Məlum olduğu kimi, Tarif (qiymət) Şurasının növbəti iclası keçirilib. İclasda Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) müraciətinə baxılaraq müvafiq qərar qəbul edilib.
Qərara əsasən, tarif tənzimlənməsində optimal yanaşma tətbiq olunmaqla əhali abunəçilərinin təxminən 51%-ni (5 milyon nəfər) əhatə edən istehlakçılar üzrə təbii qazın illik istehlak həcminin 1200 m3-dək (1200 m3 daxil) olan hissəsi üçün tarif dəyişdirilməyib və hazırkı (1 kubmetr üçün 10 qəpik) səviyyədə saxlanıb. İstehlak edilən qazın 1200 - 2500 m3 (2500 m3 daxil) olan hissəsi üçün 1 kubmetr üçün 20 qəpik, 2500 m3-dən çox olan hissəsi üçün isə 25 qəpik müəyyənləşdirilib.
Onu da qeyd edək ki, COVID-19 pandemiyası dövründə əhalinin gəlirlərinin azalması nəzərə alınaraq, əhali üzrə istehlak həcmi artırılıb və bir əhali abonenti üzrə 1,3 min kubmetrdən 1,6 min kubmetrə yüksəldilib. Bu, zərərin daha da artması ilə nəticələnib və həmin məbləğ dövlət büdcəsi hesabına qarşılanıb. Təbii qaz üzrə son tarif tənzimlənməsi 2016-cı ilin noyabr ayının 28-də aparılıb və ötən müddət ərzində Azərbaycanda təbii qazın qiymətində dəyişiklik edilməyib.
Son tarif tənzimlənməsinin qüvvəyə mindiyi 2017-ci ildə Azərbaycanda orta aylıq əməkhaqqı 528,5 manat təşkil edib. Ötən müddət ərzində orta aylıq əməkhaqqı 35% artaraq 2021-ci ilin aprel ayı üzrə 713,2 manat olub. Aparılan təhlillər göstərir ki, tarif dəyişikliyi ölkə əhalisinin təxminən 51 faizinin (5 milyon nəfər) orta aylıq xərcinə təsir etməyəcək. Tarif tənzimlənməsi, həmçinin, əhalinin alıcılıq qabiliyyətinə təsir göstərməyəcək. Belə ki, istehlak səbətində bir nəfər üçün aylıq qaz istehlakı həcmi 21 kubmetr müəyyənləşdirilib. Orta statistik ailə tərkibinin 4 nəfər olduğunu nəzərə alsaq, bu da il ərzində təxminən 1000 kubmetr qaz istehlakı deməkdir. Bu isə aşağı tarifli qaz istehlakı limiti çərçivəsindədir (aşağı tarifli limit 1200 kubmetrdir).
Bu baxımdan güman edilir ki, qaz tarifləri ilə bağlı qərar əhalinin gəlirlərinə ciddi təsir göstərməyəcək.
“Nəzərə almaq lazımdır ki, ötən müddət ərzində qazın hasil olunması ilə bağlı xərclər artıb”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin fikrincə, məlum qiymət artımı əhalinin gəlirlərinə o qədər də təsir etməyəcək: “Tarif Şurasının qərarı əhalinin gəlirlərinə ciddi təsir etməyəcək. Çünki ötən 5 il ərzində ölkədə maaşlar, təqaüdlər müxtəlif vaxtlarda artırılıb. Ötən müddət ərzində əhalinin orta aylıq əməkhaqqı 200 manatdan çox artıb. Bu müddət ərzində qazın qiyməti artırılmayıb. Əksinə, əhalinin sosial vəziyyəti nəzərə alınaraq, güzəştli limitin həcmi 1700-dən 2200-ə qaldırıldı. Nəzərə almaq lazımdır ki, ötən müddət ərzində qazın hasil olunması ilə bağlı xərclər artıb. Tarif Şurası bildirir ki, qaz istehak həcmi bir milyard kubmetr (2.7 milyard kubmetrdən 3.7 milyard kubmetrə) artdığından, dövlət büdcəsinə yük olmaması üçün bu addım atılıb. Hesab edirəm ki, bu amil də nəzərə alınmalıdır. Başqa bir tərəfdən, yanvar ayından başlayaraq ölkədə pandemiya səngiyib. Bu da, öz növbəsində, iqtisadi fəallığın artmasına təsir göstərib. Nəticədə əhalinin gəlirləri artıb”.
Ekspert hesab edir ki, məlum qərar əhalinin qazdan daha qənaətlə istifadə etməsinə təkan verəcək.
Vidadi ORDAHALLI
