Rusiyanın ekspert dairələrindən sonra rəsmi qurumları tərəfindən də Ermənistan sərt tənqid hədəfinə çevrilməkdədir. Buna əsas səbəb Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsinin Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi haqqında Roma Statutunda təsbit olunmuş öhdəlikləri konstitusiyaya uyğun hesab etməsidir.
Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsinin məlum qərarından anlaşılan odur ki, Vladimir Putin Ermənistana səfər edəcəyi təqdirdə həbs oluna və Haaqa tribunalına verilə bilər. Elə bu fonda Rusiya Ermənistanın Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma statutuna mümkün qoşulmasını tamamilə yolverilməz hesab edir.
Moskva İrəvana bu addımın ikitərəfli münasibətlər üçün son dərəcə neqativ nəticələrinin olacağını bildirib. Bu barədə məlumatı Rusiya Xarici İşlər Naziliyindəki mənbələrə istinadla TASS və “RIA Novosti” agentlikləri verib. Kreml Putin barəsində orderi qanunsuz adlandırıb və bildirib ki, Rusiya Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin üzvü olmadığından, onun üçün bu order bir hüquqi heçdir. Amma qaydaya görə, Roma statutunu imzalamış ölkələr Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin orderini icra etməyə məcburdur. Bununla bağlı Rusiya hakimiyyəti sözügedən orderi icra edəcək ölkələri hədələyib. Hazırda Roma statutunu 123 ölkə imzalayıb. Onların sırasına Ermənistan da qoşulmağa hazırlaşır. Çünki Ermənistanın Konstitusiya Məhkəməsi Roma statutunun ölkə Konstitusiyasına uyğunluğu barədə rəy verib. Bunun ardınca Ermənistan parlamenti həmin sənədi ratifikasiya etməlidir. Ermənistan bu statutu 2004-cü ildə imzalasa da, ratifikasiya etməmişdi. İndi Ermənistanın Roma statutunu ratifikasiya etməsi o deməkdir ki, Vladimir Putin potensial olaraq onun ərazisində həbs oluna bilər. Məhz bu da Rusiyanı çox qəzəbləndirir. Rusiyalı politoloq Yevgeni Mixaylov qeyd edir ki, İrəvan Moskvanın maraqlarına gizli və xain zərbə endirərək, geosiyasi oriyentasiyanın tamamilə Qərbyönümlü istiqamətə dəyişdiyini bir daha nümayiş etdirdi: "ABŞ-a yarınmaq üçün canfəşanlıq edən erməni siyasətçiləri özlərinin əsas təhlükəsizlik qarantı olan Rusiyanın maraqlarına xəyanət etməyə çox əlverişli vaxt və məkan tapdılar və Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin yurisdiksiyasını tanıdılar. Hazırda demək olar ki, Qərbin ən böyük xəbər agentlikləri KTMT üzvü olan kiçik Ermənistanın nəzəri cəhətdən Rusiya prezidenti Vladimir Putini həbs edə biləcəyindən yazır”. Onun fikrincə, bununla da rəsmi Moskvanın regiondakı maraqlarına gizli və xəyanətkar zərbə endirildi. Mixaylov qeyd edib ki, Ermənistanda əbəs yerə düşünürlər ki, daim “Rusiya-Ermənistan əbədi dostluğu”nu əldə bayraq edərək arxadan zərbə endirə biləcəklər: “Ən xoşagəlməz hal budur ki, problemlə üzləşəndə erməni “müttəfiqlərimiz” daim “Rusiya, xilas et!” deyə qışqırırlar, biz onları xilas etdikdə isə bunu çox tez unudurlar”. Erməni politoloq Ayk Xalatyan isə qeyd edir ki, artıq Ermənistan-Rusiya münasibətləri çox qəribə xarakter alıb: “Bir tərəfdən problemlər göz qabağındadır, iki dövlətin nümayəndələri hətta bir-biri haqqında qeyri-müəyyən bəyanatlar da verirlər. Digər tərəfdən, rəsmilərin görüşlərində diametral əks bəyanatlar eşidilir. Onlar ciddi fikir ayrılıqlarının olmadığını və müttəfiqliyə sadiqliklərini nümayiş etdirməyə çalışırlar. Tərəflərin bu qeyri-müəyyən vəziyyəti uzun müddət saxlaya biləcəklərinə ciddi şübhələr var. Bunun əyani təsdiqi Ermənistanın KTMT ilə bağlı mövqeyi, xüsusən də təşkilatın respublikadakı monitorinq missiyasıdır. Baş nazir Paşinyan və parlamentin sədri Simonyan dəfələrlə ümumilikdə KTMT-ni, xüsusən də Kreml və Rusiya sülhməramlılarının mövqeyini çox sərt tənqid edib. Ermənistan Aİ monitorinq qrupunu ərazisinə dəvət edib, bunu sırf mülki missiya kimi təqdim etməyə çalışsa da, Moskva missiyanı antirusiya addımı kimi qiymətləndirib və dəfələrlə Ermənistan qərarını sərt şəkildə tənqid edib.
Belə vəziyyətdə Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsi Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin 1998-ci il iyulun 17-də imzalanmış Roma statutunda təsbit edilmiş öhdəliklərin ölkə Konstitusiyasına uyğunluğu məsələsinin müəyyən edilməsi haqqında qərar dərc edib. İrəvanın bu cür mövqeyi Moskvaya qarşı qeyri-dost addım kimi qiymətləndirilir”. Politoloq qeyd edib ki, Ermənistan hakimiyyəti bu addımı ilə özünə ciddi problemlər yaradıb: “Axı Ermənistanda mütəmadi olaraq Putinin iştirakı ilə KTMT və ya Aİİ üzvü olan ölkələrin liderlərinin sammitləri keçirilir. Putinin İrəvana səfəri zamanı həbs olunacağını təsəvvür etmək çətindir. Təhlükəsizlik, iqtisadiyyat, energetika və digər məsələlərdə Rusiya ilə sıx bağlı olan Ermənistan Vladimir Putinə onun arzuolunmaz qonaq olduğunu deyəcək... Yaxud İrəvan Putinin həbsindən imtina edəcək. Bu da Ermənistanın Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi üzrə öhdəliklərini pozması olacaq”. Rusiyalı siyasi ekspert Aleksey Naumov isə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi ilə bağlı qərarın Ermənistan diplomatiyasının komik vəziyyətdə olduğunu bir daha göstərdiyini söyləyib: “Ermənistan artıq növbəti dəfədir ki, Rusiyaya və onun prezidentinə qarşı hücumlar təşkil edir. Halbuki, Ermənistanın dövlət kimi mövcudluğunun əsas zəmanətçisi məhz elə Rusiyadır. İndi Rusiya cəmiyyətində belə sual yaranır: ümumiyyətlə, Ermənistan kimi müttəfiq Rusiyanın nəyinə lazımdır? Rusiya müttəfiqi Ermənistandan ünvanına tənqidlər, iddialar və xahişlər eşidir. Hesab edirəm ki, Ermənistanın Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi ilə bağlı qərarının Rusiyaya münasibətdə konkret, birbaşa nəticəsi olmayacaq. Çünki Ermənistan ərazisində Rusiya prezidentinin həbsi mümkün deyil. Lakin bu hadisə Rusiya vətəndaş cəmiyyətinə və siyasi isteblişmentinə Ermənistanla müttəfiqlik Rusiyaya nə verir və bu müttəfiqlik nəyə lazımdır sualı haqqında bir daha düşünmək üçün yaxşı imkan verir”.
Nahid SALAYEV
