Davud Rəhimli: “Konkret vergi güzəştləri olsa, o zaman işəgötürən bunda maraqlı olacaq”
“Hazırda əlilliyi olan şəxslərin işlə təminatında, işə götürülməsində müəyyən problemlər ortaya çıxır”. Xəbər verildiyi kimi, bunu mətbuata açıqlamasında əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Səlim Müslümov bildirib.
Nazir əlilliyi olan şəxslərin işəgötürənlər tərəfindən işə götürülməməsini bir sıra səbəblərlə əlaqələndirib: “Birincisi, onlarda belə bir qənaət formalaşıb ki, əlilliyi olan şəxslərin digərləri ilə müqayisədə məhsuldarlığı aşağıdır. İkincisi və ən vacib məqamlardan biri odur ki, onların işlə təminatı üçün əlavə xərc çəkməyə işəgötürənlərin həvəsi yoxdur. Yəni əlilliyi olan şəxslərin işlə təmin olunması üçün həmin iş yerlərinin əlilliyi olan şəxslərə uyğunlaşdırılması lazımdır. Bunun üçün müəyyən qədər xərc çəkilməlidir. İşəgötürənlər bu xərclərin çəkilməsinə həvəslə getmirlər. Əlilliyi olan şəxslərin təhsil səviyyəsi, peşə hazırlığı səviyyəsi cəmiyyətin digər üzvlərinə nisbətən müəyyən qədər aşağıdır. Belə halda, işəgötürənlər əlilliyi olan şəxslərin işə götürülməsində bunları əsas gətirərək müəyyən neqativ elementlərə yol verirlər. Əlilliyi olan şəxslərin iş tapmasında təhsilləri ilə bərabər, onların əlilliyinin növü də rol oynayır. Eyni zamanda onların əlilliyinin hansı yaşda baş verməsi də rol oynayır”.
O da məlum olub ki, ölkədə əlilliyi olan 624 min şəxsin təxminən 3 min nəfəri əmək qabiliyyətlidir. Onların isə 10 faizə yaxını işləyir. Ancaq sözügedən problemin nə cür həl edilməsi ilə bağlı konkret fikirlər səslənməyib. Bu baxımdan sözügedən problemin həlli ilə bağlı ekspertlər nə təklif edirlər? Necə etmək lazımdır ki, işəgötürənlər əlilləri işlə təmin etməkdə maraqlı olsunlar?
Məsələyə münasibət bildirən Əlil Təşkilatları İttifaqının sədri Davud Rəhimlinin sözlərinə görə, sözügedən problemin həlli ilə bağlı kompleks tədbirlər görülməlidir: “Əlilliyi olan insanların işə götürülməsi ilə bağlı müəssisələrin üzərinə kvota qoyulub. Problem ondadır ki, müəssisə rəhbərləri kvotaya əməl etmirlər. Hesab edirəm ki, həmin kvota ilə bağlı məsuliyyət artırılmalıdır. Məsuliyyət artsa, işəgötürənlər buna daha ciddi yanaşarlar. Əlilliyi olan şəxslərin məşğulluğunu təmin etmək üçün onların peşə hazırlığına xüsusi önəm verilməlidir. Deməyim odur ki, əlilliyi olan şəxs gərək birinci müəyyən peşəyə yiyələnə bilsin. Bunun üçün şərait yaratmaq lazımdır ki, onlar peşə vərdişlərinə yiyələnə bilsinlər. Bunu həll etmədən onların işlə təmin olunmasını həyata keçirmək çətin məsələdir. Ancaq bu heç də o demək deyil ki, məhz bu səbəblərdən işəgötürənlər əlilliyi olan şəxsləri işlə təmin etmirlər. Bu kateqoriyadan olan elə şəxslər var ki, peşə hazırlığı hansısa sahədə işləməyə imkan verir, amma sahibkar bunda maraqlı olmur. Belə olan halda yaxşı olardı ki, əlilliyi olan şəxslərin işə götürülməsi üçün müəyyən vergi güzəştləri tətbiq olunsun. Konkret vergi güzəştləri olsa, o zaman işəgötürən bunda maraqlı olacaq. Həvəsli olacaqlar ki, əlilliyi olan şəxsi işlə təmin etsinlər. Bunun üçün də konkret və işlək mexanizm yaradılmalıdır. Bununla yanaşı, iş yerlərinin əlilliyi olan şəxslər üçün uyğunlaşdırılmasına ehtiyac var. Bu məsələdə sahibkarlara müəyyən güzəştlər edilməlidir ki, onlar buna xərc çəkməkdə maraqlı olsunlar. Çünki çox vaxt sahibkarlar bununla bağlı xərc çəkməkdə maraqlı olmurlar. İş yerlərində olan avadanlıqların, dəzgahların buna uyğunlaşdırılması müəyyən xərc tələb edir. Başqa bir tərəfdən, əlilliyi olan şəxslərin işə aparılmasında da müəyyən problemlər var. Çünki bu insanların nəqliyyat, infrastruktur problemi var. Onların evdən çıxıb işə getməyə, evə gəlməyə şəraiti olmalıdır. Ona görə də əlilliyi olan insanların işlə təmin olunmasına kompleks yanaşmaq lazımdır”.
Vidadi ORDAHALLI
