Qondarma rejimin yeni “prezidenti” Samvel Şahramanyan erməni mediasına ilk açıqlamasını verib. Şahmaryan başından böyük planlardan danışıb: “Qarabağ status almalıdır, Laçın dəhlizi ilə Ermənistanla birbaşa əlaqəmiz olmalıdır, başqa yollar açıla bilər, amma dəhlizi əvəz etməməlidir.Danışıqlar olmalıdır, format üçüncü tərəfin zəmanəti ilə həm çoxtərəfli, həm də ikitərəfli ola bilər, Xankəndi danışıqların predmeti olmalıdır. Bunlar baş verməsə biz lazım olsa, müharibəyə də hazırıq”.
Göründüyü kimi, Şahramanyan separatçıların başına keçən kimi, ilk bəyanatı davakar və sərt xarakterli oldu. “Dağlıq Qarabağ”ın statusundan, Laçın yolunun “dəhliz” olmasınan bəhs edir. Danışıqlarda “artsax”ın bərabər tərəf olması iddiası ilə çıxış edir. Həm də beynəlxalq vasitəçilərin iştirakı ilə danışıqlarda iştirak etməlidir. Zatən Azərbaycanda bəzi siyasi ekspertlər onun belə mövqedən çıxış edəcəyini proqnozlaşdırırdılar.
“Şahramanyan Qərbin Qarabağla bağlı məxfi planlarından xəbərdar tərəfdir”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən politoloq Elşn Manafov bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Separatçıların yeni “prezidenti” Samvel Şahramanyan Azərbaycanla münasibətlərin perspektiv inkişaf yolları ilə bağlı məsələlərə münasibətdə olduqca sərt açıqlamalar verdi. Separatçının belə açıqlama ilə çıxışı həm də revanşistlərin mövqeyini ifadə edir. Ancaq bu, hələ o demək deyil ki, o, sona qədər belə radikal mövqedən çıxış edəcək. Həlqə daraldıqca, onlar geri addım atmağa məcbur olacaqlar. Şahramanyanın Qarabağa əlahiddə status tələb etməsi, habelə Laçin yolunda Ermənistanla gediş-gəlişin bərpa edilməsi ilə bağlı mövqeyi göstərir ki, separatçı rejimlə danışıqlar kifayət qədər mürəkkəb olacaq. Belə ki, Azərbaycan tərəfinin Qarabağa heç bir statusdan söhbət belə gedə bilməz prinsipinin qarşısında separatçıların yeni liderinin mövqeyi ortaq məxrəcə gəlməyin çətin olacağını göstərir. Rəsmi Bakı bundan sonra işçi qrupu ilə apardığı danışıqlarda yeni reallıqları nəzərə alaraq növbəti addımlarını atacaq. Belə ki, seperatçı rejimin yeni lideri tanınmamış respublikanın parlamentində 22-nin birə münasibətdə üstünlüyü ilə prezident kürsüsünə yiyələnib. Bu isə o deməkdir ki, Xankəndində müxtəlf güc mərkəzləri arasında hakimiyyət uğrunda gedən mübarizə səngiyəcək. Vardanyanın əvvəlki iddialarla çıxış edəcəyi inandırıcı deyil. Şahramanyanın prezident vəzifəsinə yiyələnməsinə qədər separatçı rejimin təhlükəsizlik naziri olması nəzərə alınarsa, onun bəlli dairələrin xüsusi xidmət orqanları ilə bağlı adam olması istisna deyil. Deməli Şahramanyan Qərbin Qarabağla bağlı məxfi planlarından xəbərdar tərəfdir”.
Politoloq E.Manafovun fikrincə, keçən ay BMT Təhlükəsizlik Şurasında Ermənistan tərəfinin təklifi ilə baş tutan müzakirələrdə məhz Qərb koalisiyasının Azərbaycandan qeyd-şərtsiz Laçın yolunun açılması ilə bağlı tətələbi təsadüfü deyildi: “Qərbin Qarabağla bağlı mövqeyində daha çox özünün bölgədəki perspektiv geosiyasi maraqlarına köklənmiş layihələrin həyata keçirilməsinə çalışması göz qabağında idi. Hətta Azərbaycanın alternativ yol - Ağdam-Xankəndi yolu ilə bağlı mövqeyini görməməzdən gəldilər qərb diplomatları. Separatçıların yeni liderinin mövqeyi Qarabağda Azərbaycanın suveren hüquqlarını tanımağa hazır olduğunu bəyan edən Paşinyanın da mövqeyindən fərqlənir. Bu isə o deməkdir ki, Şahramanyan rəsmi Bakıdan məhz onunla ayrıca danışıqların davam etdirilməsini tələb edəcək. Bu məsələdə Azərbaycan hökumətinə separatçı rejimlə danışıqlar masası arxasına keçməyi tövsiyə edən Qərbin bəlli mövqeyinə istinad edəcək. Əlbəttə, Xankəndində növbəti qanundankənar “seçkilərin” keçirilməsi Azərbaycan qanunlarına və beynəlxalq hüquqa zidd bir addımdır. Bundan çıxış edərək rəsmi Bakı ipə-sapa yatmayan bu separatçı quruma qarşı antiterror əməliyyatı apara bilər. Lakin bu zaman Qərbin rəsmi Bakını etnik zəmində müharibə aparmaqda qınayacaq güclərin hansı addımlar atacaqlarını hesablamaq çətin deyil. Azərbaycanın yumşaq güc siyasəti isə rəsmi Bakıdan Qarabağdakı erməni icmasının bizim cəmiyyətə reinteqrasiyası ilə bağlı siyasətin ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsini zəruri edir. İndiki şəraitdə Rusiyanın Ermənistan hakimiyyəti ilə münasibətləri isə bütun hallarda diplomatiyamızın diqqət mərkəzində olmalıdır. Paşinyanın Ermənistanın ciddi cəhdlə Qərbə inteqrasiyasının sürətləndirilməsi istiqamətində apardığı siyasət Rusiyanın geopolitik maraqları konteksində narazılıq doğurur. Artıq Ermənistanın Rusiyadakı səfiri bununla bağlı Rusiya XİN-ə dəvət edilib və ona nota təqdim edili. Rusiya XİN-in sözcüsü Mariya Zaxarova Ermənistan hakimiyyətinin son vaxtlar atdığı addımlarla bağlı təəssüfləndiyini bildirib. Ermənistan və Rusiya münasibətlərində tədricən gərginliyin artması göz qarşısındadır. Bundan əlavə BMT TŞ-dəki müzakirələr zamanı Qərbdən fərqli olaraq Rusiya təmsilçisi Azərbaycanın alternativ yoldan istifadə ilə bağlı təkliflərinə dəstək oldu. Bu yolun daha qısa və təhlükəsiz olması ilə bağlı amillərə diqqət yetirməyin vacibliyini vurğuladı. 44 günlük müharibədən sonra bölgədəki yeni geosiyasi reallıqlar Qərbdən fərqli olaraq Rusiyanı qane edir. Bu isə Türkiyə və İranla tandemdə bölgədə təhlükəsizlik və sabitliyin daha optimal yoludur. Azərbaycan ilk növbədə öz maraqlarını, Qarabağda dövlətin suveren hüquqlarının perspektiv bərpası ilə bağlı amilləri nəzərə alaraq ilk növbədə Rusiya və Türkiyə ilə koordinasiya edilmiş siyasi kursa sadiq qalaraq problemin həlli yolunda növbəti uğurlu addımlarını ata bilər. Bolgədə dəhlizlərin açılması, onların stabilliyi ilə bağlı məsələlər də bu kursun ardıcıl və məqsədyönümülü şəlikdə həyata keçirilməsindən asılı olacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
