Akif Nağı: “ABŞ və Avropa arasındakı ziddiyyətlər idman sahəsinə daşınmamalıdır”
ABŞ Konqresində demokrat konqresmen Ceymi Raskin FIFA prezidenti Canni İnfantinodan və qurum rəhbərliyindən Donald Tramp administrasiyası ilə əlaqələrə dair məlumat tələb edib. Sorğuya Trump Tower-də FIFA ofisinin icarəsi, Trampa təqdim olunan "Sülh Mükafatı", mümkün maliyyə əlaqələri və 2026-cı il Dünya Çempionatının bilet siyasəti ilə bağlı yazışmalar daxildir. Bu addım artıq təkcə idman məsələsi deyil, FIFA ilə siyasi hakimiyyət arasındakı münasibətlərin şəffaflığı və qurumun müstəqilliyi ilə bağlı suallar doğurur. Demokratlar Konqresdə üstünlük qazanacağı halda, məsələnin rəsmi araşdırmaya çevrilməsi ehtimalı da istisna edilmir.
İndi isə FIFA prezidenti Canni İnfantino bəyanat verib ki, futbol üzrə dünya çempionatının bəzi hissələrini xüsusi investorlara satmaq istəyir. UEFA isə buna qarşı çıxır. FİFA və UEFA arasında nə baş verir - bu iki qurum arasında gedən proses ABŞ-la Avropa arasında gedən siyasi proseslərin əks-sədası deyilmi? Bəllidir ki, Tramp hakimiyyəti dövründə Avropa ölkələrinə rüsumlar qoyub, sanksiyalar tətbiq edib, onları müdafiəyə az pul xərcləməkdə ittiham edir, Danimarkanın torpağını əlindən almaq istəyir və s. İndi sanki ABŞ ilə Avropa arasındakı ziddiyyətlər FİFA və UEFA arasına transfer edilir. Demək olarmı ki, FİFA ilə UEFA arasındakı ziddiyyətlər ABŞ ilə Avropa arasındakı ziddiyyətlərin nəticəsidir?
Politoloq Akif Nağı məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, ABŞ və Avropa arasında siyasi və iqtisadi qarşıdurma mövcuddur. Onun sözlərinə görə, bunun əsas səbəbi Amerika rəhbərliyinin təkqütblü dünya nizamı formalaşdırmağa çalışmasıdır. Donald Tramp isə bu prosesi daha enerjili şəkildə həyata keçirməyə cəhd edir və artıq müəyyən nəticələr də əldə olunub.
A.Nağının fikrincə, Avropa, Çin, Rusiya, Hindistan və türk dünyası isə çoxqütblü dünya modelinin tərəfdarıdır. Bu baxımdan ABŞ və Avropa arasında ciddi qarşıdurma mövcuddur və həmin gərginlik müxtəlif sahələrə sirayət edir.
"Belə görünür ki, bu qarşıdurma artıq futbol sahəsinə də sıçrayır. Son dünya çempionatı zamanı Trampla FIFA prezidenti Canni İnfantino arasında xüsusi münasibətin olduğu hiss edilirdi. Çempionatın gedişində ABŞ millisinin hücumçusu Folarin Baloqunun aldığı qırmızı vərəqəyə görə tətbiq olunan diskvalifikasiyanın Trampın İnfantinoya etdiyi telefon zəngindən sonra ləğv edildiyi iddia olunur. Bu da geniş müzakirələrə səbəb oldu.
İndi isə, qeyri-rəsmi iddialara görə, Tramp dostu Canni İnfantinonun BMT-nin Baş katibi vəzifəsinə namizədliyini irəli sürmək istəyir. Buna müəyyən mənada ABŞ-la Avropa arasındakı qarşıdurmanın tərkib hissəsi kimi də baxmaq olar. Bu məsələyə Avropa ilə yanaşı, ABŞ müxalifəti də etiraz edir. Əgər növbəti seçkilərdən sonra demokratlar Senatda üstünlük əldə etsələr, bu məsələ daha dərindən araşdırıla bilər.
Amma görünən odur ki, Tramp heç nədən çəkinmir və ən müxtəlif vasitələrdən istifadə edir. Bir tərəfdən rüsumları artırmaqla, digər tərəfdən hərbi qüvvələrini Avropadan çıxarmaq hədəsi ilə, bəzi dövlət rəhbərlərini etik normalardan kənar şəkildə təhqir etməklə öz üstünlüyünü nümayiş etdirməyə və Avropanı özünə tabe etdirməyə çalışır.
Yaxın Şərqdə və Rusiya-Ukrayna cəbhəsində davam edən proseslər ABŞ və Avropanı yenidən yaxınlaşmağa məcbur edib. Lakin ABŞ-ın həmin mövqeyi və niyyəti hələ də qalmaqdadır. Avropa isə buna müqavimət göstərir.
Hesab edirəm ki, bu qarşıdurma nəticəsində Amerika müəyyən üstünlük əldə edə bilər. Amma bütövlükdə idman uduzacaq, futbol dünyası zərər görəcək. Bu gün dünyanın ən populyar idman növü futboldur və insanlar bu sahədə baş verənlərə çox həssas yanaşırlar. Son futbol üzrə dünya çempionatı da cəmiyyətdə müəyyən məyusluq yaratdı. Futbolun siyasiləşdirilməsi ilə bağlı ABŞ prezidentinə qarşı müxtəlif ittihamlar səsləndirildi.
Yəqin ki, ABŞ və Avropa rəhbərliyi bunu adi tamaşaçılardan daha yaxşı anlayır. İdmanın nüfuzuna xələl gətirməmək üçün ən azı bu məsələdə öz mövqelərini yumşaldacaqlar və idmanı ABŞ ilə Avropa arasında siyasi mübarizə meydanına çevirməyəcəklər. Yəni bu, ABŞ və Avropa arasındakı ziddiyyətlərin növbəti təzahürüdür. Ancaq digər sahələrdən fərqli olaraq, idmanı siyasiləşdirmək olmaz. Hətta qədim dövrlərdə belə, idman yarışları keçirilən zaman müharibələr dayandırılırdı ki, yarışların keçirilməsi üçün şərait yaradılsın. Çünki idman dünyada həmrəyliyi, sivil mübarizə mədəniyyətini təbliğ edir, xalqları bir araya gətirir və dünya ictimaiyyətinin diqqətini özünə cəlb edir. İdmanın öz missiyasında qalması hamı tərəfindən qəbul edilən prinsipdir. Buna görə də ABŞ və Avropa bu qarşıdurmanı idman sahəsinə daşımamalı, bu istiqamətdə geri addım atmalıdır".
Dəniz NƏSİRLİ
