Dünyanın bir çox ölkəsində davam edən meşə yanğınlarının yaratdığı daha bir təhlükə onun artıq yaşayış məntəqələrini də təhdid etməsidir. Indi bir çox yaşayış məntəqələri yanğınlar səbəbindən təxliyə edilir.
Eyni proses qonşu Rusiyada da qeydə alınır. Qeyd edək ki, Rusiyanın Sibir bölgəsində başlayan meşə yanğınlarından qalxan tüstü 3 min kilometr uzaqlıqdakı Şimal qütbünə qədər gedib çatıb. NASA-nın paylaşımına əsasən, yanğınlar ərazidəki nüvə araşdırma laboratoriyalarını və yüzlərlə evi təhlükə altında qoyur. Qeyd edək ki, həftələrdir davam edən yanğın təxminən 4 milyon hektar ərazini külə çevirib. Bolqarıstanda isə baş verən yanğınlarla mübarizədə meşə təsərrüfatı idarəsinin iki əməkdaşı həlak olub, biri isə xəsarət alıb. Burada Sandanski bölgəsində insan tələfatına səbəb olan daha bir yanğın baş verib. Staroselski rayonunda dörd ev yanıb. Yanğınsöndürənlərə yardım etmək üçün orduya məxsus helikopter əraziyə cəlb olunub. Ölkənin mərkəzindəki Karlovo bölgəsindəki Stara Planina dağ silsiləsinin ətəyində böyük yanğın bir helikopter, hərbi texnika və yanğınsöndürmə dəstələrinin birgə fəaliyyəti nəticəsində söndürülüb. Yanğın qərbdəki Küstend bölgəsində bir kəndə çatdıqdan sonra ən azı altı ev və bir məktəb tamamilə yanıb. Xatırladaq ki, keçən həftə Bolqarıstan ərazisinə isti hava axını daxil olub. Bununla əlaqədar bazar ertəsi günü hava proqnozu xidməti ölkənin əksər hissəsində təhlükənin daha da ciddiləşəcəyi barədə əhaliyə xəbərdarlıq edib. Belə bir vaxtda, italyan sinoptiklərinin proqnozuna görə, Cənubi Avropaya doğru Afrika subtropik antisiklonu yaxınlaşmaqdadır. Onu odlu xarakterinə görə “Lüsifer” adlandırırlar. “Lüsifer” İtaliyanın cənub əyalətlərini yandırıcı istiyə məruz qoymaqla, ardınca Yunanıstana və Türkiyəyə hərarət gətirəcək və Cənubi Qafqazadək gəlib çıxacaq. Bu fonda İtaliyanın 8 şəhərində ən yüksək, “qırmızı” təhlükə səviyyəsi elan olunub. Yerli meteoroloqlar görünməmiş isti proqnozlaşdırır - termometrin sütunu 47-48 dərəcəyə qədər yüksələcək. Hesab edilir ki, bu, yeni meşə yanğınlarına gətirib çıxaracaq. Anomal isti təkcə Avropada yox, həm də Şimali Amerikada və Uzaq Şərqdə davam edir. Ekstremal istiyə görə Çinin şərq əyalətlərində fabriklər bağlanıb, Koreyada yüz minlərlə iribuynuzlu mal-qara tələf olub. Lakin belə istilərin səbəb olduğu ən böyük fəlakət məhz yanğınlardır. Bu fonda dünyanın digər ölkəsi olan Əlcəzairdə 14 əyalətdə 31 meşə yanğını qeydə alınıb. Burada meşə yanğınları nəticəsində 4 nəfər ölüb, 3 nəfər yaralanıb. Yanğınlara hava və qurudan müdaxilə edilir. Bəzi bölgələrdə yaşayış məntəqələrinə yaxınlaşan yanğın səbəbindən insanlar təhlükəsiz bölgələrə köçürülüb.
Yunanıstanın Eviya adasında isə meşə yanğınları bir neçə istiqamətdə yayılıb. Yaxınlaşan alova görə kənd sakinləri gəmilərlə təxliyə olunub. Məlumata görə, Eviyada yüzlərlə ev yanıb külə çevrilib. Hökumət yanğına nəzarətin əldən çıxdığını bildirib. Ümumilikdə ölkədə 150-dən artıq nəhəng yanğın ocağı var. Vəziyyəti çətinləşdirən amillər isə kölgədə 40 dərəcədən yuxarı temperatur və güclü küləkdir. Qeyd edək ki, indiyə qədər yanğınlarda iki nəfər həlak olub, 20 nəfər yaralanıb. ABŞ-ın Kaliforniya ştatında davam edən meşə yanğınları son bir neçə gündə 110 min hektardan çox ərazini əhatə edib. Qeyd olunur ki, iyulun 14-də başlayan meşə yanğınlarının yalnız 35 faizə qədərini lokallaşdırmaq mümkün olub. Yerli xilasedicilərin verdiyi məlumata görə, güclü külək və ərazinin relyefi alovun qarşısını almağı çətinləşdirir. Mütəxəssislər bildirir ki, havaların isti və quraqlıq keçməsi alovun daha geniş ərazilərə yayılacağını deməyə əsas verir. Onu da qeyd edək ki, Kaliforniyada meşə yanğınları XIX əsrin ortalarında qurulan Grinvill şəhərini məhv edib. Yerli sakinlərin dediyinə görə, "Diksi" adlandırılan yanğın şəhəri cəmi iki saat ərzində külə çevirib. Sosial şəbəkələrdə şəhərdən geriyə praktiki olaraq heç bir şeyin qalmadığını göstərən görüntülər yayılıb. Şəhərdə yüz ildən çox yaşı olan binalar var idi.
Qardaş Türkiyədə yanğınlar söndürülsə də, yenilərinin başlanması əlavə çətinliklər yaradır. Lakin Azərbaycanın da yardımı ilə əsas təhlükəli mərhələ arxada qalıb. Bunu Türkiyənin kənd təsərrüfatı və meşəçilik naziri Bekir Pakdemirli də xüsusi olaraq vurğulayır: “Türkiyədə günlərdir davam edən şiddətli meşə yanğınları zamanı ölkəmizə dünyanın bir çox ölkəsindən yardımlar gəlib. Ancaq ən önəmli dəstək və yardımı qardaş Azərbaycandan gördük”. Nazirin sözlərinə görə, Azərbaycan 900 nəfərə yaxın canlı qüvvə və 90-dan çox texnika ilə Türkiyəyə köməyə gəlməklə hər bir Türkiyə vətəndaşını qürurlandırıb: “Azərbaycanlı yanğınsöndürənlər Türkiyədəki meşə yanğınlarının ilk günlərindən etibarən bizimlə çiyin-çiyinə çalışıb, onların fədakarlıqlarını gözlərinin içindən oxudum. Hansı tapşırıq verildisə, canla-başla yerinə yetirdilər, "Biz oturmağa yox, sizə yardım etməyə gəlmişik" dedilər”. Ümummilli lider Heydər Əliyevin “Bir millət, iki dövlət!” ifadəsini xatırladan Bekir Pakdemirli Azərbaycanın yanğınla mübarizədə dəstəyi, göstərdiyi köməyi əsl qardaşlıq nümunəsi adlandırıb.
Nahid SALAYEV
