“Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz və Gürcüstan böhranı üzrə xüsusi nümayəndəsi Toivo Klaarın Azərbaycanda verdiyi müsahibəsində bir sıra məqamlar var”. Bunu Ermənistan Respublikaçılar Partiyasının sədr müavini Armen Aşotyan deyib.
Onun sözlərinə görə, Klaar qəsdən belə bir şey eşitdirir ki, Nikol, biz sənin vədlərini bilirik, sən bunu bizə vermisən və indi bunu etməlisən, əks halda başqa cür olacaq: “Mənim üçün iki fərziyyə var: birincisi dəyişdirilə bilən xəbərdarlıq zərbəsi, ikincisi isə Azərbaycan mediasının manipulyasiyasıdır. Bu halda mən ikinci variantı o qədər də mümkün hesab etmirəm, çünki azərbaycanlılar eksklüziv müsahibəni manipulyasiya etməyəcək qədər ağıllıdırlar”. Qeyd edək ki, Azərbaycana səfəri çərçivəsində Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz və Gürcüstan böhranı üzrə xüsusi nümayəndəsi Toivo Klaar APA-ya müsahibəsində olduqca maraqlı məqamlar səsləndirib. O qeyd edib ki, Avropa İttifaqı Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması prosesinə bundan sonra da öz töhfəsini verəcək. Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşmasına dair isə o qeyd edib: “Son genişmiqyaslı müharibədən cəmi iki il sonra Ermənistanla Azərbaycan arasında hər şeyin normal olması təəccüblü olardı. Bu, vaxt tələb edir. Vacib olan odur ki, bu münaqişə tarixini aradan qaldırmaq üçün İrəvan və Bakı rəhbərliyinin siyasi iradəsi var. Bu nöqteyi-nəzərdən biz inanırıq ki, prezident Əliyevin bu prosesə sadiqliyi, həmçinin baş nazir Paşinyanın da sadiqliyi var”. O qeyd edib ki, Avropa İttifaqının məqsədi Ermənistan və Azərbaycana münaqişə tarixinin öhdəsindən gəlməyə kömək etməkdir: “Bu mənada prezident Mişel liderlərin yenidən Brüsselə gəlməsini çox istəyir. O, bir neçə həftə əvvəl Münhendə liderlərlə görüşmüşdü. Mən Bakıdayam və keçən həftə bu görüşlərlə bağlı İrəvanda idim. İndi bizim açıq gözləntimiz Ermənistan və Azərbaycan liderlərinin çox yaxın gələcəkdə yenidən Brüsseldə olmasıdır”. Laçın yolundakı vəziyyətlə bağlı Klaar qeyd edib: “Laçın yolunda nələrin daşınması ilə bağlı şəffaflığın təmin olunması ideyası tamamilə legitimdir. Çünki biz Laçın yolundan gərginliyi daha da artıran məhsulların daşınmasını, hər hansı hərbi və ya qeyri-qanuni məqsədlər üçün istifadə olunmasını istəmirik. Bu bir məqam. Şəffaflıq tamamilə qanunidir. Məncə, bu şəffaflığın əldə olunması ilə bağlı hansı yolların, vasitənin olması müzakirələrin və danışıqların mövzusudur. Düşünürəm ki, bunun bir neçə yolu var. İnanıram ki, bunlardan bəziləri keçmişdə müzakirə olunub. Məsələn, rusların bu əraziyə nəyin gəldiyini və getdiyini daha yaxşı yoxlaya bilməsi üçün yoxlama məntəqəsində bəzi əlavə avadanlıqlarının olması. Yenə də düşünürəm ki, bunun bir neçə yolu var, məncə, bunun ətraflı müzakirə olunması vacibdir. Hesab edirəm, Ermənistanda belə bir fikir var ki, Laçın və Zəngəzur iki ayrı məsələdir. Bunlardan biri 2020-ci ilin noyabr bəyanatının bir bəndində əksini tapan Laçın dəhlizidir, daha sonra isə 2020-ci il bəyanatının digər bəndində əksini tapan Azərbaycanla Naxçıvan arasında əlaqələnmə məsələsi var. Deməli, bu mənada bəyanatda bunlar müxtəlif hissələrdə qeyd olunub və yanaşma fərqlidir. Amma sonda bu sual danışıqların, müzakirələrin mövzusudur. Təbii, bizim fikrimiz budur ki, şəffaflığın olması, həqiqətən qanunidir”. Armen Aşotyan qeyd edir ki, belə açıqlanalar verməklə Avropa İttifaqı Brüsselin təklifi əsasında Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin imzalanmasına can atır.
Aşotyan qeyd edib ki, danışıqlar üçün iki yol və platforma var: Qərb və Rusiya: “Rusiyadan sonuncu dəfə nə vaxt ciddi aktivlik görmüsünüz? Gərgin Qərb izi var və təsadüfi deyil ki, son günlər regiona üç Qərb rəsmisi səfər edib: Klaar, ABŞ və Fransa rəsmiləri. Proses gedir və mən sənəd paylaşdım, o sənədi mənə Brüsseldən vermişdilər. Bu satqınların heç biri bu sənədin saxta olduğunu deyə bilməzdi, çünki saxta olmadığını bilirlər. Ola bilsin ki, o sənədi mənə verənlər Nikolun vədlərinə qulaq asıblar, istəyirdilər ki, Nikol vəd etdiyini yerinə yetirsin. Klaarın açıqlaması bəlkə də həmin sənədin məntiqinə uyğundur”. Xatırladaq ki, bu günlərdə Armen Aşotyan Feysbuk səhifəsində “Sülh danışıqlarının başlanmasının elementləri” adlı sənəd paylaşıb. Buara o iddia edir: “Sülh müqaviləsində Ermənistan ictimaiyyəti üçün ən gözlənilməz bənd Qarabağ ermənilərinin hüquqları və təhlükəsizliyinə dair məsələ oldu. Bu faktorlar birbaşa Azərbaycan Konstitusiyası ilə bağlı olacaq. Paşinyan Qarabağı tam şəkildə təslim etmək istəyir. Sülh mətnində iki ölkənin bir-birinin ərazi bütövlüyünü tanıması, Azərbaycanın Konstitusiyasına, beynəlxalq öhdəliklərinə uyğun olaraq Qarabağ ermənilərinin hüquqları və təhlükəsizliyinə dair bənd var. İrəvan açıq bəyanatla çıxış edəcək ki, Qarabağ ermənilərinin təhlükəsizliyini və hüquqlarını təmin etmək üçün lazım olan hər şey danışıqlar başa çatana qədər edilməlidir. Bakı Qarabağ ermənilərinin hüquqları və təhlükəsizliyi ilə bağlı qarşılıqlı anlaşmanın təmin edilməsi üçün onlarla danışıqlara başlayacaq”. Aşotyan qeyd edib ki, mətndə əsas diqqət edilməli məqam Qarabağ ermənilərinin hüquqları və təhlükəsizliyi məsələsinin Azərbaycanın Konstitusiyasına və onun beynəlxalq öhdəliklərinə uyğun olmasıdır: “Azərbaycan və Aİ Qarabağın erməni əhalisinin hüquqları və təhlükəsizliyi ilə bağlı məsləhətləşmələr aparacaq. Bakı bu işə ATƏT-in milli azlıqlar üzrə komissarını cəlb edəcək. Aİ Qarabağ erməniləri ilə əlaqə saxlayacaq”. Bütün bunlar Brüssel formatına uyğundur. Qərbdə açıq mətnlə vurğulanır ki, Ermənistanın Qarabağ məsələsini sülh sazişinə bağlamaq cəhdləri əsassız və qanunsuzdur. Bu səbəbdən məsələ, Azərbaycanın dediyi kimi, sülh müqaviləsinə daxil edilə bilməz. Ermənistan hakimiyyətinin bununla razılaşmaqdan başqa çıxış yolu yoxdur.
Samirə SƏFƏROVA
