Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq Təşkilatlar Departamentinin direktoru Petr İliçev deyib ki, BMT sülhməramlılarının Qarabağa göndərilməsi ideyası real deyil: “Regionda sülhün və təhlükəsizliyin bərpası vəzifəsini Rusiya sülhməramlı kontingenti effektiv şəkildə həll edir".
O bildirib ki, bölgədə sabitliyin yeganə təminatçısı Rusiya sülhməramlı kontingentidir: “Kontingentə BMT mandatı verməyə ehtiyac yoxdur, çünki Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin 10 noyabr 2020-ci il tarixli bəyanatında sülhməramlıların fəaliyyəti aydın şəkildə müəyyən edilib. Yəni tərəflər arasında konsensus var”.
XİN rəsmisi bildirib ki, Rusiya sülhməramlı kontingenti Qarabağda sülh və təhlükəsizliyin təminatı ilə bağlı bütün vəzifələrinin öhdəsindən layiqli şəkildə gəlir.
Göründüyü kimi, Rusiya rəsmi şəkildə Ermənistanın bölgədəki sülhməramlıların mandatının dəyişdirilməsi səylərinə kəskin etiraz edir. Ermənistan Rusiyanın etiraz etdiyi bu təşəbbüsü davam etdirəcəkmi?
Demokratik Dəyişim Partiyasının sədri Əli Mustafa “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu məsələ ilə bağlı bizim mövqeyimiz 2020 - ci il 10 noyabr razılaşmasında Rusiyanın silahlı qüvvələrinin sülhməramlı missiya ilə Qarabağa gəlməsi ilə bağlı qərarlaşıb: “Amma biz bu illər ərzində artıq üçüncü ildir görürük ki, Rusiyanın burdakı silahlı qüvvələri bir çox hallarda üzərlərinə düşən vəzifələri layiqincə yerinə yetirmir. Belə dedikdə mən nəyi nəzərdə tuturam? Əlbəttə, burda Laçın dəhlizi vasitəsilə Azərbaycan ərazisinə silah - sürsatın gətirilməsi, minaların daşınması, hətta İran yaraqlılarının belə gəlməsi, çox təəssüf ki, onların nəzarət etdiyi ərazilərdən keçirilməklə baş verir. Əgər onlar doğru - dürüst nəzarət etmiş olsaydılar silahlar daşınmamalı idi, yaraqlılar gəlməməli idi. Və başqa məsələlərdə həmin razılaşmanın digər şərtləri də var. Bu da ondan ibarətdir ki, Qarabağda olan bütün yaraqlılar çıxarılmalı idi, çıxarılmayıb. Eyni zamanda Qarabağ ərazisindən köçkün olan azərbaycanlılar həmin əraziyə qaytarılmalı idi, bu da hələlik təmin edilməyib. Zəngəzur dəhlizi açılmalı idi, bu da Rusiya tərəfinin vəzifəsindən asılı idi. Rusiya sülhyaradıcı dövlət olaraq dəhlizin açılışını təmin etməli idi. Amma etmədi. Qısası, bu gün Rusiyanın sülhməramlıları bu və ya digər formada öz üzərlərinə düşən işləri icra etsələr də, bütövlükdə işlərin hamısı həyata keçirilmir, ermənilərə sanki dəstək olunur, ermənilər qorunur, erməni qaçqınlarının yenidən köçürülməsi, himayə olunması və s. baş verir. Amma təbii ki, razılaşmanın şərti 5 il müddətinədir. 5 ildən tez onların buradan çıxarılması məsələsini qoymaq olar. Eyni zamanda etiraf etmək lazımdır ki, bəzən bu silahlı qüvvələr bu və ya digər formada münaqişənin qarşısının alınmasında iştirak edirlər. Söhbət ondan gedir ki, onların əslində BMT sülhməramlıları ilə əvəz edilməsi bizə nə verib? Biz hətta Rusiyanın sülhməramlılarını özümüzə təhdid kimi görürük, doğru saymırıq”.
Partiya sədrinin sözlərinə görə, ermənilər də deyir ki, bu azdı, gəlin bura amerikanlıları da, fransızları da, başqalarını da əlavə edək: “Necə ki, o vaxt ATƏT-də həmsədrliklə 30 il heç nə etmədilər, əksinə, Azərbaycanın əleyhinə, ermənilərin xeyrinə işlədilər, ermənilərin burdakı işğal zonasında qalmasını təmin etdilər. İndi sanki Rusiya ermənilərə az gəlir, digər müttəfiqləri də çağırmaq istəyirlər. Tək Rusiya azdır, üçlükdə, dördlükdə, beşlikdə daha yaxşı erməniləri qorunmağa cəhd edirlər. Mən bunu təqdir etmirəm, pisləyirəm. Tək BMT sülhməramlıları deyil, ümumiyyətlə bütün sülhməramlıların ərazidən çıxarılması məsələsini ortaya qoymaq lazımdır. Azərbaycan daxilində öz məsələlərini həll etməlidir. Orada erməni icması var. Qarabağda olan erməni icması qanunsuzluq edir, özbaşınalıq edir, silahlanır. Yəni bunlara bildirilməlidir ki, ya yaşayın, Azərbaycan qanunlarına tabe olun. Ya da bu ərazidən çıxın gedin. Çox sadə. Hansısa sülhməramlıya ehtiyac yoxdur. Sülhməramlı Azərbaycan ərazisində problemi saxlayır, bəlanı qoruyur. Azərbaycan ərazisində daim təhdid olacaq bir təhlükəni himayə edirlər. Bu da bizim maraqlarımıza uyğun deyil. Mən düşünürəm ki, bu müqavilə ya vaxtından tez başa çatacaq - Rusiya Ukrayna müharibəsindən sonra, ya da 5 il müddətindən sonra olacaq. Hər halda bu müddət başa çatanda oradan Rusiya sülhməramlıları da çıxarılmalıdır və heç bir xarici ölkənin də silahlı qüvvələri Azərbaycana gətirilməməlidir. Azərbaycan özü öz daxilindəki məsələləri həll etməlidir. Qarabağdakı erməni icmasına da çox sərt bildirilməlidir ki, ya Azərbaycan qanunlarına tabe olun, Azərbaycan ərazisində yaşayın, ya da tərk edin bizim ərazilərimizi. Münaqişənin həllinin çox sadə yolu budur. Onların beynəlxalq təşkilatlarda və digər dövlətlərdə olan himayəçilərinə də bildirmək lazımdır ki, ermənilər sizin üçün bu qədər əhəmiyyətlidirsə, zəhmət çəkin, erməniləri aparın öz ərazilərinizdə yaşadın. Mən ərazimi vermişdim ki, yaşayın. Onlar da gəldilər və özlərini pis apardılar. Ona görə də özünü pis aparan kirayənişinlərdən mən ərazimi boşaldıram”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
