ABŞ və Qərbin Ermənistanda yarımhərbi mexanizmlər yaratması Paşinyan hakimiyyətinin Rusiyaya qarşı açıq cəbhə aldığını təsdiqləyir. Rusiya rəsmi dairələri öz bəyanatlarında Ermənistanın bu addımını siyasi xəyanət kimi qiymətləndirir. Paşinyan balans yaratmaq məqsədilə regiona həm də KTMT adlı hərbi qurumun müşahidəçilərini dəvət edib.
Faktiki olaraq, bir-biri ilə əks qütblərin qarşıdurması üçün münbit şərait yaradıb. Maraqlıdır, hazırda Kreml Cənubi Qafqaz cəbhəsində ABŞ və Qərbə qarşı hansı alternativ hərbi-siyasi taktikadan istifadə edə bilər? Bu taktika Ermənistanın gələcək taleyini müəyyən edə bilərmi? Azərbaycan bu planından nə kimi dividendlər götürə bilər?
Demokratik Dəyişim Partiyasının sədri Əli Mustafa “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ və Qərbin Ermənistanda yarımhərbi mexanizmləri dedikdə, Ermənistanın hərbi infrastrukturuna bu və ya digər formada Avropanın, Amerikanın hansısa köməkliklərindən söhbət gedə bilər: “Ola bilsin, Ermənistan sərhədlərinə Avropa İttifaqının müşahidəçi missiyasının gəlməsini də aid etmək olar. Yəqin ki, başqa istiqamətlərdə hansısa əməkdaşlıq elementləri var. Mən düşünürəm ki, ABŞ və Avropanın, bütövlükdə NATO-nun Ermənistanda güclənmək cəhdi Rusiyanı buradan sıxışdırmağa bərabərdir. Rusiya da bunun fərqindədir, başa düşür. Rusiya ümumiyyətlə bu vəziyyətdə nə edə bilər? Təbii ki, Azərbaycanla Ermənistanı yenidən müharibəyə cəlb edə bilər. Rusiya Ermənistanda Paşinyan hakimiyyətini dəyişməyə çalışa bilər. Ermənistan içərisində siyasi sabitliyi pozmağa, eskalasiya yaratmağa, hətta vətəndaş müharibəsi törətməyə cəhd edə bilər. Həmçinin İranla əməkdaşlıq edə bilər. İran üzərindən Ermənistanın Qərbi Amerikaya gedişinə mane olmağa cəhd edə bilər. Təbii ki, Qarabağ kartından bu və ya digər formada istifadə etməyə çalışa bilər. Rusiyanın potensialında olanlar bunlardır. Və bunlardan nə qədər effektiv, səmərəli istifadə edə bilər, ya bilməz bu başqa məsələdir. Nəzərə alaq ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda Rusiyanın nüfuzu, təsir imkanları daha da azalır. Ruslar onun fərqindədirlər ki, onların proseslərə təsir imkanları çox düşüb. Rusiyanın Ermənistana birbaşa açıq hərbi müdaxiləsi ən axırıncı variantdır. Bunun üçün də ciddi əsaslar, bəhanələr yoxdur. Ermənistan hökümətinin gömrükdə olan hərbi bazanı daimi sıxışdırması, KTMT - dən çıxmaq cəhdi, ümumiyyətlə bazanın Ermənistandan çıxarılmasına çalışması həm də Rusiyanın gələcəkdə bu mexanizmlərinin itirilməsinə gətirib çıxara bilir. Bu stuasiyada nə etmək olar? Hələ də Rusiyanın güclü nüfuzundan, üstün imkanlarından istifadə edib, Qarabağ məsələsini həll etmək olar. Aydındır ki, bütün hallarda Qarabağda olan rüşeym, əhali Azərbaycan qanuncericiliyi ilə barışmayacaq və müqavimət göstərəcək. O ərazinin boşaldılması ən doğru qərar olar. Biz bu məsələdə çox yubanmışıq. Zamanında bu məsələ qoyulmalı idi ki, ya Qərbi azərbaycanlılar ora qayıdır, ya da Qarabağdan ermənilər çıxarılır. Bu məsələdə bir qədər yumşaqlıq oldu. Nəticədə də biz böyük işğalla üz-üzə qaldıq. Ona görə də, mən düşünürəm ki, rus silahlı qüvvələrinin Qarabağdan getməsi və bu fonda da Qarabağın ermənilər tərəfindən itirilməsinə nail olmaq olar”.
Əli Mustafanın sözlərinə görə, Azərbaycanın ən böyük dividendi bu olar ki, əraziləri azad etsin, Azərbaycan əhalisini həmin ərazilərə köçürsün: “Sonra ermənilərin orada yaşamaq haqqını, qərbi azərbaycanlıların Ermənistanda yaşamaq məsələsini qoymaq lazımdır. Düşünürəm ki, beynəlxalq müstəviyə bu çıxarılmalıdır. Orada elə bir vəziyyət yaranıb ki, artıq ermənilər ordan getməyi planlayırlar. Bu məsələdə Azərbaycan dividend götürə bilər. Rusiyanın Ermənistanla olan konflikti, gərginliyi fonunda Qarabağın boşaldılmasına nail ola bilsək çox önəmli olar. Əgər nəzərə alsaq ki, gələcəkdə regiona Avropanın, Amerikanın gəlişi, xüsusilə Ermənistanı himayə etmə konteksti bizim üçün bu problemlərin həllini bir az da çətinləşdirəcək, bu fürsəti doğru dəyərləndirmək lazımdır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
