Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz və Gürcüstan böhranı üzrə xüsusi nümayəndəsi Toivo Klaar Laçın yolunda şəffaflığın təmin olunmasını dəstəkləyib:
“İlk növbədə, hesab edirəm ki, Laçın yolunda nələrin daşınması ilə bağlı şəffaflığın təmin olunması ideyası tamamilə legitimdir. Çünki biz Laçın yolundan gərginliyi daha da artıran məhsulların daşınmasını, hər hansı hərbi və ya qeyri-qanuni məqsədlər üçün istifadə olunmasını istəmirik. Şəffaflıq tamamilə qanunidir. Məncə, bu şəffaflığın əldə olunması ilə bağlı hansı yolların, vasitənin olması müzakirələrin və danışıqların mövzusudur. Düşünürəm ki, bunun bir neçə yolu var”.
“Qarabağdakı təxribatların arxasında bilavasitə Rusiya dayanır”
Bu və digər məsələlərlə bağlı AMİP sədri Arzuxan Əlizadəyə bir sıra suallar ünvanladıq:
- Klaarın bu mövqeyini necə dəyərləndirirsiniz?
- Tamamilə ədalətli yanaşmadır. Bu o deməkdir ki, Azərbaycanın Laçın yolunda nəzarət-keçid məntəqəsi yaratmaq istəyi artıq Avropa İttifaqı tərəfindən dəstəklənir. Hesab edirəm ki, bu, təkcə Avroittifaqın deyil, həm də ABŞ da daxil olmaqla Qərbin mövqeyidir. Bu, Qərbin Azərbaycanın suverenliyinə göstərdiyi hörmətin göstəricisidir.
- Məhz indi belə bir mövqeyin ortaya qoyulması nə deməkdir?
- Bu o deməkdir ki, Avropa İttifaqı Rusiyanın süni şəkildə vəziyyəti qızışdırıb proseslərin uzanmasına yol açmasına qarşıdır. Məsələ ondadır ki, 5 mart təxribatı bilavasitə Rusiyanın dəstəyi ilə törədildi. Rusiya məqsədyönlü şəkildə erməni təxribatına rəvac verdi ki, Qərb Azərbaycanla Ermənistan arasında danışıqlarda təşəbbüsü ələ ala bilməsin. Blinkenin vasitəçilik edərək Münhendə Azərbaycan və Ermənistan dövlət başçılarını bir araya gətirməsi Moskvanın narahatlığına səbəb oldu. Hesab edirəm ki, Qərb bütün bunların fərqində olduğu üçün getdikcə daha konkret mövqe ortalığa qoymağa meyllənir. Bunun başlıca səbəbi onunla bağlıdır ki, Qərb regionda bütün kommunikasiya xətlərinin açılmasında maraqlıdır. Onlar hesab edirlər ki, Ermənistan bu istiqamətdə konkret addımlar atmasa, Türkiyə Azərbaycanın müttəfiqi olaraq İrəvana ciddi güzəştlərə getməyəcək. Bu isə onu göstərir ki, birtərəfli güzəştlərlə məsələ öz həllini tapmayacaq.
- Avroittifaq bu amili nəzərə alırmı ki, Qarabağdakı separatçı quruma Rusiyanın təsir imkanı daha çoxdur, nəinki Ermənistanın?
- Fikrimcə, onlar bunun fərqindədilər. Çünki 2018-ci ilə qədər Ermənistanda “Qarabağ klanı” hakimiyyətdə olduğu üçün onların mövqeyi ilə separatçıların mövqeyi fərqlənmirdi. Çünki bir vaxtlar Qarabağda separatçılara rəhbərlik edən şəxslər Ermənistanda hakimiyyətdə idilər. Ancaq 2018-ci ilə Qərbə meylli Paşinyanın hakimiyyətə gətirilməsi vəziyyəti dəyişdi. Separatçılarla Ermənistan hakimiyyəti arasında fikir ayrılıqları yaşanmağa başladı. 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Rusiya sülhməramlıları Qarabağa yerləşdi. Düzdür, ərazilərimizin böyük hissəsi işğaldan azad olunandan sonra separatçı rejimlə Ermənistan arasında hava əlaqəsi kəsildi, əvvəlki kimi quru əlaqəsi olmadı. Söhbət ondan gedir ki, işğal dövründə Ermənistan təkcə Laçın yolundan istifadə etmirdi. O cümlədən, Ağdərə-Kəlbəcər-Basarkeçər yolundan da istifadə edirdilər. Sülhməramlılar Qarabağa yerləşəndən sonra Rusiyanın separatçılara təsir imkanları praktiki baxımdan xeyli gücləndi. Bu baxımdan biz nəzərə almalıyıq ki, Qarabağdakı təxribatların arxasında bilavasitə Rusiya dayanır.
- Bundan sonrakı prosesləri necə proqnozlaşdırırsınız?
- Bir sıra məsələlər Rusiyanın Ukraynada apardığı müharibənin nəticəsindən asılı olacaq. Rusiya ciddi uğursuzluqla üzləşsə və Ukrayna ərazilərini azad edə bilsə, bu, Kremlin Cənubi Qafqazda zəifləməsinə ciddi təsir edəcək. Bu da bizə imkan verəcək ki, Qarabağda daha qətiyyətli addımlar ataq və reinteqrasiya prosesini sürətləndirək. Yox, Rusiya Ukraynada uğur qazansa, o zaman çətin olacaq. Moskva bütün vasitələrlə çalışacaq ki, separatçılar Qarabağda fəaliyyət göstərsin.
Vidadi ORDAHALLI
