Vüqar Bayramov: “Bu, sosial sferaya müsbət təsir göstərəcək”
Məlum olduğu kimi, İşsizlikdən sığorta fondunun 2018-ci il büdcəsinin gəlirləri və xərcləri 89 mln. 40 min manat məbləğində proqnozlaşdırılıb. Bu, “İşsizlikdən sığorta fondunun 2018-ci il büdcəsi haqqında” qanun layihəsində öz əksini tapıb. Sənəddə bildirilib ki, gələn il fondun gəlirləri büdcədən maliyyələşən təşkilatlar üzrə 17 mln. 726 min 212 manat, büdcədən maliyyələşən təşkilatlarda işləyənlər üzrə 17 mln. 726 min 212 manat, digər sığortaedənlər 53 mln. 567 min 576 manat və sair gəlirlərdən 20 min manatlıq daxilolmalar hesabına təmin ediləcək.
Qanun layihəsində fondun xərclərinin istiqamətləri də açıqlanıb. Eyni zamanda, sənəddə qeyd olunub ki, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı sığorta haqları üzrə hər ay üçün toplanmış vəsaitləri növbəti ayın 1-dək İşsizlikdən sığorta fonduna köçürəcək. İlin sonuna İşsizlikdən sığorta fondunun istifadə olunmamış vəsaitləri növbəti ilin xərclərinin maliyyələşdirilməsinə yönəldiləcək.
Sənəd Milli Məclisin plenar iclasında müzakirəyə çıxarılacaq. Parlament qanun layihəsini qəbul etdiyi təqdirdə, sənəd ölkə başçısı tərəfindən imzalanmalıdır. Bütün bunlar başa çatandan sonra qanun 2018-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə minəcək. Ondan sonra işsizlərə müavinət veriləcək.
Qeyd edək ki, dünyanın bir sıra inkişaf etmiş ölkələrində bu sistem işləyir və özünü doğruldub. O baxımdan bunun Azərbaycanda da tətbiq olunması müsbət effekt verəcək.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər buna necə yanaşır? Bu, sosial sferaya necə təsir göstərəcək?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, iş yerini itirənlər üçün sığorta fondunun yaradılması müsbət haldır: “Burada məqsəd odur ki, çalışan iş yerini itirirsə, iş tapana kimi müəyyən sığorta ala bilsin. Nəticədə həmin müddətdə onun yaşayışı sığortalanmış olsun. Bu, xüsusən iş yerini itirmiş və müəyyən müddət işsiz qalan vətəndaşlarımız üçün daha müsbətdir, məqbuldur. Çünki vətəndaş iş yerini itirirsə, adətən onun yeni iş tapması müəyyən zaman alır. Bu baxımdan işsizlərə müavinətlərin verilməsi üçün sığorta fondunun yaradılması müsbət haldır. Bu, iş yerini itirənlərin işsiz qaldıqdan sonra sığortalanması və ay ərzində müəyyən məbləğ əldə etməsinə gətirib çıxaracaq. Sözügedən fondun yaradılması və fonda ödənişlər elə məqbul olmalıdır ki, işəgötürən, sahibkar üçün hər hansı bir ağırlıq yaratmasın və sahibkar əmək müqaviləsi bağlamamaqda maraqlı olmasın. Çünki bəzi hallarda ödənişlərin çox olması sahibkarın əmək müqaviləsi bağlamasına stimul yaratmır. Sahibkar düşünür ki, əmək müqaviləsi bağlayarsa, müqavilə ilə işə götürərsə, o zaman ödənişlər edəcək və bəzi hallarda ödənişlərin məbləği çoxdur. Nəticədə sahibkar maraqlı olur ki, qeyri-leqal, əmək müqaviləsi olmadan və ya xidməti müqavilə ilə işçiləri cəlb etsin. Bu da həmin işçilərin əmək hüquqlarının qorunması baxımından arzuolunan deyil. İşçinin əməkhaqqından çıxılacaqsa, bu, işçi üçün əlavə xərcdir və işçinin aylıq gəlirinin azalmasına gətirib çıxarır. O baxımdan sığorta fondunun hansı mənbədən formalaşacağı çox önəmlidir. Fond elə formalaşmalıdır ki, nəticə etibarilə sahibkarın qeyri-leqal şəkildə işçilər cəlb etməsini stimullaşdırmasın. Eyni zamanda, işçilərin aylıq gəlirinə təsir göstərməsin, onların aylıq gəlirinin azalmasına səbəb olmasın. Bu məqsədlə 89 milyon manatın ayrılması proqnozlaşdırılır. Hesab edirəm ki, bu, sosial sferaya müsbət təsir göstərəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
