Aydın Xan Əbilov: “Muzey təbliğatı işi ilə məşğul olan menecerlərimizin sayının az olması muzeylərimizə imkan vermir ki, onlar reytinq cədvəlinə düşə bilsinlər”
Muzeylər qədim mədəniyyətlərin gerçək aynasıdır desək daha doğru olar. Çünki bəşər tarixinin ən nadir nümunələri qiymətli eksponat kimi muzeylərin ekspozisiyasında özünə yer tutur. Təsadüfi deyil ki, istənilən ölkəyə gedən turist teatrlardan, kitabxanalardan, konsert salonlarından daha çox muzeylərlə, tarixi abidələrlə maraqlanır. Bəlkə bu ona görə belədir ki, tarixi əşyaların qədimliyini, dəyərini müəyyən etmək üçün tərcüməçiyə ehtiyac olmur.
Muzeylər müasir dünyada ən çox turist cəlb edən, xalqların, dövlətlərin mədəniyyəti haqqında geniş məlumat verən mədəniyyət ocağıdır.
Vaxtaşırı olaraq dünyanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərən rəy sorğusu keçirən şirkətləri dünya muzeylərinin reytinqi haqqında məlumatlar yayırlar. Doğrudur, bəzən bu məlumatlarda qeyri-dəqiqlik, tərəfkeşlik və qeyri-obyektivlik kimi xoşagəlməzliklər də olur, ancaq, bütövlükdə, belə sorğular muzeylərin reytinqinə, imicinə müsbət təsir göstərir.
Turistlər arasında populyar olan “TripAdvisor” saytının istifadəçilərinin versiyasına əsasən, dünyanın ən yaxşı muzeylərinin siyahısı dərc olunub. Rusiya mətbuatının yazdığına görə, 1850-1910-cu illərdə Avropanın rəsm və heykəltəraşlıq üzrə ən böyük külliyyatının toplandığı Parisin Orse təsviri sənət muzeyi reytinqə başçılıq edir.
Reytinqdə ikinci və üçüncü yerlərdə Nyu-Yorkda yerləşən 11 sentyabr Milli Memorial Muzeyi (2001-ci ildə hücuma məruz qalan Dünya Ticarət Mərkəzinin qüllələrinin yerində tikilən kompleks) və Metropoliten-muzey qərarlaşıb.
Dünyanın 25 muzeyinin yer aldığı siyahıya Sankt-Peterburqdakı Dövlət Ermitajı da daxil olub.
Qəribədir ki, ümumiyyətlə, bu cür sorğularda heç zaman Azərbaycan muzeylərinin adları çəkilmir və muzeylərimiz reytinq cədvəlində yer almır.
Halbuki, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən və nəinki Cənubi Qafqaz, hətta dünyanın özü üçün böyük əhəmiyyət daşıyan muzeylər çoxdur.
Azərbaycan muzeylərinin bu cür siyahılarda yer almamasının səbəblərinə aydınlıq gətirən kulturoloq Aydın Xan Əbilov hesab edir ki, çox vaxt rəy sorğuları qeyri-obyektiv keçirildiyi üçün, ölkəmizdə olan muzeylərin adları o siyahılarda yer ala bilmir. Onun sözlərinə görə, digər tərəfdən də Azərbaycan muzeyləri zəngin olsalar da, muzeylərimizin təbliğatı sahəsində hələ də problemlər mövcuddur. A.X.Əbilovun dediyinə görə, muzeylərimizin təbliğatı işinə xüsusi fikir verilməli və muzey menecerləri onları dünya turistlərinə tanıtmalıdırlar: “Əslində, dünya muzeylərinin bu və ya digər dərəcədə reytinqləri olur. Özü də bu reytinqlər muzeylərin özünün, eksponatlarının qədimliyi, insanların ora axın etməsi ilə ölçülmür. Bu, eyni zamanda, muzeylərin internetdə virtual muzey variantının formalaşdırılması ilə bağlıdır. Yəni hər bir muzeyin özünün veb saytının olması və ziyarətçilərin ora tez-tez baş çəkməsi də muzeylərin reytinqinin yüksəlməsində böyük rol oynayır. Tutalım, bu gün Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyinin, eləcə də Tarix Muzeyinin adı daha çox internetdə hallanırsa, demək, onun reytinqi yüksəkdir. Hansı muzeyin ki, reklamı güclüdür, turistləri daha asanlıqla cəlb edə bilir. Reallıq budur ki, Azərbaycanda dünya standartlarına cavab verən muzeylər çox azdır. Bizdə az sayda muzey var ki, onlar dünya muzey həvəskarlarına maraqlı görsənə bilir. Ədəbiyyat Muzeyi, Tarix Muzeyi, Qobustan Muzeyi, Daş Salnaməsi Muzeyi, Xalça Muzeyi çox unikal muzeylərdir. Biz dünyada o muzeylərin təbliğatını da həyata keçirməliyik. Dünyada analoqu olmayan Miniatür Kitab Muzeyi də paytaxtımızda yerləşir. Ancaq biz bu muzeyləri təbliğ edib dünyaya çıxara bilmirik. Muzeylərimizin virtual təbliği ilə daha çox məşğul olmalıyıq ki, onlar rəy sorğusu aparan şirkətlərin diqqətini özünə çəksinlər. Hazırda muzeylərimizin piyarı ilə ciddi məşğul ola bilən menecerlərimiz çox azdır. Muzey təbliğatı işi ilə məşğul olan menecerlərimizin sayının az olması muzeylərimizə imkan vermir ki, onlar reytinq cədvəlinə düşə bilsinlər”.
O, həmçinin, qeyd etdi ki, dünya turistlərinin diqqətini çəkən Heydər Əliyev Mərkəzi, Alov Qüllələri və Bakı Hava Limanı müasir dövrümüzün ən zəngin abidələrindəndir. Onun sözlərinə görə, biz həm muzeylərimizi, həm də digər mədəniyyət ocaqlarımızı, abidələrimizi virtual imkanlardan istifadə edərək daha çox təbliğ etməliyik.
İradə SARIYEVA
