“...İndiyə qədər artıq 57 dövlət rəsmi surətdə Ermənistan Respublikasının Naxçıvana hərbi hücumunu pisləyib və çox ciddi bəyanatlar, çox ciddi protestlər verilib. Bu sırada bizim qonşumuz müsəlman, islam dövləti İran İslam Respublikasının mövqeyi ciddi surətdə bildirilməyib. Bu gün televiziya ilə çıxış edərək mən üzümü İranda olan din qardaşımız, qan qardaşımız müsəlmanlara, bizim həmsərhəd vilayətlərdə olan dostlarımıza və İran hökumətinin rəhbərlərinə tutaraq demək istəyirəm ki, bu beş gündə Naxçıvanda, İranın lap yaxınlığında olan bu müharibəyə bu qədər biganə qalmaq şübhəsiz, çox təəssüf doğurur və təəccübləndirir...”
Bu fikirlər 1991-ci ildə ermənilərin Sədərəyə təcavüzü ilə əlaqədar Heydər Əliyevin Naxçıvan televiziyasının canlı yayımında əhaliyə müraciətində əksini tapıb.
Qeyd edək ki, bu unikal kadrlar “Heydər Əliyev 100: Naxçıvan 90-dan 93-ə” silsiləsindən olan vedeoçarxda yer alıb.
Heydər Əliyev xalqa müraciətində bildirdi ki, ermənilərin Naxçıvana etdiyi təcavüzlə bağlı dünyanın 57 dövləti Naxçıvanla bağlı reaksiya verib, erməni təcavüzünə qarşı bizimlə həmrəylik nümayiş etdiriblər, amma din qardaşımız, qonşumuz İran erməni təcavüzü ilə bağlı mövqe bildirməyib. Bilirik ki, o dövrdə ermənilər Naxçıvanla sərhədlərdə də atəşkəsi pozurdular və Naxçıvana davamlı hücumlar edirdilər. Heydər Əliyevin tarixi çıxışı da həmin dövrü əks etdirir.
Maraqlıdır, İranın Azərbaycana düşmənçiliyi həmin vaxtdan özünü göstərirdi. Bu düşmənçiliyin kökündə nə durur? Səbəb nədir? İran nə üçün belə edir(di)?
“Bunun da birinci səbəbi o idi ki, İran Azərbaycanın müstəqilliyini istəmirdi”
Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının sədri Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, İranın bizə düşmənçiliyi və Naxçıvana dəstək verən 57 dövlətin içində yer almaması onun Azərbaycanın müstəqilliyinə qarşı olmasından irəli gəlib. “İranın Azərbaycana münasibətdə yeritdiyi qeyri-dost siyasət keçən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərindən, Azərbaycanın müstəqilliyini elan etməsindən sonra aydın şəkildə görünməyə başladı. Bunun da birinci səbəbi o idi ki, İran Azərbaycanın müstəqilliyini istəmirdi. Çünki o, İranda yaşayan milyonlarla azərbaycanlının Şimaldakı qardaşlarının nümunəsindən ruhlanaraq müstəqillik uğrunda hərəkata başlamasından çəkinirdi. İranın tarixində bu bir neçə dəfə olub. Bu səbəbdən keçən əsrin 90-cı illərindən başlayaraq İran Ermənistana daim kömək edib və kpmək etməkdə davam edir. Ermənilər də açıq şəkildə deyirlər ki, Ermənistanın ən çətin dövründə İran bizə dayaq oldu, İranın yardımı bizim üçün nəfəslik oldu. Nə qədər qəribə olsa da, təkcə Sədərəyə olan hücumlar zamanı deyil, sonrakı dövrdə də İran elə kəskin mövqe tutmadı, açıq şəkildə etirazını bildirmədi. İkinci Qarabağ müharibəsindən sonrakı fəallığını nədənsə ərazilərimizin 20 faizi işğal olunanda, ermənilər məscidləri darmadağın edəndə, dinimizi təhqir edəndə İran nümayiş etdirmək ehtiyacı hiss etmədi”.
A.Səmədov qeyd etdi ki, Ermənistanda ABŞ-ın nəhəng, dünyada ikinci böyük səfirliyi açılanda və orada eyni zamanda yüzlərlə dəniz piyadası yerləşdiriləndə də İranın etirazını eşidən olmadı. O bildirdi ki, elə son vaxtlar Avropa İttifaqının müşahidə missiyası Ermənistana gələndə də, fransız jandarmı, alman polisi iştirak edəndə də İran elə bir etiraz səsini qaldırmayıb. “Ancaq Zəngəzur dəhlizinə fasiləsiz olaraq etiraz edir və tez-tez bəyan edir ki, İran Ermənistanın təhlükəsizliyinin qarantıdır. Çox təəssüf ki, İranın dövlət maraqları Azərbaycan dövlətinin maraqları ilə üst-üstə düşmür. Burada da təqsir Azərbaycan tərəfdə deyil. 30 il ərazilərimiz işğal altında oldu və biz özünə “böyük dövlət” deyən İrandan heç bir ciddi addım görmədik. İndi İran bizə kiminlə əməkdaşlıq edib, kiminlə etməmək barədə məsləhətlər vermək istəyir. Təbiidir, İran çox istərdi ki, Ermənistanla sərhədi 46 km yox, 300-400 kilometr olsun. Necə ki, 30 il Azərbaycan əraziləri işğalda olduğu zaman İranın Ermənistanla sərhədi də yüz kilometrlərlə ölçülürdü. Bu sərhədlərdən narkotik, silaj ticarəti və digər məqsədlər üçün İran gen-bol istifadə edirdi. İndi istifadə imkanları azalıb. O kanallar bağlanıb və təbiidir ki, bu da İranın xoşuna gəlmir. Ona görə biz nə İranın Sədərəyə hücumlar zamanı tutduğu mövqeyə təəccüblənməliyik, nə onun Zəngəzur dəhlizinə qarşı kəsin çıxışlarına təəccüblə yanaşmalıyıq, nə İranın Qafanda konsulluq açması bizə qəribə görünməlidir, nə də bu müsəlman dövlətinin islam dininə düşmən olan Ermənistanın təhlükəsiziliyinin qarantı olduğunu bəyan etməsi bizi təccübləndirməlidir. Günümüzün reallığı budur və bu reallığı dəyişdirmək üçün Azərbaycan bundan sonra da öz müttəfiqləri və yaxın dostları ilə ən düzgün addımları atmaqda davam edəcək” - deyə A.Səmədov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
