Prezident İlham Əliyev Türkiyənin milli təhsil naziri Mahmut Özeri və Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) bir qrup üzvünü videokonfrans formatında qəbul edərkən bəyan edib ki, Azərbaycan Respublikasının Tehrandakı səfirliyinin binasında törədilən terror aktı hazırda Azərbaycan tərəfindən hərtərəfli şəkildə araşdırılır.
Dövlət başçısı onu da bildirib ki, səfirliyimizin binasında terror hadisəsinin törədilməsindən xeyli vaxt keçməsinə baxmayaraq, İranın polis və təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən hər hansı ciddi tədbir görülməyib. Səfirliyin mühafizə əməkdaşının qəhrəmanlığı nəticəsində terrorçu zərərsizləşdirilib və bununla da silahlı şəxsin səfirliyin başqa əməkdaşlarına və onların ailə üzvlərinə hücumunun qarşısı alınıb.
Görünən odur ki, Azərbaycanın özü də məlum terror aktını araşdırır. Ancaq o da məlumdur ki, terror aktı ilə bağlı təkcə Azərbaycanda araşdırmanın aparılması lazımı nəticəyə gətirib çıxarmaz. Məsələnin hərtərəfli araşdırılması olduqca əhəmiyyətlidir. Lakin bunun üçün prosesin İran ərazisində də aparılmasına ehtiyac var. Ümumiyyətlə, hüquqşünaslar bunu hüquqi baxımdan necə təsəvvür edir? İran hazırkı şəraitdə Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanlarının bu dövlətin ərazisində araşdırma aparmasına şərait yaratmalıdır, ya yox?
“Güman edirəm ki, İran bu məsələdə Azərbaycanla əməkdaşlıq etməyəcək”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən hüquqşünas Şəmsəddin Əliyev buna birmənalı prizmadan yanaşmadı: “Əslində bu məsələ hüquqi baxımdan bir qədər mübahisəli sayılır, amma mübahisəli sayılmaya da bilər. Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin 12-ci maddəsində ölkədən kənarda törədilən cinayətlərin təhqiqi ilə bağlı məqamlar var. Yanaşma ondan ibarətdır ki, səfirliyimizin yerləşdiyi ərazi Azərbaycan ərazisi hesab olunur. Məcəllənin 12.3 bəndində belə bir hüquqi ifadə var: “Sülh və insanlıq əleyhinə cinayətlər, müharibə cinayətləri, insan alveri, terrorçuluq, terroru maliyyələşdirmə və s. cunayətlər və onların cəzalandırılması Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdən irəli gələn digər cinayət törətmiş şəxslər, əcnəbilər və ya vətəndaşlığı olmayan şəxslər cinayətlərin törədilməsinin yerindən asılı olmayaraq bu məcəllə əsasında cinayət məsuliyyətinə cəlb edilir. O cümlədən, cəzalandırılır”. Bu baxımdan sözügedən cinayət Azərbaycan ərazisində törədilib. Həmin terrorçu İran vətəndaşı olsa da, Azərbaycan Respublikasının qüvvədə olan Cinayət Məcəlləsinə uyğun olaraq mühakimə olunmalıdır. Çünki belə bir məsuliyyət ortalığa çıxır. Məcəllənin digər maddələrində belə bir hüquqi ifadə var ki, əgər həmin ictimai təhlükəli cinayət əməlinə görə hər iki ölkənin cinayət məcəllələrində müəyyən maddələr varsa və burada sanksiya fərqli deyilsə, o zaman bir ölkədə cinayətin istintaqı aparıla bilər. Ancaq bu, razılaşdırılmış formada olmalıdır. Bu da iki ölkə arasında imzalanan qarşılıqlı hüquqi anlaşmadan asılı olan məsələdir. Belə cinayətlərlə bağlı cəza bizim Cinayət Məcəlləsində daha sərtdir. Onu verin bizə qoy istintaqı Azərbaycan aparsın. Onu da qeyd edim ki, iki ölkənin cinayət məcəllələri arasında böyük fərqlər var. Ədalət İran cinayət qanunlarına əsasən bərpa oluna bilməz. Bu baxımdan güman edirəm ki, İran bu məsələdə Azərbaycanla əməkdaşlıq etməyəcək. Çünki bu ölkənin rəhbərliyi bunda maraqlı görünmür. Bütün bunlara baxmayaraq, Azərbaycan tərəfi də bizim Cinayət Məcəlləmizə uyğun istintaqı və prossesual araşdırmaları həyata keçirməlidir. Biz bu istintaq prosesindən kənarda qala bilmərik”.
Vidadi ORDAHALLI
