Dəyanət Osmanlı: “Mən bu addımın atılmasını təqdir edirəm”
İndiki Gürcüstan Respublikası Azərbaycan türklərinin tarixən yaşadığı, öz maddi və qeyri-maddi mədəni irs nümunələrini yaratdığı, formalaşdırdığı bir dövlətdir. Məlumdur ki, bu gün həmin ölkənin ayrı-ayrı bölgələrində, o cümlədən də Borçalıda (Kvemo Kartli) yerli əhali, aborigen xalq kimi kompakt şəkildə yaşayan Azərbaycan türkləri Gürcüstan mədəniyyətinin zənginləşməsinə böyük töhfələr veriblər.
Bu gün Gürcüstan arxivlərində, eləcə də dövlət muzeylərinin fondlarında Azərbaycana, Azərbaycan türklərinə məxsus minlərlə maddi və qeyri-maddi mədəni irs nümunəsi saxlanır. Gizlin deyil ki, indiyə qədər bu irsin təbliğatı, tanıdılması, habelə qeydiyyata, siyahıya alınması, onların vahid reyestrinin hazırlanması reallaşmayıb. Halbuki, bu iş çoxdan həyata keçirilməli idi. Məlumatlara görə, artıq bu işə start verilməkdədir. Gürcüstanın dövlət muzeylərinin fondlarında saxlanan Azərbaycana aid maddi və qeyri-maddi mədəni irs nümunələri toplanacaq.
Qeyd edək ki, Tiflisdəki Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan Mədəniyyəti Muzeyinin direktoru Leyla Əliyevanın bu barədə təşəbbüslə çıxış etdiyi bildirilir. O bildirib ki, toplanacaq nümunələrin kataloq halına salınaraq nəşr olunması planlaşdırılır: “Muzeyin hazırladığı yeni fəaliyyət planına əsasən, Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlılara məxsus maddi və mədəni irsin, xalq folklor nümunələrinin araşdırılması ilə də bağlı işlər həyata keçiriləcək”.
Gürcüstan muzeylərinin fondunda Azərbaycana aid maddi və qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin toplanmasını, onların kataloq şəklində çap edilməsini yüksək dəyərləndirən Borçalı kökənli ziyalı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair-publisist Dəyanət Osmanlı hesab edir ki, Borçalı türklərinə aid olan bütün dəyərlərin vahid reyestrinin hazırlanmasına ciddi ehtiyac var. D.Osmanlının sözlərinə görə, bu gün bu irsin toplanıb elektron və çap variantda ictimaiyyətə təqdim edilməsi bizim mədəniyyət tariximizə, milli-mədəni dəyərlərimizə qayıdış baxımından çox əhəmiyyətlidir. ”Ümumiyyətlə, artıq bütün dünyada belə bir proses gedir. Yəni müxtəlif xalqlara aid maddi və qeyri-maddi mədəni irs nümunələri araşdırılır, üzə çıxarılır və onların reyestri hazırlanır. Bu gün Gürcüstanın dövlət muzeylərində Azərbaycanla, daha dəqiq desək, Borçalı türklərilə bağlı maddi və qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin dəqiqləşdirilməsi, onların müəyyən edilərək kataloqlaşdırılması çox əhəmiyyətli bir işdir. Mən bu addımın atılmasını təqdir edirəm. Ancaq çox arzu edərdim ki, bu iş ancaq muzeylərdə saxlanan irs nümunələrinin kataloqunun hazırlanması ilə məhdudlaşmasın, Gürcüstan arxivlərində olan sənədlərimiz, eləcə də yerlərdə azərbaycanlılara aid olan maddi-mədəni irs nümunələri də siyahıya alınsın, onların da elektron və çap kataloqları hazırlansın. Azərbaycana aid maddi və qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin sistemləşdirilməsi bir sıra məsələlərə görə çox yaxşı haldır. Bu həm gələcəkdə bu sahə ilə məşğul olacaq alimlər, mütəxəssislər üçün bir mənbə rolunu oynayacaq, həm də biz özümüzün tarixi irsimizə bir daha qayıdacağıq. Gürcüstan muzeylərində Azərbaycana aid olan nümunələrin kataloqunun hazırlanması eyni zamanda da ona görə lazımdır ki, məlumatlar pərakəndə şəkildə olmasın və mütəxəssislər üçün əlçatan olsun. Yəni onlar biləcəklər ki, konkret olaraq harada nəyimiz var. Mütəxəssislər vahid sistemə daxil olacaq və istədiklərini asanlıqla əldə edəcəklər, xalqımızın keçmişi, tarixi ilə bağlı öz mülahizələrini irəli sürəcəklər. Hesab edirəm ki, bu baxımdan, Borçalı türklərinin tarixi, maddi və qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin toplanması, muzey fondlarından axtarılıb üzə çıxarılması, onların kataloq halına salınması bir-iki ilin işi deyil, bunun üçün xeyli zamana ehtiyac var” - deyə bildirən D.Osmanlının sözlərinə görə, Gürcüstanda Azərbaycan xalqına aid maddi və qeyri-maddi mədəni irs nümunələri çox zəngindir. Müsahibimiz bildirdi ki, gələcəkdə Gürcüstanda bizə aid olan maddi irsin UNESCO-da qeydiyyatdan keçirilməsinə böyük ehtiyac var. Onun sözlərinə görə, bu addım tarixən dostluq və səmimiyyət çərçivəsində münasibətlərə malik olan Gürcüstan və Azərbaycan dostluğunun daha da möhkəmlənməsinə xidmət edər. Gürcüstan dövlətinin Azərbaycan xalqına, bizim maddi və qeyri-maddi mədəni irs nümunələrimizə böyük sayğı göstərdiyini vurğulayan D.Osmanlının fikrincə, bu gün Azərbaycan kimi, Gürcüstan da ermənilərin həyata keçirdiyi mədəni terrordan əziyyət çəkir. Ermənilərin müxtəlif saxtakarlıqlar yolu ilə bizə aid olan irsi mənimsəməyə cəhd etdiyini deyən D.Osmanlının sözlərinə görə, bütövlükdə Gürcüstanda Azərbaycan xalqına aid maddi və qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin vahid reyestrinin hazırlanması ermənilərin bizə qarşı həyata keçirdiyi maddi-mədəni irs oğurluğunun qarşısının alınmasında əhəmiyyətli rol oynayardı. “Bu irsin çap edilməsi bir daha onu göstərər ki, Gürcüstan və Azərbaycan arasında dostluq möhkəmdir, əbədidir. Bu amil dövlətlərimiz arasında münasibətlərin daha da istiləşməsinə səbəb olacaq. Gürcüstanın dövlət muzeylərində Azərbaycana aid maddi və qeyri-maddi mədəni irs nümunələrinin kataloqunun hazırlanması işini ancaq alqışlamaq olar” - deyə D.Osmanlı bildirdi.
İradə SARIYEVA
