Qarabağda məskunlaşan ermənilərin Azərbaycana cəmiyyətinə reinteqrasiyası istiqamətində növbəti mühüm addım atılıb. Söhbət Ağdam-Xankəndi yolu ilə yükdaşımanın başlanmasından gedir.
Xatırladaq ki, sovetlər zamanında Ağdam-Xankəndi yolu coğrafi, təbii olaraq nəqliyyat nöqteyi-nəzərindən ən uyğun, ən səmərəli yol kimi istifadə olunub. Çünki bu, nəqliyyat xərclərini də çox aşağı salacaq yoldur. İndi də Qarabağ erməniləri üçün lazım olan hər şeyi bu yolla çox rahat çatdırmaq mümkündür. Eyni zamanda rəsmi Bakı belə hesab edir ki, Qarabağdakı erməni əsilli vətəndaşları da bu yoldan istifadə edərək öz məhsullarını Azərbaycan bazarlarına çıxarmaq imkanı əldə edəcəklər. Azərbaycanın təklifi odur ki, bu yol Qarabağ ermənilərinin Azərbaycanın siyasi, iqtisadi, sosial sahəsinə reinteqrasiyasının başlanğıc nöqtəsi olsun. Amma indiyə kimi ermənilər bundan imtina edirdi. Azərbaycanın yanaşmasında qətiyyətli olması Qarabağ ermənilərinin mövqe dəyişməsinə səbəb olub. Belə ki, Moskvanın təşəbbüsü ilə Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunda yaşayan erməni sakinlərinin ərzağa olan ehtiyaclarının qarşılanması məqsədilə Rusiya Qızıl Xaç Cəmiyyəti tərəfindən göndərilən humanitar yük Ağdamdan Xankəndiyə göndərilib. Bu, Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyəti və Rusiya Qızıl Xaç Cəmiyyətinin birgə əməkdaşlıq memorandumuna əsasən reallaşıb. Nəticədə Azərbaycanın Qarabağın erməni sakinlərinin ehtiyaclarının qarşılanması üçün təklif etdiyi Ağdam-Xankəndi yolundan istifadə olunması prosesinə start verilib. Bundan sonra da Qarabağa qida və digər zəruri mallar məhz Azərbaycanın təklif etdiyi marşrutla, yəni, Ağdam-Xankəndi yolundan istifadə olunmaqla həyata keçriləcək. Burada bir daha xatırladaq ki, Qarabağ münaqişəsindən əvvəl də Bakı-Ağdam-Xankəndi-Şuşa avtomobil yolu və Bakı-Ağdam-Xankəndi dəmir yolu xətti bölgənin inkişafında önəmli rol oynayıb. Münaqişə dövründə dəmir yolu xətti sıradan çıxsa da, hazırda avtomobil yolu ilə gediş-gəliş tamamilə mümkündür. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi Ağdam-Xankəndi yolu ilə humanitar missiyanın reallaşdırılması Qarabağ ermənilərinin reinteqrasiya prosesinin sürətləndirilməsinə kömək edəcək.
Beləliklə, ermənilərin ölkəmizə qarşı “humanitar müharibə”si də iflasa uğradı. Nəticədə ermənilərin “humanitar fəlakət”lə üzləşdikləri ilə bağlı dünyanı aldatmaq cəhdləri də baş tutmadı. Azərbaycanın istədiyi Ağdam-Xankəndi yolunun reallaşdı. Beləliklə, artıq bu marşrutla malların və yüklərin daşınması üçün yeni əsas yarandı. Üstəlik, bir daha hamıya aydın oldu ki, Azərbaycan ərazisinə istənilən təyinatlı yük və yaxud yardım sadəcə Azərbaycanın icazəsi və onun təklif etdiyi marşrutla mümkündür. Bunlar fonunda ermənilərin və onları dəstəkləyən bir çox dövlətlərin Xankəndi-Ağdam yolunun açılmasına qarşı olan mövqeləri də alt-üst oldu. Ancaq Ağdam marşrutunun açılışı rəsmi Bakının Qarabağdakı Ermənistan tərəfindən dəstəklənən və maliyyələşdirilən bütün erməni silahlı dəstələrinin çıxarılması barədə tələblərini də ləğv etmir. Bu bölgə Azərbaycanın ərazisidir və oradakı bütün fəaliyyətlər ölkə Konstitusiyası, dövlətimizin qanunları çərçivəsində həyata keçirilməlidir. İndiki halda Ermənistan tərəfindən maliyyələşdirilən və hələ də fəaliyyət göstərən qondarma rejimin dərhal özünü buraxması ilə bağlı Azərbaycanın tələbləri də icra edilməlidir. Ən qısa zamanda Qarabağ iqtisadi rayonunda olan qondarma rejim özünü buraxmalı, qeyri-qanuni erməni silahlı birləşmələr ölkəmizi tərk etməli, Azərbaycanın suveren hüquqları və qanunları Qarabağda tətbiq edilməlidir. Bu arada ölkə mediası qeyd edilən xüsusda olduqca maraqlı məlumat paylaşıb. Qeyd edilir ki, Ermənistanın hələ 2020-ci ildəki müharibədən əvvəl Qarabağa göndərdiyi qeyri-qanuni hərbi birləşmələrinin üzvləri hazırda tələbə adı ilə kütləvi şəkildə Xankəndini tərk edir: “Belə ki, son günlərdə etibarən Laçın sərhəd-buraxılış məntəqəsində bir qrup erməni şəxs azərbaycanlı sərhədçilərin diqqətini cəlb edib. Sözügedən şəxslər tələbə olduqlarını və təhsil üçün İrəvan Dövlət Universitetinə yollandıqlarını bildiriblər. Belə görünür ki, İrəvan hələ 2020-ci ildəki müharibədən əvvəl Qarabağa göndərilən döyüşçülərini oradan çıxarmaq qərarına gəlib. İlkin məlumata görə, Paşinyan hökuməti ilk növbədə Ermənistan liderinin yerlilərini, yəni Dilican rayonundan olanları xilas etmək barədə tapşırıq verib. Məlumatı Azərbaycan Dövlət Sərhəd Xidmətinin əməkdaşları da təsdiq edir”. Erməni bloger Roman Bağdasaryan da belə bir vaxtda erməni cəmiyyətinə müraciət edərək, “Qarabağ klanı”nın nümayəndələrinin Ermənistana axın etdiyini bildirib: “Müharibədən 3 il keçir. Qarabağdakı xainlər - Araikin “məmurları”, “generalları” həbsxanadan Ermənistana qaçır və burada cəzasız olaraq dolaşır. Niyə biz hər kəsə Qarabağdan Ermənistana gəlməyə icazə veririk? Niyə heç kim Samvel Oqanovskinin Ermənistanda nə işlə məşğul olduğunu soruşmur? “Xankəndi merinin” arvadı kənd təsərrüfatına rəhbərlik edirsə, uşaqları ilə niyə Ermənistana qaçıb? Ermənistan işdə olmayan insanların maaşını necə verir? Onlar iş yerində deyil, Ermənistanda kef edirlər. Bako və Araikin göstərişi ilə həbsxanalarda adam öldürən o qarabağlılar niyə İrəvanda sakit gəzirlər? İnsanlar cinayət məsuliyyətinə cəlb olunurlar, qətllərdə ittiham olunurlar, amma yenə də sakitcə Ermənistana köçürlər. Təsəvvür edə bilərsinizmi ki, onlar hansı zərərlərə səbəb ola bilərlər?”. Hesab edilir ki, inteqrasiya prosesinə qarşı çıxan digər ermənilər də yaxın tezlikdə Qarabağı tərk edəcəklər.
Nahid SALAYEV
