Son günlərdə Ermənistan tərəfindən həm delimitasiya olunmamış dövlət sərhədi boyunca, həm də Qarabağ bölgəsində hərbi quruculuq işlərinin artması ilə müşayiət olunan hərbi təxribatların daha da intensivləşməsi müşahidə olunur. Ermənistan açıq şəkildə növbəti hərbi avantüraya girmək üçün yeni səngərlər qazır, istehkamlar qurur, şəxsi heyət və texnika toplayır. Qarabağdakı qanunsuz erməni qüvvələri də öz kazarmalarından çıxaraq yüksək döyüş hazırlığı şəraitində cəbhə xəttindəki mövqelərə yerləşdirilib.
Beləliklə, Ermənistan yenə regionda təhdid dolu vəziyyət yaradır. Buna paralel olaraq da qarşı tərəf beynəlxalq ictimaiyyətdə yanlış rəy yaratmağa çallışır. Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanın İkinci arabağ müharibəsinə olduğu kimi yenə telefondan asılı qalması bunun təsdiqidir. Qeyd edək ki, regionda irəvan üzündən gərginləşən vəziyyət fonunda ilk olaraq Paşinyanla Fransa prezidenti Emmanuel Makron arasında danışıq baş tutub. Makron Paşinyanla Ermənistan və Azərbaycan sərhədində artan gərginliyi müzakirə edib, bütün fikir ayrılıqlarını diplomatik yolla həll etməyə çağırıb. Fransa prezidenti məsələnin beynəlxalq hüquq normalarına uyğun ədalətli həllinə sadiqliyini qeyd edib. Bunu ardınca Ermənistan baş naziri ilə Almaniya kansleri Olaf Şolts arasında telefon danışığı olub. Tərəflər Qarabağda vəziyyəti və Ermənistan-Azərbaycan sərhədindəki gərginliyi müzakirə ediblər. Paşinyan vurğulayıb ki, Azərbaycan Prezidenti ilə gərginliyin azaldılması istiqamətində təcili müzakirələr aparmağa hazırdır. Kansler Şolts regionda sülh və sabitliyin bərqərar olmasına yönəlmiş səyləri dəstəkləməyə hazır olduğunu qeyd edib. Ardınca Paşinyan İran prezidenti İbrahim Rəisiyə zəng vurub, tərəflər Qarabağdakı vəziyyəti müzakirə ediblər. Amma bu zəngdən sonra İranın vitse-prezidenti Məhəmməd Cəmşidi maraqlı açıqlamalar verib. O qeyd edib ki, Cənubi Qafqazda “3+3” (Azərbaycan, Ermənistan, Gürcüstan, Türkiyə, Rusiya və İran) formatından kənar ünsiyyət qurmaq vəziyyəti daha da çətinləşdirir. Cəmşidinin sözlərinə görə, əcnəbilərlə əməkdaşlıq etmək, onlarla hərbi təlimlər keçirmək və şübhəli səfərlər etmək vəziyyəti daha da çətinləşdirir. Qeyd edək ki, İran Ermənistan tərəfinin son vaxtlar bölgədə müxtəlif narahatedici addımlarının fərqində olduğunu göstərir. İran region məsələlərinin region ölkələri tərəfindən həll edilməsini istəyir. Paşinyan isə Rəisiilə telefon danışığından sonra bu dəfə ABŞ dövlət katibi Entoni Blinkenə minnətçi düşüb. Belə ki, Paşinyan və Blinken telefon danışığında Qarabağda və Ermənistan-Azərbaycan sərhədindəki vəziyyəti müzakirə ediblər. Daha sonra Paşinyanla Gürcüstanın baş naziri İrakli Qaribaşvili arasında telefon danışığı olub. Ermənistan və Gürcüstanın baş nazirləri regional problemlərin sülh yolu ilə həllini və Qarabağdakı vəziyyəti müzakirə ediblər. Gürcüstan Nazirlər Kabinetinin rəhbəri regionda sülh və sabitliyin bərqərar olmasına kömək etməyə hazır olduğunu bildirib. Maraqlıdır ki, Paşinyan Putinə zəng vurmağa lüzum görməyib. Xatırladaq ki, son günlər Rusiya-Ermənistan münasibətlərində gərginlik pik həddə çatıb. Xüsusilə Paşinyanın “bir gün gözümüzü açacağıq ki, regionda Rusiya yoxdur” deməsi, sentyabr ayının 11-dən 20-nə qədər Ermənistanda ABŞ hərbçiləri ilə birgə təlim keçirməsi gərginliyin göstəricisi hesab olunur.
Qeyd edək ki, Paşinyan 8-9 noyabr 2020-ci il tarixlərində Vladimir Putinlə 20-yə yaxın telefon danışığı aparıb. Paşinyanın 44 günlük müharibə zamanı Putinlə telefon danışıqlarının sayı ümumilikdə 60-a yaxın olub. Amma indiki vəziyyət Paşinyanın Rusiya liderini belə demək olarsa, saya salmadığını göstərir. Putin isə belə halları unudan şəxs deyil. Ekspertlərə görə, telefon zəngləri göstərir ki, Paşinyan təşviş içindədir. Halbuki, əslində, Azərbaycanla şərti sərhəddə qoşunlar toplayan da, Qarabağda erməni separatçılarını ruhlandıran da, Azərbaycana qarşı intensiv diplomatik və hərbi müstəvidə təxribatlar həyata keçirən də məhz Ermənistandır. Azərbaycan–Ermənistan qoşunları arasında istər sərhəddəki, istərsə də digər ərazilərdəki eskalasiya mühitinə görə məsiliyyət daşıyan şəxsən Nikol Paşinyandır. Nə Fransaya, nə İrana, nə Almaniyaya, nə də qeyri dövlətə minnətçi düşməklə Paşinyan günahkarı olduğu indiki vəziyyəti aradan qaldıra bilməz. Beynəlxalq miqyasda anti-Azərbaycan ritorikasını daha da gücləndirən Ermənistan sülh üçün yenə böyük təhdid mənbəyi olaraq qalır. Ekspertlərin fikrincə, Ermənistan problemleri həll etmək üçün regiondan kənar dövlətlərdən dəstək almaq vərdişindən əl çəkməlidir. Azərbaycanla Ermənistan arasındakı problemlərin həlli yolu da müharibədən sonra bərqərar edilən sülh şəraitinin davam edirilməsindən keçir. Hələlik isə Ermənistan Qarabağı Azərbaycan ərazisi kimi şifahi olaraq tanısa da, son günlərdə yenə bunun əksi olan mövqe sərgiləməsi və ərazi iddialarını fərqli formalarda davam etdirməsi sülh prosesinin qarşısını alır. Bu səbəbdən baş verən bütün hadisələrə görə məsuliyyət dşıyan yeganə tərəf məhz Ermənistandır.
Samirə SƏFƏROVA
