Azərbaycan diplomatik müstəvidə işğalçı Ermənistanı tam məğlub duruma saldığını bir daha dünya miqyasında nümayiş etdirdi. Elə Ermənistanda da etiraf edilir ki, rəsmi Bakı Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı daha çox dövləti öz yanında cəmləşdirə bilib. Bu hal Ermənistanın martın 31-də işğal edilmiş ərazilərimizdə qondarma "seçkilər" keçirməsi fonunda özünü qabarıq şəkildə nümayiş etdirdi.
Dünya ölkəmizin işğal olunmuş ərazilərində “seçkilərin” keçirilməsini Azərbaycan Konstitusiyasının, eləcə də beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinin açıq şəkildə pozulması olduğunu bir daha bəyan etdi. O da xüsusi vurğulandı ki, bu baxımdan "seçkilər" heç bir hüquqi qüvvəyə malik deyil. Xatırladaq ki, beynəlxalq ictimaiyyət Ermənistanın Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində bundan öncə təşkil etdiyi "seçki" şoularını da birmənalı şəkildə rədd edib. Rəsmi Bakı isə bildirir ki, Dağlıq Qarabağ bölgəsində seçkilər yalnız Azərbaycan Konstitusiyası çərçivəsində və bölgənin bütün əhalisinin iştirakı ilə keçirilə bilər. Hər hansı seçkinin keçirilməsi yalnız erməni işğalçı qüvvələrinin işğal olunmuş ərazilərdən çıxarılmasından, bu torpaqlardan didərgin salınmış azərbaycanlı əhalinin öz doğma yurduna qayıtmasından, həmçinin bölgənin erməni və azərbaycanlı icmaları arasında dialoq və əməkdaşlığın bərpasından sonra mümkün olacaq. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli də yalnız Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri çərçivəsində suverenliyi və ərazi bütövlüyü əsasında mümkündür. Azərbaycanın bu mövqeyi, qeyd olunduğu kimi, bütün dünya ictimaiyyəti tərəfində də tam qəbul olunur.
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, məsələyə Qarabağ münaqişəsinin həllində vasitəçilik edən ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri də münasibət bildirib. Həmsədrlər Dağlıq Qarabağ bölgəsində keçirilən qondarma “seçkilərlə” bağlı bəyanat yayıblar. Onlar Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin hərtərəfli həlli kontekstində həmsədrlərin 9 mart tarixli bəyanatında əksini tapmış prinsip və elementlərə uyğun olaraq, regionun gələcəyinin həllində bölgə əhalisinin rolunu tanıdıqlarını bəyan ediblər. Həmçinin vurğulayıblar ki, Dağlıq Qarabağ heç bir həmsədr ölkə və ya başqa bir ölkə tərəfindən müstəqil və suveren dövlət kimi tanınmır: “Həmsədrlər bu “seçkilərin” nəticələrini Dağlıq Qarabağın hüquqi statusuna təsir kimi qəbul etmirlər. Nəticələrin heç bir halda Dağlıq Qarabağın son statusuna və ya davam edən danışıqların nəticəsinə, münaqişənin davamlı və dinc yolla həllinə təsir göstərməyəcəyini bəyan edirlər”. ATƏT-dən başqa İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) da bəyan edib ki, Dağlıq Qarabağ bölgəsində keçirilən qondarma “seçkiləri” tanımır. Bəyanatda bildirilir ki, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Baş Katibliyi martın 31-də Azərbaycanın işğal edilmiş bölgəsində seçkilərin keçirilməsini BMT Təhlükəsizlik Şurasının Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı müvafiq qətnamələrinə zidd hesab edir. Bu məsələdə İƏT-in Baş Katibliyi İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının və ATƏT-in münaqişənin Azərbaycanın suverenliyi, ərazi bütövlüyü və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığı əsasında sülh yolu ilə həllini dəstəkləyən qətnamə və qərarlarına istinad edir. Avropa İttifaqı da Dağlıq Qarabağ bölgəsində keçirilən qondarma “prezident və parlament seçkiləri” ilə bağlı bəyanat yayıb. Bəyanatda bildirilir ki, Avropa İttifaqı 2020-ci il 31 mart tarixində Dağlıq Qarabağda keçirilən qondarma “prezident və parlament seçkiləri” ilə əlaqədar qeyd edir ki, təşkilat “seçkilərin” keçirildiyi konstitusiya və hüquqi çərçivəni tanımır. Həmçinin qeyd olunur ki, Avropa İttifaqı ATƏT-in Minsk Qrupunun və xüsusilə də onun həmsədrlərinin göstərdiyi cəhdləri dəstəkləyir. Qeyd olunur ki, Avropa İttifaqı Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tezliklə və sülh yolu ilə həllinə yönəlmiş cəhdləri dəstəkləməyə davam etməyə hazırdır.
Müxtəlif təşkilatlarla yanaşı, ayri-ayri dövlətlər də “seçkiləri” pisləyən mövqe sərgiləyir. Məsələn, Rumıniya Xarici İşlər Nazirliyi Azərbaycanın işğal altındakı ərazilərində keçirilən qondarma “seçkilərlə” bağlı açıqlama yayıb. Burada Rumıniya XİN Azərbaycanın Ermənistan tərəfindən işğal olunmuş Dağlıq Qarabağ bölgəsində martın 31-də keçirilən qondarma “prezident və parlament seçkiləri”ni qanunsuz hesab edir, həmçinin bu “seçkilərin” münaqişənin sülh və danışıqlar yolu ilə həlli prosesinə xələl gətirməyəcəyinə inandığını bildirir. Rumıniya Xarici İşlər Nazirliyi Dağlıq Qarabağ bölgəsində münaqişənin dinc və davamlı həllinə töhfə verə biləcək yeganə formatı - ATƏT-in Minsk Qrupunun fəaliyyətini dəstəklədiyini bir daha bəyan edir və tərəfləri bu prosesdə lazımi siyasi iradə nümayiş etdirməyə çağırır. Böyük Britaniya da mart ayının 31-də Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində keçirilmiş qondarma “seçkiləri” tanımır. Britaniyanın Xarici İşlər Nazirliyi qeyd edir ki, Böyük Britaniya ATƏT-in Minsk Qrupunun sülh prosesindəki rolunu tam dəstəklədiyini bir daha təsdiqləyir, bu prosesdə Azərbaycanı və Ermənistanı etimadın yaradılması, eləcə də münaqişənin danışıqlar yolu ilə həlli üçün səyləri artırmağa çağırır.
İran da bildiririr ki, regionda gərginliyin artması istiqamətində atılan istənilən addımın əleyhinədir. Qondarma “Dağlıq Qarabağ respublikası”nda keçirilən “parlament və prezident seçkiləri”nə münasibət bildirən İranın Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Abbas Musəvi qeyd edib ki, rəsmi Tehran münaqişənin sülh yolu ilə və beynəlxalq sənədlər çərçivəsində həllinə tərəfdardır. O qeyd edib ki, İran münaqişənin yenidən qızışmasına səbəb ola biləcək addımların əleyhinədir. Bildirilib ki, münaqişənin həllini mürəkkəbləşdirən əməllərdən çəkinmək lazımdır. Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyi də Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində keçirilən qondarma “seçkiləri” qətiyyətlə pisləyib. Ukrayna XİN-in bəyanatında qeyd olunur ki, bu qondarma “seçkilər”in nəticələri beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə zidd olduğu üçün onun heç bir hüquqi əsası yoxdur.
Ukrayna Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri daxilində suverenliyini və ərazi bütövlüyünü dəstəklədiyini bir daha bəyan edir və Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllinin tərəfdarıdır. Qondarma “seçkiləri” pisləyən təşkilat və dövlətlərin sayını daha da artırmaq mümkündür. Bu bir daha təsdiq edir ki, dünya Qarabağ məsələsində Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləyir. Elə bu da ölkəmizin Ermənistan üzərində növbəti diplomatik qələbəsi sayıla bilər. Bunu “Mərmərə Qrupu” Strateji və Sosial Araşdırmalar Vəqfinin sədri, professor Akkan Suver də xüsusi olaraq vurğulayır. O xatırladır ki, BMT, Avropa İttifaqı və ATƏT birmənalı olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyan mötəbər beynəlxalq təşkilatlardır. Təcavüzkar Ermənistanın Azərbaycanın işğal altında olan ərazilərində qondarma “seçkilər” keçirməsinin heç bir hüquqi əsası yoxdur: “Hazırda bütün dünya yeni növ koronovirusla mübarizə (COVID-19) aparır. Rəsmi məlumatlara görə, bu gözəgörünməz bəla Ermənistanı da cənginə alıb. Belə bir şəraitdə öz xalqının sağlamlığının qorunması ilə bağlı tədbirlər görmək əvəzinə Azərbaycan ərazisində saxta “seçkilər” keçirmək siyasi əxlaqdan və mədəniyyətdən uzaq olmağın daha bir göstəricisidir. Sülhsevər dünya ictimaiyyəti yaxşı bilir ki, bu “seçkilər” heç bir hüquq normasını əks etdirmir. Ermənistanın Dağlıq Qarabağ regionunda mövcudluğu beynəlxalq konvensiyalara zidd olduğu üçün bu bölgədə Azərbaycandan başqa heç bir tərəfin seçki keçirmək hüququ yoxdur”. Artıq Avropa İttifaqının Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində keçirilən qondarma “prezident və parlament seçkiləri” ilə bağlı bəyanat verərək bu seçkiləri tanımadığını diqqətə çatdıran Vəqfin sədri əminliklə vurğulayıb ki, digər beynəlxalq təşkilatlar da eyni qərarlar qəbul edəcəklər. Türkiyənin Azərbaycandakı sabiq səfiri Hulusi Kılıç isə bildirib ki, Azərbaycanın Ermənistan tərəfindən işğal altında saxlanılan Dağlıq Qarabağ bölgəsində qondarma “prezident və parlament” seçkilərinin keçirilməsi siyasi əxlaqsızlığın son həddidir. Bu addım BMT Təhlükəsizlik Şurasının və ATƏT-in qərar və qətnamələrinə təhqirdir. Bu saxta “seçkilərin” Azərbaycanlıların Soyqırımı Gününə təyin olunmasını erməni riyakarlığının növbəti təsdiqi kimi dəyərləndirən səfir deyib: “Separatçı rejimin növbəti qanunsuz addımı açıq-aydın BMT və ATƏT-in Minsk Qrupuna qarşı hörmətsizlikdir. Bütün bu hüquqazidd əməllərin məsuliyyətini işğalçı Ermənistan daşıyır. Ermənistan hakimiyyəti bir tərəfdən dünya ictimaiyyətini aldadır ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllinə tərəfdardır. Digər tərəfdən isə Azərbaycan torpaqlarının iyirmi faizini işğalda saxlayır və başqa bir ölkənin ərazisində qondarma “seçkilərin” keçirilməsinə şərait yaradır. Beynəlxalq hüquqa zidd olan bütün bu hadisələrin yaranmasının səbəbi dünyadakı ikili standartlardır”.
Ermənistanın işğalçı siyasətini Qafqazda sülhə və inkişafa təhdid kimi dəyərləndirən səfir vurğulayıb ki, regionda baş verə biləcək bütün xoşagəlməz hallara görə məsuliyyəti Ermənistan və ona havadarlıq edən qüvvələr daşıyır.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
