Məlumdur ki, bir müddət öncə Baş nazir Əli Əsədov ərzaqlıq buğdanın idxal qiymətinin artmasının ölkə daxilində satılan un və un məmulatlarının qiymətinə mənfi təsirlərinin azaldılması ilə bağlı qərar imzalayıb. Qərara əsasən, istehsalçılar tərəfindən satılan unun hər tonuna görə dəyirman sahiblərinə verilən subsidiyanın hesablanması üçün bir ton unun topdansatış qiymətinin yuxarı həddi 520 manat, un istehsalçısının ölkədaxili xərclər daxil olmaqla marjası bir ton unun topdansatış qiymətinin yuxarı həddinin 25 faizi həcmində müəyyən edilib.
Bu qərardan sonra çörəyin və undan hazırlanan məmulatların satış qiymətinin endirilməsi gözlənilirdi. Etiraf edək ki, məlum qərardan sonra çörək firmaları satış qiymətində heç bir artıma getmədi.
Ancaq son günlər təndir çörəklərinin qiymətində dəyişiklik müşahidə olunur. Belə ki, təndirxanalarda əvvəllər qiyməti 50 qəpik olan çörək indi 1 manata qədər bahalaşıb. 800 qramlıq çörək 1 manata təklif edilir.
Maraqlıdır, hökumət un istehsalçılarına dəstək versə də, bəzi sahibkarlar çörəyi niyə baha satır?
“Hökumət mümkün qədər çalışır ki, çörəyin qiymətinin ölkədə bahalaşmasının qarşısını alsın, buna müəyyən qədər nail olunur, ancaq…”
Iqtisadçı Kamran Məmmədli bildirdi ki, Azərbaycan da bu sahədə həssas ölkələr qrupuna daxildir: “Çünki ölkəmizdə ərzaq məqsədilə istifadə olunan taxılın demək olar əsas hissəsi idxal olunur. Azərbaycanın yerli istehsalı daha çox keyfiyyət baxımından heyvan yemlərinin hazırlanması və digər məqsədlərə yararlıdır. Azərbaycanda un və insan qidasının istehsalında lazım olan taxılın çoxu idxal olunur. Təbii olaraq dünya bazarında baş verən dəyişiklik Azərbaycan bazarına da sirayət etməli idi. Bu proses baş verdi. Bundan əlavə, Azərbaycanın özündə müəyyən faktorlar qiymətin bahalaşmasını şərtləndirirdi. Burada, xüsusilə dizelin bahalaşması faktorunu qeyd etmək lazımdır. Çünki dizel xərci bu prosesin bütün mərhələlərində maya dəyərinə daxil olan xərc kimi 33 faiz artmaqla sahibkarlıq və istehsalat xərclərini artırdı. Bunun nəticəsi idi ki, hökumət həm vergi güzəştlərinin, həm idxalla bağlı subsidiyaların verilməsi istiqamətində qərarlar qəbul etdi.
Hökumət mümkün qədər çalışır ki, çörəyin qiymətinin ölkədə bahalaşmasının qarşısını alsın. Buna müəyyən qədər nail olunur. Amma onu da nəzərə almaq lazımdır ki, kütləvi şəkildə istifadə olunmayan digər un məmulatları və çörək növlərinin qiymətləri artıq bahalaşıb. Burda söhbət təkcə şirniyyat məhsullarından yox, çörəyin müxtəlif növlərindən də gedir. Məsələn, təndir çörəyi, lavaş kimi məhsulların qiymətində artıq bahalaşma müşahidə olunur”.
Günel CƏLİLOVA
