ABŞ Dövlət Departamenti Bakı ilə Tehran arasındakı gərginliyə münasibət bildirib və Ermənistanla əməkdaşlığa sərmayə qoyuluşunu açıqlayıb.
ABŞ Dövlət Departamentinin sözçüsü Ned Prays ötən həftəsonu İranın sərhəddə qırıcı uçuşlar həyata keçirməsindən sonra Azərbaycanla İran arasında gərginliyin artması ilə bağlı bəyanatı şərh edib:
“Bizim yanaşmamız Azərbaycan və Ermənistanla əlaqələrimizə sərmayə qoymaqdır. Azərbaycan və İrana gəlincə, təbii ki, uzun müddətdir, İran regionda pisniyyətli oyunçudur. O, həm yaxın, həm də uzaq qonşularını təhdid edən zərərli işlərlə məşğul olur. Ona görə də biz bu cür gərginliyi narahatlıqla izləyirik. Bizim yanaşmamız ondan ibarətdir ki, Azərbaycan və Ermənistanla Cənubi Qafqazda qarşılıqlı fəaliyyətimizə sərmayə yatıraq. Bu, daha sabit, münaqişə və gərginliyə daha az meylli olardı”.
ABŞ-ın bu reaksiyasını necə dəyərləndirmək olar?
Hərbi-siyasi ekspert, ehtiyatda olan polkovnik-leytenant Daşdəmir Əliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki,
İran analoji addımı ilk dəfə atmır: “2001-ci ildə də onların təyyarələri sərhədimizi pozmuşdu. Onda Türk yıldızları Bakı səmasında təlim uçuşları həyata keçirdilər. Biz İran təyyarəsinin sərhədimiz ətrafında uçuş keçirməsinə reaksiya verməsək, qarşı tərəf sərhəd pozuculuğunu genişləndirəcək. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin İran səfirinə nota verməsi kifayət deyil. Azərbaycan təyyarələri sərhədə yaxın uçuşlar etməlidir ki, onlar paylarını götürsünlər. Ya da, Türkiyə ilə birgə növbəti hərbi təlimlər keçirməliyik.
İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə İran Ermənistana silah göndərdi və heç bir nəticə əldə edə bilmədi. Qafan-Gorus yolu vasitəsilə Azərbaycan sərhədlərini pozaraq Qarabağa yenə silah və terrorçu göndərdi, amma bu yolu da biz bağladıq.
İran bundan o tərəfə addım atmağa cəsarət edə bilməz. Çünki nəticə etibarilə bir suveren ölkənin hüquqlarına müdaxilə etmiş olacaq ki, Azərbaycan öz müttəfiqləri ilə birlikdə buna adekvat cavab vermək məcburiyyətində qalacaq. Azərbaycan qardaş Türkiyə ilə 2021-ci ildə Şuşa bəyannaməsini imzalayıb, eyni zamanda, Azərbaycanın çoxsaylı dost ölkələri var ki, birlikdə regionda Azərbaycan diqtə edən tərəfdir. Dünyanın super gücü olan ABŞ-ın verdiyi reaksiya çox təqdirəlayiqdir. Yəni o anlama gəlir ki, İranın belə bir addımı olarsa, ABŞ-da seyrçi qalmayacaq. Əslində , bu cür addımları ilə İran öz sonunu yaxınlaşdırır. Amma İran rəsmiləri, bir qayda olaraq, bəyan edirlər ki, bütün qonşularla, o cümlədən Azərbaycanla sülh və mehriban münasibətlərdə maraqlıdırlar. Onların fikrincə, sadəcə bəzi üçüncü qüvvələr iki ölkə arasında münasibətlərin gərginləşməsinə çalışırlar. Üstəlik, İran rəsmiləri Qarabağa terrorçular göndərilməsi və Ermənistana hərbi yardımlar etməsi ilə bağlı iddiaları da yalanlayırlar. İran XİN-in nümayəndəsi bildirib ki, uçuş adi uçuş olub. İranın sərhəddəki rayonlarının müşahidəsi çərçivəsində və İran ərazisində müntəzəm olaraq bu cür uçuşlar həyata keçirilir. Ancaq belə adi uçuş olmur, bu birbaşa təxtibatdır. İran bütün bunlardan nəticə çıxarmalıdır ki, bir də belə addımlara yol verməsin”.
Qeyd edək ki, XİN və Müdafiə Nazirliyinin yaydığı birgə məlumata görə, 11 mart 2023-cü il tarixində İrana məxsus hərbi təyyarə saat 09:44-dən 10:26-dək fasiləsiz olaraq Azərbaycan-İran dövlət sərhədi boyunca, Zəngilan rayonu istiqamətindən Biləsuvar rayonu istiqamətinə və geriyə doğru uçuş həyata keçirib. Təyyarə iki ölkə arasında dövlət sərhədindən 3-5 km məsafədə, bəzi hallarda isə dövlət sərhədinin tam üstü ilə uçub.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
