İranla Azərbaycan arasında münasibətlərin hələ də gərgin müstəvidə olması özünü qabarıq formada büruzə verir. Xüsusən də ölkəmizin İrandakı səfirliyinə xain terror hücumundan sonra Tehrandakı rejimin məsələyə adekvat reaksiya verməməsi, əksinə, terrorçunu himayə etməsi vəziyyəti yaxşılığa doğru dəyişmir. Deməli, İran rejimi burada baş verənlərə görə məsuliyyət daşıyan əsas tərəfdir.
Məsələyə növbəti dəfə toxunan prezident İlham Əliyev Münhendə Amerika Birləşmiş Ştatlarının dövlət katibi Entoni Blinken və Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanla birgə görüşdən sonra televiziya kanallarına müsahibəsində qeyd edib: “Bizim səfirliyimizə qarşı terror aktından xəbəriniz var. Bu, Azərbaycan diplomatik nümayəndəliyinə qarşı təşkil olunmuş terror aktı idi. Terrorçu 30-40 dəqiqə ərzində tərk-silah edilməmişdir və polis maşınları, təhlükəsizlik xidmətinin işçiləri gəlib-gedirdilər, amma onlar ona iki dəfə səfirliyin binasına daxil olmağa, səfirliyin mühafizə işçilərindən birini qətlə yetirməyə, ikisini isə yaralamağa imkan verdilər. Terrorçunu əliyalın tərk-silah etmiş mühafizə işçilərindən birinin cəsarəti ola bilsin ki, onlarla azərbaycanlının həyatını xilas etdi. Çünki diplomatlarımzın ailələri, o cümlədən uşaqları o binada yaşayırdılar. Buna görə biz bu məsələ ilə bağlı dərhal və şəffaf istintaqın aparılmasını tələb edirik”. Dövlət başçısı diqqəti ona da yönəldib ki, bu terror hadisəsindən sonra terrorçunun İran mediasına müsahibə verməsi faktı onun İran isteblişmentinin bəzi qolları tərəfindən göndərilənlərdən biri olduğunu göstərir: “Digər qəribə məsələ o idi ki, iki gündən sonra o, əqli çatışmazlığı olan insan kimi elan edildi. Bu ekspertizanı onlar dərhal necə keçirə bildilər? Bu, onu ədalət mühakiməsindən yayındırmaq üçün atılmış bir addım idi. Buna görə İran hökuməti şəffaf istintaq aparmalıdır, bizə bu barədə məlumat verilməlidir, terrorçu cəzalandırılmalıdır. Lakin ən vacibi odur ki, terrorçunu göndərənlər, Azərbaycana qarşı bu qəddar aktı törətmiş İran istablişmentinin nümayəndələri ədalət mühakiməsi qarşısına çıxarılmalıdır. Yalnız bundan sonra biz münasibətlərin hər hansı normallaşması haqqında danışa bilərik”. Beləliklə, Azərbaycan mövqeyini tam dəqiq şəkildə meydana qoyur. İndi qaldırılan bu məsələlərə İran tərəfi aydınlıq gətirməlidir. Azərbaycan prezidentinin bu iradlarından sonra İran Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmisi Nasir Kənani Tehranın araşdırmanın nəticələrini Azərbaycan tərəfinə təqdim etməyə hazır olduğunu bildirib: “Əminik ki, əməkdaşlıq şəraitində və konstruktiv yanaşma tərzində Azərbaycan rəsmiləri onları düşündürən bütün şübhə və suallara lazımi cavabları alacaqlar”. Onun sözlərinə görə, səfirliyə hücumla bağlı iş üzrə hüquqi proseslər təcavüzkarın açıq-aşkar ifadələrinə və təbii ki, bu faciəli hadisənin bütün cəhətlərinə əsaslanmaqla, ekspertiza keçirilməklə araşdırılır: “Bu hadisənin qeyri-hüquqi şərhlərinin mediada ifadəsi işin hüquqi və məhkəmə təqibində konstruktiv addım deyil. Yaxşı olar ki, hər hansı qərəzdən, məsələnin siyasiləşdirilməsindən və təbliğatından çəkinək”. Amma bundan əvvəl də İran nəticələri Azərbaycana təqdim etməyə hazır olduğunu bildirsə də, praktikada heç bir addım atmayıb. Qeyd edək ki, terror hadisəsindən cəmi bircə saat sonra İran polis rəisi heç bir araşdırma olmadan, hadisənin “şəxsi zəmində” olduğunu bəyan etmişdi. “Hüquqi müstəvidə” araşdırma aparmağa iddialı olduğunu bildirən İran terror hücumu zamanı ora yaxınlaşan polis əməkdaşlarının avtomatı bir kənara qoyaraq, maşınından böyük çəkic gətirib səfirliyin qapısını qırmağa çalışan terrorçunu niyə zərərsizləşdirmədikləri, onunla ünsiyyətdə olmalarına rəğmən, həbs etmədiklərinin səbəbini də indiyə qədər elan etməli idi. Hadisə yerinə gələn polis maşınının oradan aralanması, heç bir tədbir görməməməsinə dair də İran rejimi heç bir açıqlama vermir.
O da bəlli həqiqətdir ki, səfirliyimizə hücum zamanı terrorçu bu aktı törətməzdən əvvəl yanvarın 27-də saat 08:05 və 08:24-də cinayəti törətmək üçün uyğun məqam seçmək məqsədilə avtomobili ilə 2 dəfə səfirliyin qarşısından keçib. Saat 08:32-də səfirliyin əməkdaşları diplomatik nümayəndəliyin inzibati binasının əsas giriş qapısından içəri daxil olduqdan dərhal sonra terrorçu nəqliyyat vasitəsini sürətlə idarə edərək qəsdən səfirliyin qarşısında park edilmiş nümayəndəliyin xidməti avtomobilinə çırpıb. Bunun nəticəsində yaranmış səsə reaksiya verən səfirlik əməkdaşının nümayəndəliyin qapısını açmasından istifadə edən terrorçu avtomobilindən avtomat silahını götürüb giriş qapısındakı postda xidməti növbədə olan İran polisinin əməkdaşına əli ilə işarə verərək atəş aça-aça dərhal səfirliyin binasına daxil olub. Hesab edilir ki, səfirliyə hücum molla rejiminin uzun illərdən bəri xalqımıza, dövlətçiliyimizə qarşı apardığı ideoloji, mənəvi, informatik və silahlı terror siyasətinin ən iyrənc nümunəsidir. Proseslərin təhlili göstərir ki, bu terror İran rejimi tərəfinin göstərişi ilə həyata keçirilib və bu səbəbədən terrorçu himayə edilir. İranın belə hərəkətləri, rejimin digəq qanunsuzluqları dünya boyu etirazlara səbəb olur. Ölkədə və onun xaricində bu fonda İran rejiminə qarşı kütləvi etiraz aksiyası keçirirlər. Aksiya iştirakçıları yenə “Diktatora ölüm!”, “Xamneyiyə ölüm!”, “Rədd olsun diktatura!”, “Qadınlara azadlıq!” kimi şüarlar səsləndirirlər. Xatırladaq ki, ötən ilin sentyabrından başlayan kütləvi aksiyaların artıq 6 aydır həbslərə və edamlara baxmayaraq davam etməsi İranda daxili vəziyyətin heç də ürəkaçan olmadığını deməyə əsas verir. Kütləvi aksiya iştirakçılarına qarşı törədilən vəhşilik və qəddarlıq dünya ictimaiyyətini də narahat etməyə başlayıb. Ötən ilin sentyabrında 22 yaşlı qadının polis zorakılığına məruz qalaraq həyatını itirməsindən sonra başlayan kütləvi aksiyalar İranın irili-xırdalı bütün şəhərlərində davam edir. Bir sıra şəhərlərdə aksiyalar iğtişaşlara çevrilib, banklar, inzibati binalar dağıdılıb, polis və təcili tibbi yardım avtomobilləri yandırılıb. Aksiya iştirakçılarını iğtişaşlara sövq edən əsas səbəb hökumətin onları “terrorçu”, “xarici dövlətlərin agentləri” adlandırması və göstərilən qəddarlıq olub. Bugünədək qarşıdurmalarda 600-ə yaxın aksiya iştirakçısı və təhlükəsizlik qüvvələrinin 50-dən çox əməkdaşı həlak olub. Həbs olunanların sayı 15 mini ötüb, 100-dən çox şəxs edam edilib.
Samirə SƏFƏROVA
