Bu günlərdə Ermənistan baş naziri aparatının nəzdində olan İctimaiyyətlə Əlaqələr və İnformasiya Mərkəzi Erməni Apostol Kilsəsindəki böhranla bağlı 74 səhifəlik sənəd hazırlayıb. Burada böhranın açıq mənbəli sübutları ilə yanaşı, onun həlli yolları ilə bağlı təkliflər də yer alır.
Ermənistanın “168.am” nəşri yazır ki, sənəddə bütün ermənilərin katolikosu və digər yüksək rütbəli ruhani şəxslər subaylıq andının pozulmasında, siyasi fəaliyyətlə məşğul olmaqda, kilsəyə məxsus əmlakdan təyinatı üzrə istifadə etməməkdə, maliyyə fəaliyyətinin şəffaf olmamasında və digər məsələlərdə ittiham olunur: “Erməni Apostol Kilsəsinin institutları, yəni yeparxiya strukturları, kilsə əraziləri, icma şəbəkəsi, media resursları və katolikos taxtının nüfuzu Erməni Apostol Kilsəsinin faktiki rəhbəri və onun ailə üzvlərinin səyləri nəticəsində Ermənistanda xarici təsirin yayılması alətlərinə çevrilib”. Nəşrin məlumatına görə, sənəddə katolikosun kilsənin “vahid Konstitusiyasının qəbulunu” bir neçə dəfə pozduğu və bunun nəticəsində kilsənin “qanuni kanonik əsaslar olmadan şəxsi hakimiyyət şəraitində fəaliyyət göstərdiyi” iddia olunur. Nəşr tərəfindən “yol xəritəsi” adlandırılan tədbirlər planı təqdim olunur. Nəşrin məlumatına görə, bu plana əsasən, ruhani və dünyəvi şəxslərin iştirakı ilə “İslahatın Əlaqələndirmə Qrupu” yaradılmalıdır: “Yol xəritəsinə əsasən, ruhani və dünyəvi şəxslərin iştirakı ilə, beləliklə, “İslahatın Əlaqələndirmə Qrupu” formalaşdırılır. Yeparxiyalarda məsləhətləşmələr təşkil olunur. Həmçinin Böyük Kilikiya Evindəki katolikosluq, Qüds və Konstantinopol patriarxlıqları məlumatlandırılır və onların iştirakı ilə də məsləhətləşmə formatı yaradılır”. “168.am”ın məlumatına görə, yol xəritəsinin əsas addımlarından biri katolikos vəzifəsini müvəqqəti icra edən şəxsin seçilməsidir. Bu şəxsin Yepiskoplar Şurası tərəfindən seçilməsi nəzərdə tutulur:
“Sənədə əsasən, katolikos vəzifəsini müvəqqəti icra edən şəxsin mandatı Milli-Kilsə Məclisinin çağırılmasına dair bütün hazırlıq prosesini əhatə etməlidir. Buraya yeparxiyalarda nümayəndələrin kanonik seçiminin təmin edilməsi, kilsənin maliyyə və əmlak vəziyyətinin tam inventarlaşdırılması və müstəqil auditin keçirilməsi, rütbədən məhrum edilmiş ruhani şəxslərin işlərinə yenidən baxılması prosedurunun işə salınması və digər tədbirlər daxildir”. Nəşrin yazdığına görə, katolikos vəzifəsini müvəqqəti icra edən şəxsin səlahiyyət müddəti əvvəlcədən dəqiq müəyyən edilməli və mümkün qədər qısa olmalıdır. Həmçinin katolikos vəzifəsini müvəqqəti icra edən şəxs özünün hazırladığı seçkidə bütün ermənilərin katolikosu vəzifəsinə namizəd ola bilməz: “Katolikos vəzifəsini müvəqqəti icra edən şəxsin səlahiyyət müddəti dəqiq müəyyən edilməli və mümkün qədər qısa olmalıdır. O, özünün hazırladığı seçkidə bütün ermənilərin katolikosu vəzifəsinə namizəd ola bilməz. Katolikos vəzifəsini müvəqqəti icra edən şəxsin fəaliyyət göstərdiyi müddətdə yepiskop təyinatları, yeparxiya rəhbərlərinin təyin edilməsi və rütbədən məhrum etmə qərarları həyata keçirilməməlidir”.
Cavab bəyanatında yüksək rütbəli ruhanilər hakimiyyəti kilsəni təqib etməyi dayandırmağa və onun əsrlər boyu davam edən suverenliyinə və özünüidarəetməsinə hörmət etməyə çağırırlar. Hüquqşünas və beynəlxalq humanitar hüquq və insan haqları üzrə ekspert Anna Melikyan iddia edir ki, hökumətin cinayət və ya inzibati xəta törədilmədiyi təqdirdə dini təşkilatın daxili işlərinə qarışmaq hüququ yoxdur. Dini azadlıq üzrə ekspert İzabella Sarkisyan vurğulayır ki, dərc olunmuş sənəddə insan hüquqlarını və şəxsi həyatı pozan məlumatlar var. Ermənistanın “İravunk” nəşri isə yazır ki, indi yenidən təzələnmiş qüvvələrlə arenaya baş nazirin fikirlərini bölüşən itaətsiz yepiskoplar çıxacaq. Nəşr hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasının nümayəndələrinin bir-biri ilə olduqca həvəslə müzakirə apardığını yazıb.
Samirə SƏFƏROVA
