“Azərbaycan dili fənni ilə bağlı kifayət qədər ciddi problemlərimiz var”. Bunu elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev Bakı təhsil işçilərinin sentyabr konfransında deyib.
Nazir bildirib ki, dil fənninin tədrisi ondan ibarətdir ki, şagird oxuduğunu, yazdığını anlamalıdır: “Azərbaycan dili fənnindən imtahanda maksimal nəticə göstərən şagird bir səhifəlik esse yaza bilmir, danışa bilmir”.
Nazirin məlum çıxışı ictimaiyyət arasında narazılığa səbəb olub.
Vüsalə Ağabəyli: “Məktəblər, təhsilverənlər, təhsil proqramları tam Elm və Təhsil Nazirliyinin səlahiyyətindədir, esse yazılmasını tədris planına daxil edə bilər, bunda kim günahkardır ki?”
Məlum mövzu ilə bağlı fikir bildirən filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Vüsalə Ağabəyli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, test üsulu nə qədər təhsildə şəffaflığı, əlçatanlığı təmin etsə də, şagirdlərin düşüncəsini əlindən alır, əzbər biliklərə öyrəşdirir. Şagird oxuduğu haqqında düşünmür: “Lakin bu məsələdə şagird yox, təhsil sistemi günahkardır. Şagirddən tələb olunan imtahanda yüksək nəticə göstərməkdir, onu da göstərib. Esse bacarığı məktəbdə aşılanmalıdır. Bunun üçün şagirdlərdə tənqidi təfəkkürü inkişaf etdirmək lazımdır. Şagirdləri kitab oxumağa təşviq etmək lazımdır. Kitablar əsasında təhlillər yazılmalıdır. Essenin yazı qaydaları, girişi, təhlili, şəxsi yanaşma, nəticə və s.nüanslar şagirdlərə aşılanmalıdır ki, onun əsasında da şagird esse yaza bilsin. Bu məsələnin ümumi tərəfi. Əsas tərəfi isə ondan ibarətdir ki, Elm və Təhsil Naziri təhsili tənqid edir, təhsil müəssisəni tənqid edir, təhsilverəni, ya təhsil alanı tənqid edir? Təhsil və tədrislə bağlı tənqidi fikirlərimizi biz dəfələrlə mətbuatda bildirmişik, ETN tənqidlərin həlli istiqamətində təkliflər vermək əvəzinə o da bizə qoşulub tənqid edəcəksə, problemləri kim həll edəcək? Məktəblər, təhsilverənlər, təhsil proqramları tam Elm və Təhsil Nazirliyinin səlahiyyətindədir, esse yazılmasını tədris planına daxil edə bilər, bunda kim günahkardır ki? Digər tərəfdən də, Nazir Azərbaycan dili fənnindən maksimum nəticə göstərən şagirdin esse yazmaq bacarığını bu tələsikdə-qəbul imtahanı nəticələri elan olunan kimi harda və necə yoxladı ki? Mən bu tənqidi yanaşmada nazirin mövqeyini anlamıram. Azərbaycan dili fənnindən test tapşırıqları kifayət qədər və lazımsız dərəcədə çətin salınıb. Nazir yüksək nəticə göstərən və uğurla irəliləyən şagirdləri digərlərinə örnək olaraq təqdim edib, təhsildə aşkarladığı problemlərin həllinə dair addımlar atılmasına göstəriş versə, daha məqsədəuyğun olardı”.
Elmin Nuri: “Azərbaycan dili fənnindən maksimum nəticə göstərən abituriyent esse yaza bilmirsə, nazirin bu etirafı bir çox problemləri özündə əks etdirir”
Təhsil eksperti Elmin Nuri isə bildirdi ki, nazirin bu fikiri uzun illərdən bəri mövcud olan reallıqlardandır: “Azərbaycan dili fənnindən maksimum nəticə göstərən abituriyent esse yaza bilmir. Nazirin bu etirafı bir çox problemləri özündə əks etdirir. Bunun birinci mahiyyəti ondan ibarətdir ki, biz bu gün düşünə bilmirik. Esse nədir? Öz fikirini ifadə etmək, arqumentlərlə, faktarla əsaslandlrmaq metodudur. Biz bundan uzağıq. Ən güclü abituriyentlər buna hazır deyilsə, bundan danışmağa dəyməz. Bu cümlə ondan ibarətdir ki, biz əslində sabahını düşünən şagirdi itirmişik. O öz situasiyaya görə fikirlərindən nəticə çıxartmaq, qərar vermək bacarığında deyil. Bir səhifəlik esse yaza bilməmək o demək deyil ki, bu yalnız yazmaq məharətinə malik deyil, xeyir. Yuxarı dediyimiz bütün göstəricilər bu cümlə ilə ifadə olunur. Bu çox təsirləndirici məqamdır. Səbəbi nədən ibarətdir? Bizim məktəb testə uduzub. Sanki insanlar 11 il ona görə oxuyurlar ki, axırda ciddi-cəhdlə ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanlarında yaxşı nəticə göstərsinlər. Əvvəl yenə hazırlıqlar 10-11-ci sinifdən başlayırdı, indi 6-7 sinifdən başlayır”.
Günel CƏLİLOVA
