Ermənistan Azərbaycandan sülh müqaviləsi üzrə yeni təklif alıb və hazırda onun mətni üzərində işləyir. Belə bir açıqlama ilə Almaniyada olan Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan çıxış edib. O, təklifin mətninə dair detallara varmayıb.
“Azatutyun” radiosu yazır ki, Ermənistan tərəfi təxminən bir ay bundan əvvəl Azərbaycana sülh müqaviləsinin layihəsi ilə bağlı yeni təkliflərini təqdim edib. Mirzoyan bu təkliflərin nədən ibarət olduğu barədə suala da cavab verməyib. O deyib ki, sülh müqaviləsi üzrə danışıqlar fasiləsiz prosesdir. Mirzoyan bir daha təkrar edib ki, ötən ilin dekabrında Moskvada üçtərəfli danışıqlarda Laçın dəhlizinin bağlı olmasına görə iştirak etməyib: “Buna baxmayaraq, biz Azərbaycan tərəfinə sülh müqaviləsi üzrə yeni təkliflərimizi vermişik və deməliyəm ki, bir neçə gün bundan əvvəl Azərbaycandan növbəti cavab və təklif almışıq. Təkrar edirəm ki, bu, fasiləsiz prosesdir və biz mətn üzərində işimizi davam etdirir, bir neçə mərhələdə təkliflər mübadiləsi ilə müzakirələrimizi davam etdiririk”. Bunlarla yanaşı, Mirzoyan sərsəmləyərək, yenə Azərbaycanı sülh prosesini pozmaqda ittiham etməyə cəhd edib. Lakin Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi məsələyə dərhal reaksiya verib. XİN-in mətbuat xidməti idarəsinin rəisi Ayxan Hacızadə Mirzoyanın onlardan yeni təkliflər almaları ilə bağlı açıqlamasına münasibət bildirib. Nazirliyin saytında yer alan açıqlamada vurğulanır ki, Mirzoyanın istinad etdiyi təkliflər bir neçə gün deyil, 15 gün bundan əvvəl Azərbaycan tərəfindən təqdim olunub. Lakin o, təkliflərin detallarına toxunmayıb. Onun fikrincə, Ermənistan tərəfi sülh sazişi üzrə danışıqlar prosesi barədə yenidən manipulyasiyaya yol verir və özünü konstruktiv tərəf kimi təqdim etməklə beynəlxalq ictimaiyyəti çaşdırmaq məqsədi daşıyır. A.Hacızadənin qeyd etməsinə görə, məhz Ermənistan tərəfi sülh sazişi üzrə danışıqlar prosesinin razılaşdırılmış gedişatını pozaraq, ötən ilin dekabrında danışıqlardan imtina edib. Onun sözlərinə görə, indi isə sülh sazişi üzrə danışıqlara qayıtmaq əvəzinə prosesə süni maneələr yaradırlar: “Azərbaycan, Ermənistandan fərqli olaraq, sülh sazişinin mətni üzrə danışıqların qısa müddət ərzində keçirilməsinin tərəfdarıdır və buna hər zaman hazırdır”. Burada qeyd edək ki, son iki ildə müəyyən fasilələrlə Azərbaycanla Ermənistan arasında həm Rusiya, həm də Avropa İttifaqının vasitəçiliyi ilə sülh danışıqları aparılıb. Amma ötən ilin sonları hər iki danışıqlar dayanıb. Azərbaycan rəsmiləri Avropa İttifaqının vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqların dayanmasına səbəb kimi Ermənistanın bu danışıqlarda Fransa prezidentinin iştirakını istəməsini göstərib. Praqada Avropa İttifaqının vasitəçiliyi ilə keçirilən son görüşdə Fransa prezidenti də iştirak etmişdi. Azərbaycan rəsmiləri hesab edirdilər ki, Fransa bu məsələdə bitərəf yox, Ermənistanın mövqeyindən çıxış edir. Bir qədər sonra - dekabrda isə İrəvan Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya xarici işlər nazirləri səviyyəsində Moskvada planlaşdırılan görüşün Laçın dəhlizindəki vəziyyət tənzimlənədək təxirə salınmasını istəmişdi. Halbuki, Laçın yolundakı aksiyanın Ermənistana heç bir dəxli yoxdur və bu, sırf ölkəmizin daxili işidir.
Kreml artıq bir neçə dəfə Ermənistanın mövqeyindən narazılığını ifadə edib. Rusiya XİN-in rəsmi təmsilçisi Mariya Zaxarova Moskvanın Sergey Lavrov, Ceyhun Bayramov və Ararat Mirzoyanın görüşünü təşkil eləməyə hazır olduğunu deyib: “Bu barədə həm Bakıya, həm də İrəvana məlumat vermişik, açıqlamalar vermişdik. Hesab edirik ki, ərazidə vaxtaşırı baş verən çətinliklər danışıqlar prosesində hansısa “donmalar” üçün bəhanə verəcək əngələ çevrilməməlidir”. Bu isə o deməkdir ki, Kreml İrəvanı bəhanə uyduran tərəf kimi qəbul edir. Rus ekspert Dmitri Suslov bildirir ki, baş verənlər fonunda Kremlə qarşı çıxmaq İrəvan üçün yaxşı nəticələr verməyəcək: “Rusiya Cənubi Qafqaz regionunu tərk etməyə hazırlaşmır. Ukrayna hadisələri ilə bağlı Rusiyanın müxtəlif regionlardakı, xüsusən də Cənubi Qafqazdakı maraqlarını unutduğunu düşünmək səhvdir. Lakin Moskvanın postsovet məkanında istifadə edə biləcəyi alətlər bu gün getdikcə azalır. Bəzi skeptik qiymətləndirmələrə baxmayaraq, Rusiya Ermənistanı tərk etməyəcək. Rusiyanın bölgədən çıxması siyasi vəziyyətin əsaslı şəkildə dəyişməsinə və regional sabitliyin pozulmasına gətirib çıxarardı. İrəvandakı mövcud siyasi vəziyyət Moskvanı narahat etməyə bilməz. Çünki Ermənistan hakimiyyəti balanslaşdırılmış siyasət yürütməyi dayandırıb və bu, İrəvanın xarici siyasət vektorunu dəyişməsi ehtimalı ilə bağlı müəyyən narahatlıqlar yaradır”. Suslov qeyd edib ki, Ermənistanla Rusiya arasında münasibətlərdə hər şey ideal deyil, problemlər var: “Son zamanlar Ermənistan informasiya məkanında iki ölkə arasında münasibətlərə yenidən baxılması tezisi gündəmə gəlir. Lakin belə siyasətin real nəticələri barədə heç kim düşünmür. Ən əsası isə, antirusiya ritorikasının müəlliflərindən heç biri real alternativ təklif etmir. Rusiya qalmaqda maraqlıdır. Kreml, İrəvandan bu və ya digər dəstək üçün şərt kimi Rusiya ilə münasibətləri kəsməyi tələb edən Qərbdən fərqli olaraq, Ermənistandan nümayişkaranə rusiyayönlü mövqe tutmasını tələb etmir. Bildiyiniz kimi, Ermənistan hakimiyyəti bu il ölkə ərazisində KTMT təlimləri keçirməkdən imtina edib. Həmçinin KTMT-nin Ermənistana monitorinq qrupunun göndərilməsi təklifini də rədd edib. Moskvada bu addımlara narahatlıqla yanaşılır və Ermənistanın hazırkı rəhbərliyinin tam olaraq Qərbə arxalana biləcəyinə dair aydın siqnal kimi qiymətləndirilir. Moskva anlayır ki, erməni cəmiyyətində Rusiya və KTMT-nin İrəvanı müdafiə etmədiyinə dair məyusluq var. Amma Rusiyanın vasitəçiliyi və onun prezidentinin şəxsi səyləri olmasaydı, baş verən proseslərdə vəziyyət daha da pis olardı. İrəvandan tez-tez Rusiyaya Azərbaycan və Türkiyəyə qarşı erməni tərəfini tutmaq tələbləri irəli sürülür. Amma Moskva buna getsə, Cənubi Qafqazda böyük Rusiya-Türkiyə müharibəsi baş verəcək ki, bu da son dərəcə lazımsızdır. Bu, hətta İrəvanın özünün maraqlarına uyğundur. Qərbin Rusiyaya qarşı apardığı hibrid müharibə Moskvanın Ankaradan asılılığını artırır. Ancaq Türkiyə Rusiyanın müttəfiqi deyil. Türkiyə bir tərəfdən onun tərəfdaşıdır, digər tərəfdən isə rəqibdir. Rusiya və Türkiyə bir çox sahədə və müxtəlif bölgələrdə rəqabət aparır. Ankara rəqabəti və əməkdaşlığı birləşdirir və Qərb qüvvələri Rusiyanı böyük dövlət kimi məhv etməyə çalışır. Türkiyə isə, öz milli maraqlarından və suveren xarici siyasətindən əl çəkmiş digər NATO ölkələrindən fərqli olaraq, öz milli maraqlarını müdafiə edir”. Ekspert bildirir ki, indiki halda Qafqazda sülh Rusiya və Türkiyənin maraqlarına cavab verir. Lakin İrəvanın bunu əngəlləməsi Kremlin, elə Bakının da sərt cavab reaksiyasına səbəb ola bilər.
Samirə SƏFƏROVA
