“İlk Beynəlxalq İslamofobiya ilə Mübarizə Günü müsəlmanlara qarşı nifrəti aradan qaldırmaq istiqamətində fəaliyyətə başlamağa çağırışdır". Bunu BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş tvitterdə yazıb. O bildirib ki, dünya islamofobiyaya qarşı mübarizə aparmalıdır: “Biz bölücü qüvvələrə qarşı durmalıyıq”.
Qeyd edək ki, Bakıda islamofobiyaya dair beynəlxalq konfrans başlayıb. 31 fərqli ölkədən dünyanın tanınmış ekspert və mütəxəssisləri “İslamofobiya irqçiliyin və ayrıseçkiliyin spesifik forması kimi: Yeni qlobal və transmilli çağırışlar” mövzusunda keçiriləcək beynəlxalq konfransa qatılıb. Qərbdə baş qaldıran islamofobiya halları ilə bağlı qəbul edilən qanunlar, müsəlman icmalarının sıxışdırılması kimi neqativ hallar konfransda əsas müzakirə mövzusu olub. Azərbaycanın konfransa ev sahibliyi etməsi təsadüfi deyil. Əvvəla ona görə ki, bu məsələlər Azərbaycanı da narahat edir. İkincisi, Azərbaycan İslam mədəniyyətinin bir parçasıdır. Nəhayət, Bakı hər zaman mədəniyyətlərarası və dinlərarası dialoqlarda əsas mərkəzlərdən biri olub. Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi (BBMM), Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzi və G20 Dinlərarası Dialoq Forumunun birgə təşkilatçılığı ilə beynəlxalq konfransa ünvanladığı video müraciətində BMT Baş katibinin müavini, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansının ali nümayəndəsi Mişel Angel Moratinos olduqca maraqlı məqamlara toxunub. O qeyd edib ki, dünyada İslama sülh dini kimi baxılır. Onun sözlərinə görə, ötən il BMT 15 martı İslamafobiyaya qarşı beynəlxlaq mübarizə günü elan edib: “İslamofobiya təkcə İslam dininə və müsəlman cəmiyyətinə qarşı deyil, bu, fobiyadır, insanlara, insan hüquqlarına qarşı olmaq deməkdir. Mən ümid edirəm ki, konfrans vasitəsilə İslama hörmət, İslamafobiyaya qarşı birgə mübarizə və istənilən dinə qarşı nifrət və diskriminasiyanın qəbuledilməzliyi ilə bağlı vacib mesajlar veriləcək”. Hazırda Avropanın bəzi ölkələrində islamofobiya daha da genişlənir və bu sırada Fransa xüsusi diqqət cəlb edir. Son illər Fransada İslamofobiya meyilləri daha da artmaqdadır. Bu ölkədə müsəlmanların təqib və təhqir olunması artıq tendensiyaya çevrilib. Üstəlik, bu hərəkətlər əvvəlcədən planlaşdırılmış qaydada və müəyyən siyasi dəstək əsasında edilir. Bu fakt onu göstərir ki, Fransada təkcə siyasi dəyərlər aşınmaya məruz qalmır, eyni zamanda, ideoloji, mənəvi və dini ayrı-seçkilik artır, sivilizasiyaların toqquşması tezisi təbliğ edilir. Fransa vətəndaşı, hətta orada doğulmuş bir çox müsəlman hər gün qara siyahıya düşür və polisin hörmətsizliyi və nifrətinin qurbanı olur. Burada müsəlmanlara qarşı mədəni, siyasi baxımdan qərəzli münasibət bəslənilir. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Fransada Azərbaycana qarşı qərəzli münasibətin səbəblərindən biri məhz İslamofobiyadır. Halbuki, İslamofobiya bəşəriyyətə qarşı cinayətdir, onun ümumbəşəri normalarla heç bir əlaqəsi yoxdur. Ümumiyyətlə, Fransada irqçilik, İslamofobiyanın ifrat həddə çatdığı artıq danılmaz bir faktdır. Təsadüfi deyil ki, Fransa mediasında da mütəmadi şəkildə müsəlmanların iştirakı olmadan İslam dini və müsəlmanlar ətrafında debatlar aparılır, burada nifrəti artıran və irqçi ifadələrə tez-tez yol verilir. Ölkədə keçirilən müxtəlif seçkilər zamanı seçki kampaniyaları çərçivəsində mövzu aktuallaşır, bəzi sağçı və ifrat sağçı qüvvələrin açıq şəkildə anti-İslam və bəzən də milliyyətçi mövqe tutduğu ortaya çıxır. Fransada nifrət zəmində cinayətlərin rəsmi statistikasının aparılmamasına baxmayaraq, ölkənin müsəlman əhalisinə, qaradərili fransızlara, digər etnik və dini qruplara qarşı diskriminasiya halları, xüsusilə Avropaya miqrant axını fonunda son illərdə daha da kəskinləşib. Xüsusilə, müsəlmanlara qarşı qadağalar artır, dini məktəblər bağlanır, dərnəklər ləğv edilir, məscid tikintisinə icazə verilmir, imamlar məscidlərdən qovulur, hicab qadağası genişlənir, ifadə azadlığı adı altında müsəlmanların müqəddəs saydıqları inanclar təhqir edilir. Halbuki, bu gün Fransa əhalisinin 8 faizi müsəlmanlardan ibarətdir. Məsələnin bu tərəfinə nəzər salan Milli Məclisin deputatı Pərvin Kərimzadə qeyd edir: “Avropa şəhərləri arasında Paris şəhəri və İl-dö-Frans rayonu müsəlman əhalinin sayına görə birinci yerdədir. Burada 2,8 milyon müsəlman əhalinin yaşadığı güman edilir. Müsəlmanların say göstəricisinə görə 67,5 milyon əhalisi olan Fransa Avropa İttifaqı ölkələri sırasında birinci yeri tutur. Bu rəqəmin 2050-ci ilə qədər iki dəfədən çox artacağı proqnozlaşdırılır”. Deputatın sözlərinə görə, Fransa dövləti dünyəvilik ənənəsini elan edərək əhalinin siyahıya alınması kampaniyalarında 1872-ci ildən başlayaraq ölkə vətəndaşlarının dini mənsubiyyəti barədə sorğu aparmır: “1905-ci il dekabrın 9-da qəbul olunmuş “Kilsələrin və dövlətin ayrılması haqqında” qanuna əsasən, ölkədə dövlətin siyasəti kimi rəsmi olaraq dünyəvilik siyasəti elan olunub. 1978-ci ildə isə qəbul edilmiş qanuna əsasən ölkədə yaşayan fərdlərin irqi, etnik və dini mənsubiyyəti barədə məlumatın toplanması birmənalı olaraq qadağan olunub. Fransanın rəsmi dövlət siyasəti kimi rəhbər tutduğu belə bərabərlik və dünyəvilik modeli müasir dövrdə ölkədə yaşayan etnik, dini və digər azlıqların ölkə cəmiyyətinə inteqrasiyası, onların problemlərinin həlli üçün əsas maneə hesab olunur, bu azlıqları və onların problemlərini Fransa cəmiyyətinin gözündə “görünməz” faktora çevirir, onlara qarşı sistemli və davamlı ayrı-seçkilik hallarının qarşısını almaq və mübarizə tədbirləri görmək üçün effektiv mexanizmlər tətbiq etməyə imkan vermir. Belə qadağanın praktiki mənada bir sıra mənfi təsirləri var. Məsələn, etnik və dini zəmində ayrı-seçkiliyə dair statistik məlumatlar toplanılmır və təhlillər aparılmır. Dövlət qurumları və məhkəmə orqanları bu qanuna əsaslanaraq hər hansı formada dini və etnik mənsubiyyəti qadağan edən, süni şəkildə vətəndaşların “mütləq bərabərliyi” və dövlətin “mütləq bitərəfliyi” ideyasını rəhbər tutan qərar və qaydalar qəbul edir”.
Bəzi ekspertlər isə hesab edir ki, günümüzdə antisemitizm aradan çıxaraq öz yerini islamofobiyaya verib. Bu fonda xatırlanmalıdır ki, 2020-ci il sentyabrın 2-də Fransanın “Charlie Hebdo” satirik jurnalı 2015-ci ildəki əməllərini təkrarlayaraq, Həzrəti Məhəmməd peyğəmbərin karikaturasını yenidən çap etdi. Bu azmış kimi, Fransa prezidenti Emmanuel Makron açıq şəkildə jurnalı dəstəklədi. O, İslam əleyhinə olan bu təxribatı “redaksiyanın seçim hüququ” kimi qiymətləndirdi. Təbii ki, belə hərəkətlər onların digər məkanlarda da təkrarlanmasına şərait yaradır. Belə ki, İsveçin Malmö şəhərində 300-dən çox radikal müsəlmanların müqəddəs kitabı olan “Quran”ın səhifələrini yandırdı. Elə bu il yanvarın 21-də İsveç dövlət qurumları Türkiyənin Stokholmdakı səfirliyi yaxınlığında etiraz aksiyası keçirilməsinə icazə verib. Aksiya zamanı Quran kitabı yandırılıb. Norveçdə də “Quran”ın yandırılmsı halı qeydə alınıb. Hollandiyada radikal sağçı Azadlıq Partiyasının lideri Gert Vilders ölkəsində və Avropada İslam dininin qadağan olunmasına çağıran çıxışlar edir. Bütün bunların tətiklənməsində Fransanın İslamofobiya fəaliyyti az rol oynamır. Burada onu da qeyd edək ki, Fransa cinayət qanunvericiliyi nifrətə təhrik etmə və nifrət nitqini qadağan etsə də, təcrübədə belə cinayətlərin müəyyənləşdirilməsi və təqib olunması üçün müvafiq hüquqi sistem mövcud deyil. Bir sıra ekspertlərə görə, Fransada islamofobiya probleminin kökü dövlətin rəhbər tutduğu dünyəvilik prinsipində deyil, ölkənin tarixi müstəmləkəçilik siyasətində və hazırkı hökumətin yürütdüyü irqçi təfəkkürdə axtarılmalıdır. Belə ki, Fransa dünyanın müxtəlif regionlarında 50-dən artıq dövlətin ərazisini işğal edib, sərvətlərini talan edib, xalqlarını uzun illər əsarətdə saxlayıb, milyonlarla insanı qətlə yetirib və kölə halına salıb. Fransanın uzun illər boyunca dünyanın müxtəlif bölgələrində işğal etdiyi ölkələrdə həyata keçirdiyi soyqırımları, kütləvi qırğınlar, talançılıq, etnik təmizləmələr və digər insanlıq əleyhinə cinayətlər həm də İslamofobiyadan qaynaqlanıb. Müstəmləkəçilik illərində açıq şəkildə qul ticarəti ilə məşğul olan Fransa bu gün də dekolonizasiya kateqoriyasına aid edilən bir çox əraziləri qanuni sahiblərinə qaytarmır və neokolonializm siyasəti əsasında həmin ərazilərin ilhaqı xəttini yürüdür. Həmçinin Fransa dövlətinin xarici və daxili siyasəti bu ölkədə irqçilik, islamofobiya və antisemitizmin ifrat həddə çatmasına zəmin yaradıb. Bu səbəbdən fikirlər səslənir ki, hazırda Fransa cəmiyyətində müşahidə edilən İslamofobiya müsəlmanlara qarşı nifrətin və müstəmləkəçi irqçiliyin siyasi elita tərəfindən manipulyasiya edilməsindən qaynaqlanır. Bu gün Fransa həm də erməni revanşistlərini və separatçılarını həvəsləndirməklə Cənubi Qafqazda maraqlarını təmin etmək üçün hər hansı təsir rıçaqı əldə etməyə can atır və bununla Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh prosesini əngəlləyir, münasibətlərin normallaşmasına zərbə vurur, regional sabitlik və təhlükəsizliyi təhdid edir. Rəsmi Paris bununla Azərbaycana münasibətində islamofobiyanı yenə rəhbər tutur.
Nahid SALAYEV
