Misirin prezidenti Əbdül Fəttah əs-Sisi Bakıya və İrəvana gəldi və getdi. Cənab Sisi aralarında böyük düşmənçilik olan iki ölkədən nə əldə etmək və ya bu ölkələrə nə əta etmək istəyir? Bəlkə sualları belə qoysaq daha dəqiq olarıq - əlaqələrin daha dərinləşməsinə Azərbaycanın ehtiyacı çoxdur, ya Misirin? Ermənistanın ehtiyacı çoxdur, ya Misirin?
Bunu “Bakı-Xəbər” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Aydın Quliyev öz Facebook səhifəsində yazıb.
A.Quliyev daha sonra yazır:
Cavablar üçün tələsmədən bu ölkənin bəşəri sivilizasiyalar tatixinə misilsiz töhfələrini qeyd etməklə bərabər son səksən illik tarixinə baxaq.
Sonsuz ziddiyyətli siyasət aparmış ölkədir. Osmanlı dövləti dağılandan sonra İngiltərənin mandatı altına verildi. 2-ci Dünya Müharibəsi vaxtı ölkənin elitası hesab etdilər ki, İngiltərənin boyunduruğundan çıxmaq üçün Hitlerə sığınmaq lazımdır. Hitlerin məşhur generalı Rommelin 1942-ci ildə Liviyadan Misirə yürüşü vaxtı sıralarında gənc Ənvər Sadatın (sonra prezident oldu) da olduğu hərbçilər qrupu Hitlerin qələbəsi üçün çox şey etdilər, lakin alınmadı və ingilislər qalib gəldi.
Müharibədən sonra ingilis yanlısı Kral Fərruxu devirib hakimiyyətə gələn Camal Əbdül Nasir kursu SSRİ-yə tərəf çevirdi. Süveyş kanalı milliləşdirildi, Asuan su elektrik stansiyası tikildi. Ölkədə 10 minə yaxın sovet hərbi mütəxəssisi işləyirdi. 1966-cı ildə Nasir getdi, yerinə Ənvər Sadat gəldi, kursu SSRİ-dən ABŞ-a doğru çevirdi, 1972-ci ildə 7 min sovet mütəxəssisini ölkədən qovdu. 1981-ci ildə məşhur Kemp-Devid sazişini qəbul etməyən ərəb radikalları tərəfindən güllələndi və yerinə Mübarək gəldi. Kurs davam etdi. 2011-ci ildə Mübarək “Ərəb baharı” nəticəsində devrildi. 2012-ci ildə Müsəlman qardaşları Mursini prezident seçdilər, Mursi Suriya, Çin və Rusiya ilə münasibətləri bərpa etməyə başladı və bir il sonra devrildi, məhkəmə zalındaca yıxılıb öldü.
2013-cü ildə Əbdül Fəttah əs-Sisi prezident seçildi, keçmiş hərbi kəşfiyyatın rəisi, müdafiə naziri olub. Türkiyə ilə münasibətlər pozuldu və Qərbyönümlü kurs üstünlük götürdü.
Ölkə iqtisadiyyatı ağır durumdadır, 150 milyard dollar xarici borc var, iş o yerə çatıb ki, ölkənin müstəqillik simvolu sayılan və 1956-cı ildə Nasirin milliləşdirdiyi Süveyş kanalı İdarəsi əvəzinə Süveyş kanalı fondu yaradaraq səhmlərini xarici şirkətlərə satmaq istəyirlər, qanun artıq qəbul olunub, halbuki kanal ildə ölkəyə 7 milyard dollar fayda verir.
Misirin son 10 ildə erməni təcavüzünə qarşı mübarizədə müsəlman həmrəyliyi çərçivəsində Azərbaycana xüsusi bir dəstəyi xatırlanmır. Liviyada üsyançı general Haftara dəstək verdiyinə görə, Türkiyə ilə araları daha da soyudu. Yalnız 2020-ci ildə Aralıq dənizi şelfində Türkiyənin cənub sərhədini tanıyandan sonra münasibətlər azacıq isinib.
Bu ölkənin iqtisadi-maliyyə planında Azərbaycana nə verə biləcəyini hələ dəqiq bilmirəm. Ancaq BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvlüyünə Qoşulmama Hərəkatından Azərbaycanın, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı adından Türkiyənin namizədliyini fəal dəstəkləsə, bu Azərbaycana böyük siyasi fayda vermək ola bilər. Bu mənada bizim Prezident İlham Əliyev BMT TŞ-də Qoşulmama Hərəkatından və İƏT-dən iki ölkənin daimi üzv olmasının vacibliyini xüsusi uzaqgörənlik və taktika ilə vurğuladı.
Gələk Misirin Ermənistanla bağlı münasibətlərinə... Ermənistanla daha yaxın olmaqla ABŞ erməni diasporunun və erməni lobbisinin diqqətini daha çox çəkəcək. Ermənistan bu yaxınlıqdan özünün dünyada islam-müsəlman düşməni olmadığı barədə rəy yaratmaqda istifadə edəcək, daha doğrusu Azərbaycana qarşı işini gücləndirəcək... Ermənistandan böyük iqtisadiyyata malik olduğu üçün etmənilərə iqtisadi-maliyyə faydası da dəyəcək...
Sonrasını isə yaxın tarix göstərər.
Hər halda münasibətlərimizi yaxşı saxlamaqla bərabər Ermənistanla yaxınlaşmasından məmnun olmadığımızı Misirə hiss etdirməyimiz pis olmaz...
Tahir TAĞIYEV
