Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunda yaşayan ermənilərin gələcək taleyinin müəyyən edilməsində əsas söz sahibi qismində ölkəmizin çıxış etməsi artıq praktiki müstəvidə təsdiqini tapir. Buradakı ermənilərə də artıq dəqiq bəllidir ki, onların davamlı inkişafı üçün tələb olunan resurs, sərmayə, nəqliyyat şəbəkəsi və digər hallar yalnız rəsmi Bakı tərəfindən təmin oluna bilər.
Qeyd edək ki, hətta Azərbaycan ərazilərinin 20 faizinin erməni işğalı altında olduğu zaman da Qarabağdakı ermənilər Ermənistanın illik büdcə transferi və digər yardımları, eyni zamanda “Hayastan” fondu və erməni diasporunun maliyyəsindən daim asılı vəziyyətdə olub. 44 günlük müharibədə Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməsi ilə Qarabağdakı ermənilərin onsuz da zəif olan iqtisadi-maliyyə əsasları sıradan çıxdı. Eyni zamanda onlar təhlükəszilik sarıdan da çətin duruma düşdülər. Bu fonda ermənilər üçün yeganə çıxış yolu Azərbaycanın təkifinə uyğun olaraq cəmiiyətimizə inteqrasiyadır. Bu xüsusda Azərbaycanın təşəbbüsləri ilə bağlı artıq real addımlar atılır. Bununla bağlı öncə qeyd edək ki, Milli Məclisin deputatı Ramin Məmmədov Azərbaycan Respublikasının Qarabağ bölgəsində yaşayan erməni sakinlərlə təmaslar üzrə məsul şəxs qismində müəyyən edilib. Bu məqsədlə martın 1-də Ramin Məmmədov Xocalı şəhərində, Azərbaycan Respublikası ərazisində müvəqqəti yerləşdirilmiş Rusiya Federasiyası sülhməramlı kontingentinin qərargahında Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yaşayan erməni sakinlərin təmsilçiləri ilə görüşüb. Görüşdə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin və “AzerGold” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin mütəxəssislərindən ibarət qrupla yanaşı, təbii sərvətlərin qanunsuz istismarını araşdıran monitorinq qrupunun rəhbəri Məsim Məmmədov da iştirak edib. Görüşdə Azərbaycan Konstitusiyasına və qanunlarına uyğun olaraq, Qarabağ bölgəsində yaşayan erməni sakinlərin Azərbaycana reinteqrasiyasına dair ilkin müzakirələr aparılıb. Qarabağ bölgəsində yaşayan erməni sakinlərlə təmasların bundan sonra da davam etdirilməsi nəzərdə tutulur. Bir məqamı da qeyd edək ki, İkinci Qarabağ müharibəsində qazandığı tarixi qələbədən sonra Azərbaycanın xarici siyasətində regionda sülhün, sabitliyin bəqərar olması, Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması prioritetlər sırasında yer alır. Bu kontekstdə Azərbaycanın postmünaqişə dövründə səyləri regionda istənilən yeni müharibə risklərinin minimuma endirilməsinə, qarşılıqlı əlaqələrin qurulmasına, möhkəm özülə əsaslanan sülhün əldə olunmasına yönəlib. Azərbaycanın sülh, əməkdaşlıq üçün mövcud yanaşmasına heç bir alternativ mövcud deyil. Təsadüfi deyil ki, beynəlxalq ictimaiyyət Azərbaycanın Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması, dialoq və sülh naminə atdığı addımları, konkret nəticəyə hesablanan fəaliyyətini təqdir edir. Dünya qəbul edir ki, Azərbaycanın fəaliyyəti Ermənistanı regionda dinc, yanaşı yaşamaq və əməkdaşlıq qurmaq üçün konstruktiv addımlar atmağa təşviq etməyə hesablanıb. Sülh, əminamanlıq üçün Azərbaycan postmünaqişə dövründə əməli addımlar atıb, konkret təşəbbüslər irəli sürüb. Bununla Azərbaycan təkcə sözdə yox, əməldə də sülh tərəfdarı olduğunu Ermənistan daxil olmaqla bütün dünyaya sübut edib. Artıq Ermənistanda, eləcə də Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin müvəqqəti yerləşdirildiyi Azərbaycan ərazilərində qalan ermənilərin də ölkəmizin sülh niyyətinə inam və əminlik var. Bu da onların inqteqrasiyasını sürətləndirir.
İstər Ermənistan cəmiyyəti, istərsə də Qarabağda yaşayan ermənilər Azərbaycan əhalisinin həyat səviyyəsinin onlarla, eləcə də dünyanın bir çox ölkələri ilə müqayisədə kifayət qədər yüksək olduğunu, sabitlik içində, təhlükəsiz şəraitdə yaşadığını yaxşı görürlər. Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərdə qısa müddət ərzində həyata keçirdiyi abadlıq-quruculuq işlərinə, bu yerləri gülüstana çevirməsinə Qarabağda yaşayan ermənilər bilavasitə şahidlik edirlər və bu da onların hadisələrə baxışlarının dəyişməsində az rol oynamır. Bundan başqa, Qarabağda yaşayan ermənilərin təhlükəsizliyinə, sosial rifah halının yüksək səviyyədə olmasına təminat verə bilən yeganə ölkə də məhz Azərbaycandır. Bunun üçün inteqrasiya prosesi reallaşmalıdır. İnteqrasiya üçün Qarabağ erməniləri birinci növbədə Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul etməlidirlər. Digər tərəfdən prezident İlham Əliyev dəfələrlə bildirib ki, ermənilər Azərbaycan vətəndaşı kimi Qarabağda qala, öz yurd-yuvasına qayıdan azərbaycanlılarla sülh və təhlükəsizlik şəraitində yaşaya bilərlər. Dövlət başçısı mütəmadi olaraq bəyan edir ki, onların hüquqları Azərbaycan vətəndaşlarının hüquqları kimi, hər hansısa imtiyaz olmadan qorunacaq. Nəticədə Qarabağ erməniləri ilə azərbaycanlıların vahid dövlətdə yaşaması reallaşacaq. Maraqlı məqamlardan biri bütün bu strateji məqamların iqtisadi ərazi bölgüsü kontekstində çatdırılmasıdır. Çünki bölgədə inteqrasiya və dirçəliş məhz iqtisadi parametrlərlə mümkün olacaq. Azərbaycan artıq bu istiqamətdə əməli addımlar atır.
Ramil QULİYEV
