıdır. Eyni zamada, bütün dini etiqadlar qanun qarşısında bərabərdir. Gənclərimiz təhsil ocaqlarında ancaq təlim və tədrislə məşğul olmalıdırlar.
Onlara insan ləyaqətini alçaldan və ya insanpərvərlik prinsiplərinə zidd olan dinlərin (dini cərəyanların) yayılması və təbliği qadağandır. Bu məsələdə təhsil qurumları ilə yanaşı, ailənin və bütövlükdə cəmiyyətin üzərinə ciddi məsuliyyət düşür. Din və media mövzusu bu gün də aktuallığını saxlayır. Dünyada baş verən terror hadisələri, radikal dini qruplaşmaların siyasi-ictimai məsələlərə müdaxiləsi və bunun adətən mənfi nəticələrə gətirib çıxarması din pərdəsi altında fəaliyyət göstərənlərlə ehtiyatlı davranmağı, ayıq olmağı tələb edir. Lakin bu məsələdə dini sahədə bilgilərin az, yetərsiz olması ictimaiyyətə düzgün məlumat ötürülməsinə, cəmiyyətdə təhlükəli tendensiyaların formalaşmasının qarşısının alınmasına mane olur. Bu məsələdə medianın da üzərinə düşən konkret öhdəliklər var ki, dini sahədə lazımi bilgilərə sahib olmadan vəzifəni icra etmək xeyli çətinləşir. Heç kimə sirr deyil ki, Azərbaycanda da bəzi radikal dini qruplar zaman-zaman vətəndaşları, o cümlədən gəncləri təsir dairələrinə salmağa cəhd göstərirlər. Təəssüf ki, bir çox hallarda bu cəhdlər öz bəhrəsini verir. Bəzi gənclərin xaricidəki terror qruplarına qoşularaq döyüşməsi də bunu bir daha təsdiqləyir.
Bu dəyərlər zamanla və ya zamana görə dəyişmir
Təəssüf doğuran digər məqam isə ondan ibarətdir ki, dini təriqətlərə qoşulanların çoxu, valideynlərinin və ya ətrafındakı radikal dindarların təhriki ilə təhsildən yayınır. Heç şübhəsiz ki, bütün bunlar öz mənfi nəticələrini göstərir.
O da məlumdur ki, İslam dini cəhalətin, təhsilsizliyin, elmsizliyin əleyhinədir. Qurani-Kərimdə də qeyd olunur ki, alimlə cahilin qiyməti bir deyil. İslamın bizə tövsiyə etdiyi əsas prinsiplərdən biri də elmdir. Məhəmməd Peyğəmbər buyurur ki, elm Çində də olsa, onun arxasınca get. Bütün dinlər bizə elmə sahib olmağımızı tövsiyə edir. Təəssüf ki, Azərbaycan vətəndaşları içərisində xurafatdan qidalananlar var və onlar gənclərin, o cümlədən qızların elmə, təhsilə sahiblənməsi yolunda hər zaman əngəl olmağa çalışırlar. Elmsizliyin, cəhalətin qurbanına çevrilən gənclərin çoxunun dünyanın bir çox ölkələrində terrorun qurbanına çevrilməsi elmsizliyin nəticəsidir. İslam dini də insanları daim sülhə, ədalətə, haqqa çağırır. Dini radikalizmin, din adı altında baş verən silahlı münaqişələrin əslində İslam dini ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. İslam dini sülh dinidir. Dinimiz bütün insanları elm öyrənməyə, bir-birlərinə qarşı sevgi və ehtiram göstərməyə çağırır. Dini radikalizm kimi mənfi təzahürlərin həqiqi məqsədi İslamı parçalamaq, dinimizin təlqin etdiyi bəşəri dəyərlərə kölgə salmaqdan ibarətdir. Müəyyən təməl dəyərlər var ki, din həmin təməl dəyərlər üzərində dayanıb. Bu dəyərlər də zamanla və ya zamana görə dəyişmir. Sadəcə insanların dinə yanaşmasında ciddi dəyişkliklərə ehtiyac var. Din adına tanınan bəzi inancların dinlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Dindar mühafizəkar ola bilməz, çünki, din mühafizəkarlıq demək deyil. Din istənilən mənfi tendensiyanın əleyhinədir, eləcə də ilahi dəyərlərə zidd olmayan mütərəqqi milli adətləri də təqdir edir. Din yeniliyi inkar etmir və ona görə də bir orta yol tutularaq həqiqi İslam təbliğ olunmalıdır. Azərbaycan xalqının tarixi ictimai-fəlsəfi düşüncəsində dinin yeri və rolu, sahib olduğumuz multikultural və tolerant dəyərlər kontekstindən dəyərləndirilməlidir.
Radikal və məzhəb qarşıdurması yaradacaq təbliğat, demək olar ki, maarifləndirmə tədbirləri ilə paralel gedir
İlahiyyatçı Tural İrfan qəzetimizə bildirdi ki, artıq müəyyən qədər maariflənmiş gənclərimizə məlumdur ki, milli və mədəni dəyərlərimizə yad olan ideyalar, əslində, hansı məqsədlərə xidmət edir: “Nəticədə bu, cəmiyyətimizdə radikal qruplara ciddi sosial baza yaratmağa imkan vermir. Lakin çox təəssüflə qeyd edək ki, ölkədəki maarifləndirmə tədbirləri ilə yanaşı, qeyri-ənənəvi, xüsusilə xurafatı, radikallığı və ekstremizmi yayan, dini siyasiləşdirməyə çalışan radikallar fəaliyyətlərini hələ də davam etdirirlər. Xüsusilə məscidlərdə və sosial şəbəkələrdə aktivlik nümayiş etdirən bu qrupların radikal və məzhəb qarşıdurması yaradacaq çıxışları, demək olar ki, maarifləndirmə tədbirləri ilə paralel gedir və onların belə bölücü fəaliyyəti dini maarifləndirmənin effektivliyinə təsirsiz ötüşmür.
Dini maarifləndirmənin effektivliyinə mənfi təsir göstərən bir sıra digər səbəblər də var. Belə ki, televiziya, radio, internet saytları və digər KİV-də dini maarifləndirmə işinə ötəri, bəzi hallarda, xüsusən internet resurslarında məsələyə milli və dövlətçilik maraqlarından deyil, dünyagörüşü və ya məzhəbçilik nöqteyi-nəzərindən yanaşılır.
Bildiyimiz kimi, hər bir gəncin formalaşmasında ailəsi ilə bərabər, təhsil müəssisələrinin də üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Bu baxımdan təhsil ocaqlarında çalışan pedaqoqların dini baxımdan bilgisiz və ya məsələyə laqeyd yanaşması, xurafat, radikalizm və ekstremizlə bağlı gəncləri məlumatlandırmaması gənc nəslin asanlıqla radikal qrupların təsiri altına düşməsinə səbəb olur.
Dini maarifləndirmənin effektivliyini artırmaq məqsədilə televiziya və mətbuatın, xüsusən internetin imkanlarından istifadə etməklə dini maarifləndirməyə üstünlük verilməli, xurafat və radikalizm, onların mənfi təsirləri ilə bağlı konkret mövzular müzakirə olunmalıdır. Belə olan halda, gənclərimiz radikalların toruna düşməyəcək”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
