Uzun müddətdir ki, cənub qonşumuz olan İran Azərbaycana qarşı yanlış siyasət həyata keçirir və bunun nəticəsində münasibətlər kifayət qədər gərginləşib.
İran Prezidentinin Türkiyəyə səfərinin hazırlanması, bu arada İranın xarici işlər naziri Hüseyn Əmir-Abdullahianın Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla və Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyevlə görüşməsi İranın Bakı ilə bağlı yanlış siyasətinin düzəldilməsinə şərait yarada bilərmi?
Hər şeydən əvvəl qeyd olunmalıdır ki, İran son iki ildə bölgədə və dünyada yaranmış reallıqları qəbul etmək və xarici siyasətini yaranmış vəziyyətə uyğunlaşdırmaq zorundadır. Bu baxımdan çox arzu edərdik ki, böyük qonşumuz bəzi məsələləri mümkün qədər tez anlasın. Bununla belə, İranın Azərbaycana münasibətdə yeritdiyi yanlış siyasəti ciddi şəkildə dəyişdirəcəyinə ümid etmək, çox təəssüf ki, mümkün deyil.
İranı, ilk növbədə, Azərbaycanın apardığı müstəqil siyasət qane etmir və bizə kiminlə münasibət qurub, kiminlə qura bilməyəcəyimiz barədə “göstərişlər” vermək istəyir. Xüsusilə, İran rəsmiləri bizim İsraillə olan əməkdaşlığımızı qəbul etmək istəmirlər və buna mane olmaq üçün hətta “hərbə-zorba” gəlməkdən belə çəkinmirlər. Anlamırlar ki, Azərbaycanla bu cür davranmaq heç kimin həddi deyil. Heç kim dövlətimizə necə hərəkət etməyi bu vaxta qədər diqtə edə bilməyib və bundan sonra da edə bilməyəcək.
Eyni zamanda İran Ermənistanla son dərəcə isti münasibətlər qurub, ona mümkün olan yardımları göstərib və göstərir. Fasiləsiz olaraq cənubi qafqazdan kənarda yerləşən dövlətlərin “arzuolunmaz” olduğunu, onların bölgənin işlərinə müdaxilə etməmələrini bəyan və tələb edir. Ancaq iş gəlib ABŞ-ın Ermənistandakı 2500 nəfərlik “səfirliyinə”, yaxud, Avropa İttifaqının ermənilərin “sifarişi” ilə göndərdiyi “müşahidə missiyası”na çıxanda nədənsə etiraz etməyi “unudur”. Bu münasibət bundan sonra dəyişəcəkmi? Çox təəssüf ki, yox.
Bu günlərdə aparılan danışıqlardan sonra İranın “Zəngəzur dəhlizi”nə münasibətinin dəyişəcəyinə ümid etmək də təəssüflər olsun ki, mümkün deyil. Qonşumuz bu dəhlizin bizim şərtlərimizə uyğun şəkildə açılmasını öz maraqlarına zidd hesab edir və nəyin bahasına olursa-olsun Ermənistanla “isti təmasda” olmaq istəyir.
Bəs, nə dəyişə bilər? Bu danışıqlardan sonra İran normal qonşuluq siyasəti yeritməyin, bir-birinin daxili işlərinə qarışmamağın və iki gündən bir sərhəddə təlim keçirərək Azərbaycana “güc göstərmək” şakərindən imtina etməyin zəruriliyini anlaya bilər. Bu bölgədə münasibətlərin normallaşmasına, gərginliyin xeyli azalmasına şərait yaradar. Vəziyyətin dəyişməsi hamımızın, ilk növbədə də İranın maraqlarına xidmət edərdi. Ümid edək ki, İran rəsmiləri bunu anlayacaqlar.
Abutalıb SƏMƏDOV
