Məlum olduğu kimi, bir sıra ölkələr martın 31-də Dağlıq Qarabağ ərazisində keçirilən qondarma “prezident” və “parlament” “seçkilər”ini qətiyyətlə pisləyib. Ən maraqlısı budur ki, dövlətlərin bu bəyanatları elə seçkinin keçirildiyi gün, yəni dərhal verilib. Əvvəl bu cür məsələlərlə bağlı bir sıra ölkələr gözləmə mövqeyi tuturdusa, bu dəfə onların verdikləri mənfi reaksiya impulsiv olub. Bu xüsusda İtaliya, Gürcüstan, Ukrayna kimi ölkələrin adını çəkə bilərik. Həmin dövlətlərin Xarici İşlər nazirlikləri adından yayılan bəyanatlara diqqət edək.
Ukrayna XİN-in bəyanatında deyilir:“Hər hansı hüquqi əhəmiyyət daşımayan bu qondarma seçkilər beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə ziddir. Ukrayna bir daha Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq miqyasda tanınmış sərhədləri daxilində suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə dəstəyini ifadə edir, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin dinc yolla həllinə tərəfdar olduğunu bildirir”. İtaliya da Dağlıq Qarabağda keçirilən qondarma "prezident və parlament seçkisi"ni tanımadığını dərhal bəyan edib. Avropa İttifaqının bəyanatında isə bunlar qeyd edilir:"2020-ci il martın 31-də Dağlıq Qarabağda qondarma "prezident və parlament seçkiləri" ilə əlaqədar olaraq Avropa İttifaqı bir daha xatırladır ki, blok bu seçkinin baş tutduğu hüquqi bazanı və konstitusiyanı tanımır. Bu hadisə Dağlıq Qarabağın gələcək statusunun müəyyənləşdirilməsinə və ya davam edən danışıqlara mənfi təsir göstərir”. Gürcüstan Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi internet saytında yerləşdirilmiş bəyanatında bildirilir ki, Dağlıq Qarabağda qondarma "prezident və parlament seçkiləri"ni tanımırlar. Bəyanatda qeyd olunub ki, Gürcüstan Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyini dəstəkləyir və münaqişənin beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə uyğun şəkildə həllinin tərəfdarıdır:"Gürcüstan Xarici İşlər Nazirliyi Azərbaycan Respublikasının suverenliyini və ərazi bütövlüyünü dəstəklədiyini bir daha təsdiqləyir və 31 mart 2020-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilmiş qondarma "prezident və parlament seçkiləri"ni tanımır. Gürcüstan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin yalnız beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə uyğun olaraq sülh yolu ilə həllini dəstəkləyir".
Yeganə Hacıyeva:“...Azərbaycanın uğurlu xarici siyasəti və regional nüfuzunun göstəricisidir”
Bir sıra qurum və ölkələrin saxta seçkilərə verdikləri mənfi reaksiyadakı çevikliyi nə ilə izah etmək olar? Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, məsələnin hüquqi tərəfi Azərbaycanın işğal olunmuş Dağlıq Qarabağ ərazisində seçkilərin yalnız və yalnız Azərbaycan Konstitusiyası çərçivəsində keçirilməsini şərtləndirir:“Azərbaycan tərəfi Dağlıq Qarabağda qondarma seçkilərlə bağlı fikirlərini tam aydın şəkildə bildirib, bu seçki şousunu kəskin tənqid edib. Ermənistan tərəfindən Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində qurulan qanunsuz rejim təcavüz, etnik təmizləmə və irqi ayrıseçkiliyin nəticəsidir və bu cinayətkar rejim Ermənistanın rəhbərliyi və nəzarəti altındadır. Beynəlxalq hüquq və ictimaiyyət Ermənistanın Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindəki bu qondarma seçkini də bundan öncə təşkil etdiyi "seçki" şouları kimi birmənalı şəkildə və ardıcıl olaraq rədd edir. Bu qondarma seçkini və Ermənistanın beynəlxalq hüquq normalarına, Azərbaycan Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyünə, habelə işğal olunmuş ərazilərdən didərgin salınmış əhalinin insan hüquqlarına hörmətsizliyini əsaslandırmaq üçün istifadə etdiyi hər hansı bəhanələri hüquqi cəhətdən qeyri legitim və etibarsız sayıb. ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri də Rusiya, Fransa, ABŞ, həmçinin Gürcüstan, İtaliya, Ukrayna Dağlıq Qarabağda qondarma "Ümumi seçkilər”ı tanımadıqlarını, həmsədr ölkələrdən hər biri və ya digər ölkələr Dağlıq Qarabağı müstəqil və suveren dövlət kimi tanımadıqlarını bəyan etdilər. Bəyanatda həmsədrlər “qondarma “seçkilərin" nəticələrini Dağlıq Qarabağın hüquqi statusuna təsir amili kimi qəbul etmədiklərini və qondarma seçkinin nəticələrinin heç bir şəkildə Dağlıq Qarabağın son statusuna və ya Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin davamlı və dinc yolla nizamlanması üzrə aparılan danışıqların nəticəsinə hər hansı bir təsirinin olmayacağını, danışıqların nəticəsini əvvəlcədən müəyyənləşdirmədiyini vurğulayırlar. Eynilə seçki günü Avropa İttifaqı Xarici Siyasət Xidməti Azərbaycanın işğal altında olan bölgəsi Dağlıq Qarabağda keçirilən qondarma "prezident və parlament" seçkilərini tanımadığı barədə bəyanat verdi. Eyni gündə Gurcustan,Ukrayna XİN-ləri dərhal qondarma seçkilərin nəticəsini tanımadıqlarını bəyan ediblər. Əvvəl ölkələr bir neçə gün gözləmə mövqeyi nümayiş etdirsələr də, bu dəfə çox operativ reaksiyaların səbəbi, əlbəttə, son illərdə Azərbaycanın uğurlu xarici siyasəti və regional nüfuzunun göstəricisidir. Təbii, burada Azərbaycanın bu ölkələrdəki nümayəndəliklərinin də uğurlu fəaliyyətini qeyd etməmək ədalətsizlik olardı”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
