Roza Cəlilova: “Bu sənəd “Yallı” rəqslərinin daha geniş səviyyədə təbliğinə, yayılmasına böyük şərait yaradacaq”
“Bir neçə həftə əvvəl “Yallı” (Köçəri, Tənzərə) Naxçıvanın ənənəvi qrup rəqslərinin UNESCO-nun Təcili Qorunma Siyahısına daxil edilməsi mühüm bir hadisə kimi mədəniyyət tariximizə düşüb. UNESCO və İSESCO-nun ölkəmizdəki xoşməramlı səfiri, respublikamızın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın səyləri və apardığı davamlı işlər sayəsində biz “Yallı”nı UNESCO-ya daxil edə bildik.
Bu çox əlamətdar bir hadisədir. Bilirsiniz ki, ermənilər hələ də “Yallı” rəqsinin bizim milli rəqs örnəyi kimi bu quruma daxil edilməsi faktı ilə barışmaq istəmirlər. Bu istiqamətdə təxribatçı tədbirlərini davam etdirirlər. Həm bu rəqslərin UNESCO-ya daxil edilməsi, həm də onun tədqiqi, təbliği və qorunması ilə bağlı təsdiqlənən Tədbirlər Planı təqdirəlayiqdir.
Bilirsiniz ki, onlar hiylə və məkrlə milli Azərbaycan rəqsi “Köçəri”ni “erməni milli rəqsi” adı ilə UNESCO-ya daxil edə biliblər. Lakin biz bütün səylərimizi birləşdirib ermənilərin bu əməllərini ifşa etməliyik.
“Yallı” rəqslər qrupu UNESCO-ya daxil edildikdən sonra bu günlərdə Naxçıvan Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbovun sərəncamı ilə Şərur yallılarının tədqiqi, təbliği və qorunması ilə əlaqədar Tədbirlər Planının təsdiqlənməsi bu rəqsin həyatında mühüm rol oynayacaq. Bu sənəd “Yallı” rəqslərinin daha geniş səviyyədə təbliğinə, yayılmasına böyük şərait yaradacaq. “Yallı” rəqsləri xalqımızın çox qədim, arxaik rəqs mədəniyyətini özündə yaşadan əhəmiyyətli rəqsdir”. Bunu “Bakı-Xəbər”ə Naxçıvan Ali Məclisi sədrinin sərəncamı ilə Şərur yallılarının tədqiqi, təbliği və qorunması ilə əlaqədar Tədbirlər Planı təsdiqlənməsinə münasibət bildirərkən Xalq artisti, görkəmli rəqs ustadı, Prezident təqaüdçüsü Roza Cəlilova deyib.
R.Cəlilova vurğuladı ki, xalqımızın birlik, həmrəylik simvolu olan “Yallı” rəqsinin əsl vətəni elə Şərurdur. O qeyd etdi ki, Naxçıvanda keçmişdə olduğu kimi, bu gün də “Yallı” rəqslər qrupuna daxil olan rəqslər qorunur, təbliğ edilir. “Yallı” rəqsinin bütün qolları, yayılma arealı, musiqisi, o cümlədən də fəlsəfəsi elmi cəhətdən öyrənilməlidir: “Bizim rəqslərin hamısının yenidən araşdırılmağa, tədqiqata böyük ehtiyacı var. Müasir dövrdə rəqs sənətini bilən musiqişünaslara ehtiyac var. O rəqslərin çoxu sovet dövründə öyrənilib. Elə rəqslərimiz var ki, ümumiyyətlə, onların adlarını çəkmirik. “Yallı”nın elmi cəhətdən tədqiq edilməsi, yayılması çox mühümdür. Düşünürəm ki, “Yallı” rəqslər qrupu da, başqa rəqslərimiz də tədqiqata cəlb edilməlidir. “Yallı” rəqsi vaxtilə Qərbi Azərbaycanda, Dərələyəzdə və digər yerlərdə də geniş yayılmışdı. Bu gün o torpaqlar erməni tapdağındadır. Orada yayılan, mövcud olan bir çox mədəniyyət nümunələrimiz kimi, rəqslərimizə də ermənilər göz dikirlər. Biz bu rəqsləri daha çox xarici ölkələrə çıxarmalıyıq”.
Məlumat üçün bildirək ki, Naxçıvan Ali Məclisinin sədri V.Talıbovun verdiyi sərəncamda Azərbaycan türklərinin qədim mədəniyyətinin bir hissəsi olan Şərur yallılarının xoreoqrafiya, instrumental və vokal musiqini özündə birləşdirən nadir yaradıcılıq nümunəsi, əcdadlarımızın dünyagörüşünün, bədii estetik təfəkkürünün təzahürü olması qeyd edilir. “Əshabi-Kəhf və Gəmiqaya kimi, Şərur yallıları da Naxçıvanın incisi, xalqımızın tarixi yaddaşının və milli dəyərlər sisteminin ayrılmaz tərkib hissəsidir. Bu amil əsas götürülərək Naxçıvanda yallı sənətinin inkişafı sahəsində kompleks tədbirlər görülüb, yallılar nota köçürülüb, “Naxçıvan-Şərur el yallıları” kitabı nəşr olunub. Bu gün Muxtar Respublikada “Şərur” Xalq Yallı Ansamblı və rayon mədəniyyət şöbələrinin nəzdində yallı qrupları fəaliyyət göstərirlər. Bu sahədə görülən işlərin davamı olaraq 2018-ci ildə də yallı sənəti ilə bağlı tədqiqatlar aparılıb, bu nadir irsin UNESCO səviyyəsində qorunması üçün “Şərur” Xalq Yallı Ansamblının fəaliyyəti və Naxçıvanda yallı sənəti ilə bağlı məlumatlar aidiyyəti üzrə təqdim olunub, “Yallı (Köçəri, Tənzərə), Naxçıvanın ənənəvi qrup rəqsləri” UNESCO-nun Təcili Qorunma Siyahısına daxil edilib” - deyə sənəddə vurğulanır.
İradə SARIYEVA
