Rusiya və Ermənistan arasında münasibətlərin artıq olduqca gərgin mərhələyə daxil olması heç kimə sirr deyil. Belə vəziyyətdə Kremlin İrəvanı cəzalandırmaq üçün hansı addımlar atacağı indi daha çox maraq doğurur. Erməni politoloq Arqişti Kiviryan qeyd edir ki, Kremlin addımları amansız olacaq.
O qeyd edir ki, Ermənistan hakimiyyəti cəmiyyətə antirusiya əhval-ruhiyyəsi aşılayıb: “Bu, yaxşı heç nəyə gətirib çıxarmayacaq, çünki bu addımlar nəticəsində Ermənistanın rəqibləri sırasına Rusiya da əlavə oluna bilər. Rusiya nə qədər qəddar düşməndir, Ukrayna hadisələrini izləyən insanlar bunu təsdiq edə bilər. Rusiya Cənubi Qafqazı tərk etmək fikrində deyil və bu baş versə belə, müvəqqəti olacaq”. “Respublika Naminə” partiyasının sədr müavini Ruben Mehrabyan isə qeyd edir ki, Ermənistanda Rusiya faktoru daralır və çox dağıdıcı xarakter alır: “Regionda boşluq var və Rusiya ilə yaxın münasibətdə olan subyektlər, bəli, təhlükə altındadır. Bütün region sadəcə olaraq Rusiyada və ya İranda çox yüksək təlatümlü proseslərin baş vermə ehtimalı ilə əhatə olunub”. Baş verənlərlə bağlı “armenianreport” portalı yazır ki, Ermənistan artıq Rusiyaya güvənmir: “Görünən odur ki, Nikol Paşinyanın Ermənistanı Rusiyanın təsir zonasından çıxarıb Qərbə təslim etməsi reallaşmağa başlayır. Belə bir geosiyasi dönüşün baş verməsi çoxdan gözlənilirdi. Söhbət Avropa İttifaqının ölkəmizə 100 nəfərlik uzunmüddətli missiya göndərmək qərarından gedir. İlk baxışdan bu addımın sırf sərhəd təhlükəsizliyi məsələlərinə görə atıldığı bildirilir. Axı həm Aİ, həm də İrəvanın açıq şəkildə bəyan etdiyi kimi, Ermənistan ərazisində yerləşəcək tamhüquqlu Aİ mülki missiyası patrul xidməti həyata keçirəcək. Yəni təhlükəsizliyin təmin edilməsinə və Ermənistanla Azərbaycan arasında etimadın yaradılmasına köməklik göstərəcək. Bu, müəyyən dərəcədə doğrudur. Amma gəlin vəziyyətə digər tərəfdən baxaq. Xatırlayırsınızsa, Rusiya və KTMT də Ermənistan-Azərbaycan sərhədinə missiya göndərməyi təklif etmişdi. Lakin Ermənistan tərəfi qəti şəkildə rədd cavabı vermişdi. Moskvanın və KTMT-dəki “müttəfiqlərimizin” son iki il yarımda sərgilədiyi davranış erməni xalqını və hökumətini qane etmir. Moskva indi Bakı və Ankara ilə eyni komandada çıxış edir. Və belə bir vəziyyətdə Ermənistanda heç kim Rusiyanı istəmir. Yəni bizim hakimiyyət rusları rədd edib avropalıları seçməklə bir tərəfdən Moskvaya qara ləkə vurdu, digər tərəfdən də dünyaya Ermənistanın üzünü Qərbə çevirdiklərini göstərdi. Amma hələlik yalnız Aİ-yə doğru. Bəlkə yaxın gələcəkdə NATO haqqında da danışacağıq. Brüssel regional məsələlərdə daha mühüm rol oynamaq istəyir və İrəvan buna qarşı çıxmır. Bəli, biz yaxşı bilirik ki, Ermənistan vasitəsilə regionumuza nüfuz edən Qərb Rusiyanı sıxışdırıb çıxarmaq kimi geosiyasi məqsədlərini həyata keçirir. Ermənistanın birmənalı olaraq Qərbə üz tutması artıq Moskvada başa düşülüb. Lavrov və Zaxarovanın qəzəbi təsadüfi deyil. Təbii ki, Rusiyanın hələ də Ermənistana qarşı çoxlu təzyiq rıçaqları var. Unutmayaq ki, ölkəmiz sözün əsl mənasında Rusiya hərbçiləri və FTX-si ilə doludur. Yaxın günlərdə İrəvana qarşı bütün bu təzyiq rıçaqlarından istifadə olunacaq. Və bu kontekstdə Rusiyanın ərazimizdə hərbi mövcudluğunun dayandırılması məsələsi yenidən kəskin şəkildə ortaya çıxır”. Qeyd edilir ki, buna Kremlin qəzəbi kəskin olacaq.
Kremlin əsas istəklərindən biri də Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyinə nail olmaqdır. Nüfuzlu “Vaşinqton Times” qəzeti də yazır ki, Rusiya Ermənistan hökumətini Moskvanın nümayəndəsi ilə əvəz etməyə çalışır. Bu nümayəndənin kimliyi də bəllidir: “Moskva Ermənistana hakim olmaq üçün regionda çaxnaşma yaradır. 2022-ci ilin noyabrında Moskvanın məsləhəti ilə Ruben Vardanyan Qarabağa yeni “administrasiya rəhbəri” təyin edilib. Vardanyan indi Kreml tərəfindən İrəvanın xarici siyasətini Qərbə yönəltməklə Moskvanı özündən uzaqlaşdıran baş nazir Nikol Paşinyanın yerinə hazırlaşır. O, Ermənistanın yeni lideri olduğunu iddia edir, Kremlin tam diplomatik, maliyyə və media dəstəyi ilə növbəti parlament seçkisində iştirak etməyə yönəlib. Rusiyanın ən varlı adamlarından biri olan Vardanyan Putinə yaxınlığı ilə tanınır. O, ölkənin “prezident ekspert şuraları”nda çalışıb və Kremlin rəhbərlik etdiyi Primakov Xarici Siyasət Əməkdaşlıq Mərkəzinin həmtəsisçisi olub. Mərkəz Sovet hakimiyyətinin ən aqressiv antiqərb şəxslərindən birinin adını daşıyır. Vardanyan isə ofşor şirkətlər vasitəsilə pulların yuyulmasında və Putinin nüfuzlu yaxınlarına pul köçürməsində ittiham olunur. 2022-ci ilin martında Avropa Parlamentinin üzvləri Vardanyanın 2011-ci ildə “Sberbank”ın tərkibinə daxil olan “Troyka Dialoq” investisiya bankının rəhbəri kimi fəaliyyətinin araşdırılmasına çağırıblar. Nəticə etibarı ilə məlum olub ki, “Troyka Dialoq” Rusiyadan pulların yuyulması ilə məşğul olan geniş ofşor şirkətlər şəbəkəsi yaradıb. Qarabağa “rəhbərlik” edəndən sonra Vardanyan qanunsuz yolla regionun Azərbaycana məxsus mis, molibden və qızıl yataqlarını ələ keçirib. Rusiya hərbçiləri tərəfindən qorunan sərvətlər ətraf mühitin mühafizəsi qaydalarına zidd olaraq talan edilib. Azərbaycan hakimiyyəti ekspertlərə mədənlərə giriş icazəsi verilməsini tələb etsə də, bu, dəfələrlə rədd edilib. Azərbaycan ekofəalları separatçı anklavdan təbii sərvətlərin çıxarılmasının qarşısını almaq üçün aksiyalar keçirməklə onlara cavab verib”. O da bildirilir ki, Vardanyan Qərbin digər düşməni olan İranla da sıx münasibətlər yaradıb: “Onun İranla əlaqələri müxtəlif ölkələrdə, o cümlədən İrəvanda Tehran rəsmilərinin iştirakı ilə tədbir təşkil edən Rusiyanın Qorçakov Fondu vasitəsilə bəlli olur. Azərbaycana qarşı isə İran getdikcə daha çox düşmənçilik edir və Rusiyanın bütün Cənubi Qafqazda neoimperiya siyasətini dəstəkləyir”.
Samirə SƏFƏROVA
