İranda baş örtüyünü "düzgün" örtmədiyinə görə həbs edilən gənc qadının polis nəzarətində olarkən ölməsi ilə başlayan iğtişaşların dördüncü aydır davam etdiyi bir vaxtda Tehrandakı bir aptek icbari hicab qanununa əməl edilmədiyi üçün bağlanıb və onun qadın sahibinə qarşı cinayət işi açılıb. İran Ədliyyə sisteminə bağlı olan “Mizan”xəbər agentliyi iddia edir ki, aptek, sahibi baş örtüyünə riayət etməsi barədə xəbərdarlıq edən şəxsə hörmətsizlik etdiyinə görə bağlanıb.
Cavabında vəkil Əli Müctəhidzadə yazıb ki, bir nəfərin hicaba riayət etməməsi bəhanəsi ilə biznesi bağlamaq qanunsuzluqdur. Bu fonda rejimin göstərişi ilə hərəkət edən rəsmi qurumlar həmkarlar ittifaqlarına məktub göndərərək, paytaxtdakı mağaza və müəssisələrdə baş örtüyünə və məcburi qaydalara riayət olunmasına çağırıb. Bu xüsusda çağırış “Hicab və İffət Qanunu”na əsaslanaraq, baş örtüyü örtməməyin qarşısını almaq məqsədi ilə paytaxtdakı həmkarlar ittifaqlarına verilib. “Hicab və İffət Qanunu” 9 yaşdan yuxarı qadın və qızların ictimai yerlərdə başlarını örtməsini tələb edir. Son həftələr sahibkarların və müdirlərin İslam qanunlarına və məcburi hicab qaydalarına əməl etməməsi səbəbindən müəssisələrin, restoranların, kafelərin və bəzi hallarda apteklərin bağlanması ilə bağlı çoxsaylı xəbərlər dərc olunur. Bu vəziyyətdə İranda etirazların davamlı xarakter alması qaçılmaz hesab olunur. Əslində bunu İran İslam İnqilabının ildönümünə xalqın münasibəti də göstərdi. Hər il ildönümündə küçə və meydanlara çıxan sadə iranlılar bu dəfə heç bir fəallıq nümayiş etdirmədilər. Tehran, Təbriz, Ərdəbil, Şiraz, İsfahan və digər böyük şəhərlərin xiyabanları, sözün əsl mənasında, boş qaldı. Xalq artıq bu hakimiyyətin ideoloji siyasətindən bezib və ölkədə dəyişikliyin olmasını istəyir, bu istiqamətdə qəti addımlar atır. Çünki inqilabın nəticəsi olaraq hakimiyyəti ələ alan dindarlar dinlə siyasəti qarışdıraraq cəmiyyətdə və dünyada özlərinə qarşı ikrah hissi yaratdı. İnqilabın ilk illərində formalaşan hakimiyyət dünya liderliyi iddiasına düşdü, lakin qısa müddət sonra İranın siyasəti qonşu İraqla müharibəyə gətirib çıxardı, nəticədə 200 mindən çox insan həlak oldu. Müharibədən sonra nüvə silahı istehsal edib regionu və dünyanı özünə tabe etmək kimi siyasi ambisiyası molla rejimini daha kəskin addımlar atmağa sövq etdi. O, bütün beynəlxalq qanunlara zidd olaraq kütləvi qırğın silahı hazırlamağa başladı və iqtisadi sanksiyalarla üzləşdi. Sanksiyalar nəinki İrana nüvə silahı hazırlamaq imkanı vermədi, əksinə, onun iqtisadi və hərbi potensialını daha da zəiflətdi. Neft və qazla zəngin olan İranda əhalinin bu gün yoxsulluq səviyyəsindən də aşağı həddə yaşaması rejimin yarıtmaz siyasətinin nəticəsidir. Regionda dominant olmaq istəyən İran milli gəliri ölkənin sosial-iqtisadi inkişafına deyil, Yaxın Şərqdə fəaliyyət göstərən silahlı qrupları saxlamağa yönəldir. Bu qruplar vasitəsilə region dövlətlərinə nüfuz edib öz mənasız dini-siyasi ideoloji xəttini davam etdirir. Buna qarşı çıxan ziyalı təbəqə isə repressiyalara məruz qalır. İlk növbədə Güney Azərbaycanda yaşayan soydaşlarımız bu repressiyaların təsirini öz üzərində hiss edir. Təbii olaraq da azərbaycanlıların buna etirazı artır. Məsələnin bu tərəfinə nəzər salan İsrailin “Jerusalem Post” qəzeti İranda davam edən etirazlar fonunda yazır: “İran rejimi xarici qüvvələri, ilk növbədə, təbii ki, İsraili ölkədəki etnik azərbaycanlıları hakimiyyətə qarşı etiraz aksiyalarını dəstəkləməkdə ittiham edir. Bu ittiham İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun rəsmi “Teleqram” kanalı vasitəsilə mütəmadi olaraq yayımlanır. İrandakı hazırkı gərginliyin mərkəzi Təbriz şəhəridir. Şərqi Azərbaycan əyalətinin inzibati mərkəzi olan bu şəhərdə yaşayan müxtəlif hesablamalara görə təxminən 25 milyon etnik azərbaycanlı İranın əsarətindən xilas olmaq və Güney Azərbaycan adlı ayrıca dövlət yaratmaq istəyir. Bu yaxınlarda şəhərdə İran rejiminə qarşı növbəti etiraz dalğası baş verib. Son aylarda rejim nümayişləri yatırıb və kütləvi həbslər həyata keçirib. İranın təhlükəsizlik qüvvələri hətta zorakılığa əl atmaqdan da çəkinməyib ki, nəticədə onlarla sakin həlak olub. Qeyd etmək lazımdır ki, bu şəhər qanlı İran rejimi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Hakimiyyət qorxur ki, əgər şəhər və onun ətrafı öz müstəqilliyini elan edərsə, bu, rejimin süqutunu sürətləndirə bilər”.
Qeyd edilənlərə sübut kimi son vaxtlar nümayişçilərin müstəqil Güney Azərbaycanın bayrağının təsviri olan çoxsaylı plakatlar asmağa başlamaqları göstərilir. Təhlükəsizlik qüvvələrinin nəzarətində olan inzibati və ictimai binaların divarlarına da oxşar vərəqələr yapışdırılır. Daha sonra məqalədə İsrail və İranın Azərbaycandakı səfirləri arasında “tvitter”də baş verən “söz atışması”ndan bəhs edilir. Belə ki, diplomatların sosial şəbəkələrdə bir-birini tənqid edən atmacaları geniş müzakirələrə səbəb olub. Xatırladaq ki, İsrailin Azərbaycandakı səfiri Corc Dik ötən il “tvitter” səhifəsində iranlıları narahat edən paylaşım edib. O, Azərbaycan və onun mədəniyyətinin Təbriz şəhəri ilə tarixi bağlarından bəhs edən kitab haqqında yazıb və bu şəhərin İrana deyil, Azərbaycan xalqına məxsus olduğuna eyham vurub. İran səfiri Seyid Abbas Musəvi isə cavabında onu “qeyrətli Təbriz camaatı tərəfindən dəfn ediləcək şər sionist” adlandırıb. Məqalədə daha sonra Azərbaycan-Gürcü Yəhudi İcmasının sədri ravvin Zamir İsayevdən sitat gətirib: "Təbriz Azərbaycan vətəndaşları üçün tarixi yerdir. Rəsmi Tehran yəhudiləri və İsraili əhalini etiraz və üsyana təhrik etməkdə ittiham edir, azərbaycanlılar isə bu təbliğata inanmır”. Bunlar fonunda qeyd edək ki, artıq 6 aydır, İranda etiraz aksiyaları davam edir. Hakimiyyət nə qədər çalışsa da, insanları sakitləşdirə bilmir. Xalq görür ki, hakimiyyət tez bir zamanda ölkədə sosial-iqtisadi vəziyyəti, beynəlxalq nüfuzunu, legitimliyini yaxşılaşdıra bilməz. Aksiya iştirakçılarını edam etməklə nəyəsə nail olmaq mümkün deyil. Təbii ki, İranda hansı proseslərin baş verəcəyini və insanların etirazlarının nə ilə başa çatacağını zaman göstərəcək. Amma getdikcə daha çox əminlik yaranır ki, İran rejiminin sonu yaxınlaşır. Xalq geri çəkilmək niyyətində deyil.
Tahir TAĞIYEV
