Bu gün ölkə iqtisadiyyatının inkişafı istiqamətində müəyyən edilən başlıca hədəflərdən biri, qeyri-neft sektorunun dinamik inkişafı ilə yanaşı, sözügedən sahədə əldə edilən məhsulların etibarlı, ucuz şəkildə dünya bazarlarına çıxarılmasıdır. Qeyd edilən məqsədlə Azərbaycanın həyata keçirdiyi ən müşüm layihələrdən biri, heç şübhəsiz, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yoludur. Artıq istismara verilən bu dəmir yolu xəttinin vacib tərəflərindən biri də qeyri-neft sektorunda əldə olunan məhsulların daha sərfəli və ucuz qiymətlə dünya bazarlarına çıxışının təmin edilməsidir. Hesab edilir ki, məhz bu vəziyyət ölkədə qeyri-neft sektorunun inkişafına yeni təkan verəcək.
Ekspertlər onu da qeyd edir ki, Azərbaycanın qətiyyətli siyasəti, Türkiyə, Gürcüstan dövlətləri ilə strateji tərəfdaşlıq münasibətləri Bakı-Tiflis-Qars layihəsini reallaşdırmaqla, ölkənin iqtisadi inkiaşfına yeni bir təkan da verəcək. Aydındır ki, bu layihənin reallaşması nəticəsində Azərbaycanın tranzit ölkə kimi imkanları xeyli genişlənəcək və əlavə valyuta qazanmaq imkanları artacaq. Elə bu fonda da Azərbaycan iqtisadiyyatının daha sürətli inkişafı ilə bağlı yeni imkanlar yaranacaq. Heç şübhəsiz, bu, ölkə iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi, neft gəlirlərindən asılılığın azaldılması, ixracatın stimullaşdırılması prosesinə də öz töhfəsini verəcək. hətta bu gün işğalçı Ermənistanda belə çox gözəl dərk edirlər ki, bu layihənin reallaşması nəticəsində Azərbaycan daha da qüdrətli, daha da güclü olacaq, iqtisadiyyatı daha da inkişaf edəcək. O da faktdır ki, Bakı-Tiflis-Qars xəttinin işə düşməsi regionda sabitliyə və ümumi iqtisadi inkişafa da böyük töhfə verəcək, nəticədə Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə mühüm tranzit qovşağına çevriləcək. Hər üç ölkə, beynəlxalq yüklərin daşınmasından əlavə, tranzit gəlirləri əldə edəcək ki, bu da bölgədə yaşayan xalqların sosial-iqtisadi həyatına yeni rifah gətirəcək. Amma layihə ilk növbədə Azərbaycan üçün müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Sirr deyil ki, təkcə Azərbaycanın deyil, Orta Asiya ölkələri, gələcəkdə qonşu İranın belə istifadə edə biləcəyi dəmir yolu xətti ölkəmizə iqtisadi və sosial baxımdan böyük üstünlüklər qazandıracaq. Bu dəmir yolu Azərbaycana imkan verəcək ki, dünya bazarına öz məhsullarını daha ucuz nəqliyyat vasitəsilə çıxarsın. Bu, qeyri-neft sektoru məhsullarının ixracı imkanları baxımından daha vacibdir. Digər tərəfdən, ölkənin qeyri-neft sektorunda ixrac qabiliyyətinin artması yerli istehsalın dəstəklənməsi deməkdir. Sosial layihə olaraq bu xəttin istismara verilməsi məşğulluğun təmin edilməsinə də əlavə dəstək verəcək.
Eyni zamanda, başqa ölkələrin Azərbaycan ərazisindən öz məhsullarını dünya bazarına çıxarmaq maraqları var və Qazaxıstan qeyd olunan istiqamətdə ilk addımını atıb. Qeyd edək ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xətti ilə hərəkət edəcək ilk yük qatarı oktyabrın 24-də Qazaxıstanın Kustanay stansiyasından Kurık limanına yola salınıb. İlk qatar Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanından oktyabrın 30-da Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə hərəkətə başlayıb. Qazaxıstanın Azərbaycandakı səfiri Beybit İsabayev bildirir ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun potensialını da xeyli gücləndirəcək. Səfirin sözlərinə görə, bu dəmir yolu təkcə Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyənin deyil, həm də İpək yolu üzərində Asiya və Avropanı birləşdirən bütün ölkələrin nəqliyyat-tranzit əməkdaşlığının inkişafına təkan verəcək irimiqyaslı layihədir. Xatırladaq ki, bu dəmir yolunda Qazaxıstanın 10 teplovozu istifadə ediləcək. Eyni zamanda, 2020-ci ilədək Qazaxıstan bu layihə üçün Azərbaycanı 40 yükdaşıma elektrovozu ilə təmin edəcək. Onu da qeyd edək ki, Qazaxıstan Bakı-Tiflis-Qarsla hərəkət edəcək ikinci yük qatarını hazırlamağa başlayıb. Həmin qatar Rumıniyaya çatdırılması nəzərdə tutulan kömürlə yüklənəcək. Məsələ ilə bağlı biznes aləmində kifayət qədər yaxşı tanınan “Freight business journal” bildirir ki, Bakı-Tiflis-Qars Çinlə Avropa arasında yeni bir marşrut olacağından, ona maraq kifayət qədər yüksəkdir: “Xəzər dənizinin sahilində yerləşən paytaxt Bakı şəhəri ilə Türkiyənin şərqində yerləşən Qars vilayəti arasında dəmir yolu xəttinin açılması Çin və Qərbi Avropanın birbaşa əlaqəsinin bir hissəsini təşkil edə bilər. Bu dəmir yolu xətti ilə ilk olaraq yüklərin, daha sonra isə sərnişinlərin daşınması həyata keçiriləcək. bu xətlə yük qatarları İstanbulun 25 kilometr şimalında - Boğazın üzərində yerləşən Yavuz Sultan Səlim körpüsündən Qərbi Avropaya gedə biləcək. Bu körpü və sözügedən dəmir yolu xətti vasitəsilə Çindən Avropaya malların maneəsiz daşınması mümkün olacaq”. Qeyd edilir ki, elə bu da Bakı-Tiflis-Qarsdan istifadə edən ölkələrin sayının sürətlə artmasına təkan verəcək.
Nahid SALAYEV
