Rza şah Pəhləvini devirməklə və bu gün İran adlanan ölkənin ərazisində yaşayan bütün xalqlara şirin vədlər verməklə 1979-cu ildə hakimiyyətə gələn molla rejimi hər il inqilabın ildönümünü böyük təntənə ilə qeyd edirdi. İran İslam İnqilabının ildönümlərini insanlar bayram edirdi. Lakin inqilabın 44-cü ildönümü tamamilə fərqli şəkildə qarşılanır. Məlumatlara görə, molla rejiminin bu tarixi bayram etməsi xalqın ürəyindən deyil və onlar buna etinasız yanaşırlar.
Əvvəlcə bildirək ki, Tehranın Azərbaycandakı səfirliyi İslam inqilabı qələbəsinin 44-cü ildönümü münasibətilə fevralın 10-u axşam saatlarında Bakıda “Baku Marriott Hotel Boulevard” mehmanxanasında rəsmi tədbir keçirməyi planlaşdırmışdı. Hətta bununla bağlı rəsmi qurumlara, siyasilərə, ictimaiyyət və KİV nümayəndələrinə dəvətnamələr də göndərilmişdi. Ancaq fevralın 9-da səfirlikdən tədbirin ləğv edildiyi bildirilib. Səbəbini isə açıqlamaqdan imtina edilib.
Azad İran Teleqram kanalında “Çox güman ki, Azərbaycanın İrandakı səfirliyinə qarşı törədilən terror aktı nəticəsində iki ölkə münasibətlərinin gərginləşməsindən sonra sözügedən tədbirə Azərbaycan rəsmilərinin qatılmayacağını, İran tərəfinin biabır olacağını və tədbirin sönük keçəcəyini anlayan səfirlik mərasimi ləğv etmək qərarına gəlib”-deyə vurğulanıb.
Azad İran Teleqram kanalının verdiyi məlumata görə, İranda 22 bəhmən - 11 fevral gunu ilə bağlı yürüş olmalıdır, lakin camaat bayram yürüşünə çıxmaqdan imtina edir. Molla rejimi problemləri ört-basdır etmək üçün öz tərəfdarlarını 22 bəhmən (11 fevral- inqilabın qələbəsinin 44-cü ildönümü) tədbirlərinə qatılmağa səsləyir və cümə imamları da bunu insanlara təbliğ edir
Qəzvin şəhərinin imamcüməsi 10 fevral xütbəsində deyib: "22 Bəhmən yürüşündə əfv olunmuş məhbuslar və əsa ilə yeriyənlər də iştirak etməlidir!...Bu gün bizim borcumuzdur ki, tanıdığımız hər kəsə zəng edib sabahkı yürüşdə iştirak etməyi xatırladaq",- deyə hökumət mollası vurğulayıb.
Göründüyü kimi, xalqı bayram tədbirlərinə qatmaq üçün mollalar işə salınıb. Fakt isə budur ki, xalq bu tədbirdə iştirakdan imtina edir. Bu da molla rejiminin sonunun yaxınlaşdığına əyani işarədir.
“Hazırkı rejim 1979-cu il İslam İnqilabı zamanı elan olunan ideoloji prinsiplərdən xeyli dərəcədə uzaqlaşıb”
AMEA-nın Qafqazşünaslıq İnstitutunun Qafqaz Siyasəti şöbəsinin müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elnur Kəlbizadə baki-xeber.com-a şərhində “İran İslam Respublikasında son illərdə cərəyan edən proseslərin təhlili aydın şəkildə göstərir ki, orada mövcud olan hazırkı rejim 1979-cu il İslam İnqilabı zamanı elan olunan ideoloji prinsiplərdən xeyli dərəcədə uzaqlaşıb. İlk növbədə bu rejim daxili siyasətdə sosial-iqtisadi və ictimai ədaləti təmin edə bilməyib. İranda yaşayan milli qrupların, digər millətlərin nümayəndələrinin hüquqları yetərli səviyyədə qorunmur, milli hüquqlar, demək olar ki, tamamilə məhdudlaşdırılıb. İran təkcə daxili siyasətində deyil, xarici siyasətində də İslam İnqilabı zamanı elan olunan prinsiplərdən xeyli dərəcədə uzaqlaşıb. Əgər diqqət etsək görərik ki, İslam İnqilabından sonra elan olunan başlıca prinsiplərdən biri dünyadakı müsəlmanların, məzlumların hüquqlarını müdafiəsi olub. Amma biz konkret olaraq İran İslam Respublikasının Ermənistanla münasibətlərinə diqqət yetirsək, bu prinsipdən hazırkı rejimin tamamilə uzaqlaşdığını aydın şəkildə görürük”.
E.Kəlbizadənin vurğuladığına görə, əli müsəlmanların, azərbaycanlıların qanına batan, bizlərə qarşı soyqırımlar törədən, illər boyunca müsəlman azərbaycanlıların yaşadığı torpaqları işğal altında saxlayan, islam dininə aid ibadətgahlarda donuz saxlayan, dağıdan bir dövlətlə sıx əməkdaşlıq etmək, bu əməkdaşlığın uzun illər zülmə məruz qalan digər müsəlman dövlətinə, Azərbaycana qarşı yönəlməsinin özü aydın şəkildə İranın vaxtilə elan olunan ideoji prinsiplərdən uzaqlaşdığını göstərir. “Biz bilirik ki, İranda baş verən, cəmiyyətin inkişafına səbəb olan bütün inqilablarda azərbaycanlıların xüsusi rolu olub. 1979-cu ildə İranda İslam İnqilabı baş verərkən də bu inqilabın ən böyük dəstəkçiləri elə Cənubi Azərbaycanda yaşayan əhali olub. Heç də təsadüfi deyil ki, İranda mövcud olan maraqlı fikirlərdən biri Cənubi Azərbaycanın, Təbrizin inqilabdakı rolu ilə bağlıdır. Hər zaman təhsilçilər qeyd edirlər ki, Təbriz-Cənubi Azərbaycan ayağa qalxırsa İranda istənilən dövrdə hakimiyyət dəyişikliyi labüd olur. Bu baxımdan, 1979-cu il inqilabında da baş verən proseslərdə azərbaycanlıların, Təbrizin iştirakı olmasaydı, böyük ehtimalla, həmin inqilab uğursuzluğa düçar olacaqdı. Amma biz inqilabın baş verməsindən sonra nəyi gördük? İnqilabdan sonra azərbaycanlılara münasibət kəskin şəkildə dəyişdi. O zaman Cənubi Azərbaycanda çox nüfuzlu bir dini lider var idi-Kazım Şəriətmədari. Şəriətmədarinin ev həbsinə salınması, onun rejimin bir çox xüsusiyyətlərinə etiraz etməsi ilə bağlı sıxışdırılması tədricən Cənubi azərbaycanlıların bu inqilaba olan münasibətini də dəyişməyə başladı. Əslində, bu da bu inqilabı elan edənlərin özlərinin bu prinsipdən uzaqlaşdığını göstərdi”.
Quzey Azərbaycan öz dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra burada uzun illər İran İslam İnqilabının yubileyləri ən yüksək səviyyədə qeyd olunub: “Vaxtilə Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyev bu ildönümlərdə şəxsən iştirak edib, nitqlər söyləyib, iki dövlət, iki ölkənin əhalisi arasında əlaqələrin sıxlaşdırılmasının zəruriliyi ilə bağlı çox böyük, müdrik fikirlərini qeyd edib. Ulu öndər, bütün təzyiqlərə baxmayaraq, Azərbaycan dövlətinin qonşu, eyni zamanda ortaq tarixi, mədəni dəyərlərə malik olan ölkə ilə münasibətini pozmayacağını təkidlə qeyd edirdi. Bunun qarşılığında isə biz uzun illər İran İslam Respublikasının sözdə bir, əməldə isə başqa cür davranmasının şahidi olduq. Bu gün də İranda əhalinin inqilabın ildönümü ilə bağlı bayram yürüşünə çıxmaqdan imtina etməsi, çağırışlara gəlməməsi ölkənin həm daxili, həm də xarici syasətində olan bir çox boşluqlarla, probelmlərlə bağlıdır. Bu ölkədə əhali rejimdən kifayət qədər narazıdır. Bu həm insan haqları, həm getdikcə ağırlaşan sosial-iqtisadi durumla, həm də ölkədəki milli məsələlərin tənzimlənməsindəki problemlərlə əlaqədardır.
Hesab edirəm ki, İranda mövcud olan siyasi rejim, xüsusən də hakimiyyətdə olan mühafizəkar siyasi qanad tezliklə atılan yanlış addımlardan nəticə çıxarmalıdır. Özünün həm daxili, həm də xarici siyasətində, xüsusən artıq regionun güclü dövlətlərindən biri olan Azərbaycan Respublikası ilə münasibətlərdə ciddi dəyişikliklər etməlidir. Ədalətli olmalıdır. Eyni zamanda özünün daxilində milli münasibətlərin tənzimlənməsi məsələsində ədalətli davranış ortaya qoymalıdır. İllər boyu yığılıb qalmış priblemləri aradan qaldırmağa çalışmalıdır. Əgər bu baş verməsə, bir çox əvvəlki çıxışlarımızda da qeyd etdiyimiz kimi, bu addımların atılmaması, hazırda hakimiyyətdə olan siyasi qüvvənin öz fəaliyyətində müsbət dəyişikliklər etməməsi İran üçün ağrılı nəticələrə səbəb ola bilər”.
Əli TURABOV
