Ağdam-Xankəndi yolu ilə Qarabağda məskunlaşan ermənilərə humanitar yüklərin çatdırıalması ilə bağlı razılıq əldə edilsə də, son anda qarşı tərəf yenə bundan imtina edir. Qeyd edək ki, Rusiya Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yaşayan erməniəsilli şəxslərə göndərdiyi ərzaq dolu yük maşını hələ də Bərdə şəhərində gözləyir.
TIR-da Rusiya Qırmızı Xaç Cəmiyyəti tərəfindən Xankəndidə yaşayan ermənilərə yardım məqsədi ilə göndərilən ərzaq və qeyri-ərzaq məhsulları var. Həmin yüklərin Qarabağdakı ermənilərə çatdırılması ilə bağlı razılıqdan yenə imtina edilir.
Ermənilər həm Laçından, həm də Ağdamdan ərzaq yardımını qəbul etməkdən yayınır. Azərbaycan tərəfi onun sərhəddən keçidini ölkə qanunveriçiliyinə uyğun şəkildə təmin etməyə hazır olsa da, ermənilər bu yükü də qəbul etmək istəmirlər. Çünki onlar bilir ki, Laçın məntəqəsindən Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin (BQXK) TIR-ı keçsə, paralel olaraq Ağdam yolundan da TIR daxil olmalıdır. Buna imkan verməmək üçün onlar Laçın yolundan gələn yükü də qəbul etmirlər. Burada BQXK-nin fəaliyyəti yenə anlaşılmazlıq yaradır. Məsələ burasındadır ki, Ağdamdan sırf BQXK-yə məxsus TIR da keçməlidir. Qeyd edək ki, Bərdədə eyniadlı otelin yanında Rusiya Qızıl Xaçının ərzaq maşını dayanıb. Bu maşın Ağdam-Xankəndi yolu ilə Xankəndinə hərəkət etməli olduğu halda, hələ də hərəkət etmir. Ermənistan və BQXK ərzaqların daşınmasına mane olmağa çalışır. Belə ki, BQXK sırf Ağdam yolu ilə yük aparmağa cəhd etmir. Bu xüsusda Azərbaycanın yaratdığı şəraitdən istifadə etmək istəmir. Sadəcə, görüntü xatirinə yük maşınını Bərdədə saxlayıb. Özünü humanitar məqsədlər naminə bütün aktların dəstəkçisi kimi təqdim etsə də, BQXK faktiki olaraq Ağdam-Xankəndi yolunun açılmaması üçün mümkün rıçaqları işə salıb. Fransanın peyki kimi davranan təsisat Qarabağın erməni sakinləri arasında bu yolun açılmaması üçün təbliğatdan tutmuş Rusiyanın Qırmızı Xaç Komitəsinə təzyiqlərə qədər ardıcıl təxribatçı fəaliyyətini artıq gizlətmir. BQXK 1949-cu il Cenevrə Konvensiyası və sənədin 1977-ci və 2005-ci illər Əlavə Protokolları ilə qarşısına qoyulmuş vəzifələrlə yox, belə təxribatçı fəaliyyətlə məşğuldur. Milli Məclisin deputatı Bəhruz Məhərrəmov bu xüsusda bildirir ki, regiondan sıxışdırılan, qovulan riyakar Qərb dairələri üçün qalib Azərbaycanın qarşısına humanitar missiyalar pərdəsi altında çıxmaqdan başqa yol qalmayıb: “Azərbaycanın artan hərbi-siyasi imkanları qarşısında birbaşa prosesə müdaxilə edə bilməyən Qərb Ağdam-Xankəndi yolu ilə yükün keçirilməsinə maneçilik törədilməsində Qırmızı Xaçdan istifadə edir. Humanitar təsisatdan daha çox, radikal xristian ittifaqı kimi çıxış edən Qırmızı Xaç da Qərb dairələrinin diktəsi altında məmnuniyyətlə öz missiya və öhdəliklərini bir kənara qoyaraq selektiv yanaşmalarda ehtiva olunan pozuculuqla məşğul olmaqdadır. Əslində Qırmızı Xaçın geosiyasi oyunlara cəlb olunaraq Qərbin maraq və mənafelərini ifadə edən oyuncağa çevrilməsi beynəlxalq humanitar təşkilat kimi yox, Fransa Xarici İşlər Nazirliyinin, yaxud Sorosun departamenti kimi fəaliyyət göstərməsi bizim üçün yenilik deyil”. Bəhruz Məhərrəmov qeyd edib ki, Azərbaycanda 1992-ci ildən fəaliyyət göstərən BQXK-nın ötən 31 ildə nə münaqişə dövründə, nə də postmüharibə reallığında Azərbaycana münasibətdə ciddi və səmərəli fəaliyyətinə şahid olmamışıq: “Əksinə, “bitərəflik”, “qərəzsizlik”, “vahidlik” kimi fundamental prinsipləri rəhbər tutmaq barədə öhdəlik götürən BQXK daim elə Qərbin diktəsi ilə Ermənistanla vahid tərəf kimi çıxış edib. Hətta İrəvanın hərbi ortağına çevrilib. Bu gün təsisatın kəşfiyyat xarakterli məlumatların Ermənistana ötürülməsindən humanitar missiya adı altında quldur dəstələrinə dəstək verilməsinə qədər mandatına uyğun gəlməyən çoxsaylı riyakar fəaliyyəti barədə səhih faktlarımız mövcuddur.
Azərbaycan Dövlət Sərhəd Xidmətinin sərhəd-nəzarət tədbirləri çərçivəsində Laçın sərhəd-buraxılış məntəqəsində Qırmızı Xaçın qaçaqmalçılıq fəaliyyəti, eləcə də beynəlxalq axtarışda olan hərbi canilərin məsuliyyətdən yayındırılması işini təşkil etməsi kimi qanunsuz fəaliyyətləri birbaşa kameralar önündə ifşa edildi. Son dövrlərdə isə BQXK Qarabağ bölgəsində yaşayan erməni sakinlərin humanitar ehtiyacları mövzusu və “humanitar fəlakət” şousunun mühüm iştirakçılarından biri kimi çıxış etməklə Azərbaycana münasibətdə açıq təxribat və düşmənçilik fəaliyyəti göstərməkdədir. Baxmayaraq ki, BQXK Azərbaycanla imzaladığı 1996-cı il Sazişinin 9-cu maddəsinin 13-cü bəndi ilə borcludur ki, Azərbaycan Respublikasının qanun və qərarlarına onların dövlətin ərazisində qüvvəyə mindiyi vaxtdan hörmət etsin. Lakin biz tam əksini görürük və bu kimi çoxsaylı anti-Azərbaycan fəaliyyətlər kifayətdir ki, elə həmin Sazişin 12-ci maddəsi və 1961-ci il Vyana Müqaviləsinin 9-cu bəndini rəhbər tutaraq artıq ifşa olunmuş bu cinayətkar qurumu Azərbaycandan çıxaraq. Üstəlik, beynəlxalq hüquqla da artıq BQXK-nın regionda fəaliyyətinə zərurət qalmayıb. Belə ki, humanitar fəaliyyətin hüquqi bazislərindən sayılan 1997-ci il Sevilya Razılaşmasına 2022-ci ildə edilmiş müvafiq dəyişikliyə əsasən, humanitar yardımların həyata keçirilməsində aparıcı rolun milli cəmiyyətlərə verilməsi qərara alınıb. Yəni müvafiq humanitar fəaliyyət istiqamətində artıq əsas söz sahibi BQXK yox, milli təsisat olan Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyəti olmalıdır”. Bütün bu qeyd edilənlər BQXK-nin səmimiliyini ciddi şübhə altına qoyur. BQXK bir tərəfdən Qarabağda ərzaq böhranının yarandığını deyir, digər tərəfdənsə ərzaq yüklərinin daşınmasına mane olur. İkinci tərəfdən, humanitar böhran iddiasina rəğmən, Qızıl Aypara Cəmiyyətinin yükləri də Xankəndiyə buraxılmır. Bu, göstərir ki, bəzi güclər məsələni siyasiləşdirməyə çalışır. Mövcud vəziyyətdə Rusiya Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin göndərdiyi TIR alternativ yolun olduğunu hər kəsə göstərdi. Artıq həmin yardımın qəbul edilib- edilməməsi heç nəyi dəyişmir. Çünki Rusiya Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin göndərdiyi TIR bütün əsassız təbliğatı alt-üst və ifşa etdi. Məhz buna görə də bəzi ölkələr narahat olaraq hər vəchlə indi Ağdam yolunda olan tırlara mane olmaq üçün əllərindən gələni edirlər. Onlar yaxşı anlayırlar ki, bundan sonra artıq Qarabağdakı Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin fəaliyyəti birbaşa Bakı ofisinə tabe edilməli olacaq. Bu isə həmin təşkilat vasitəsi ilə bölgədə əvvəllər həyata keçirilən bütün qeyri-qanuni fəaliyyətə son qoyulması demək olacaq.
Ramil QULİYEV
