Buludxan Xəlilov: “Mən TÜRKSOY kafedrasının perspektivlərinə çox inanıram”
Türk xalqının mədəni, mənəvi, tarixi, siyasi birliyi günümüzün ən aktual məsələlərindən biridir. SSRİ tərkibində olmuş və artıq uzun illərdir öz müstəqilliyinə qovuşan türk dövlətləri arasında tarixi bağlılıq qorunur, təbliğ edilir. Bu sahədə şübhəsiz ki, Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti Təşkilatının (TÜRKSOY) da böyük əməyi var.
Dekabrın 7-də Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində (ADPU) Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti Təşkilatının (TÜRKSOY) kafedrasının açılış mərasimi keçirilib. TÜRKSOY-un kafedrası açılan unuversitetdə indiyə qədər Türk dünyasının həmrəyliyi, birliyi, eləcə də türk ədəbiyyatının, tarixinin, mədəniyyətinin elmi tədqiqi və təbliği istiqamətində mühüm işlər görülüb. ADPU-nun rektoru Cəfər Cəfərov bildirib ki, ADPU Türkiyənin bir çox universitetləri ilə elm və təhsil sahəsində uğurlu əməkdaşlıq edir. Universitetdə TÜRKSOY-un kafedrasının açılması da bu istiqamətdə atılan vacib addımlardan biridir. Bu kafedra ölkəmizin ali təhsil müəssisələri arasında ilk dəfə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində yaradılıb. O, TÜRKSOY-un fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib və bu təşkilatla ADPU arasında əməkdaşlıq əlaqələrinin daha da genişlənəcəyini vurğulayıb.
TÜRKSOY-un kafedrasının ADPU-da açılması həqiqətən də təqdirəlayiq haldır.
TÜRKSOY kafedrası hansı zərirətdən açıldı, burada nə kimi işlər görüləcək, kafedra elmi-tədqiqat işində iştirak edəcəkmi?
ADPU-nun filologiya fakültəsinin dekanı, TÜRKSOY kafedrası müdirinin müavini, professor Buludxan Xəlilov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, bu kafedra öz vəzifə və funksiyasına görə başqa kafedralardan seçiləcək. B.Xəlilov qeyd etdi ki, TÜRKSOY kafedrası, Azərbaycan da daxil olmaqla, 4 türk respublikasında fəaliyyət göstərir. Onun bildirdiyinə görə, bu ölkələr Qazaxıstan, Türkmənistan və Qırğızıstandır: “Bildiyiniz kimi, TÜRKSOY yaranandan türk xalqlarının tarixi, dili, ədəbiyyatı, mədəniyyəti ilə bağlı maraqlı, məzmunlu tədbirlər keçirir. Bu qurum Türk dünyasının mənəvi mühitinin formalaşmasında həqiqətən də əvəzsiz rol oynayır. Azərbaycan TÜRKSOY kafedrası açılan 4-cü ölkədir. Deyim ki, bu kafedra bizim anladığımız, gördüyümüz kafedralar kimi deyil. Bu bir az simvolikdir. Bu kafedrada Türk dünyasının elmi, mədəni simaları, dəyərləri ilə bağlı çoxlu tədbir keçiriləcək. Tədbirlər planında əvvəlcədən hansı günlərin türk xalqının tarixi taleyi ilə bağlı günlər olduğu müəyyənləşdiriləcək. O günlərlə bağlı tədbirlər keçiriləcək. Yeri gəlmişkən, deyim ki, TÜRKSOY siyasətə qarışmır. Bu qurum siyasətə qarışmamaqla bərabər, mədəniyyət, mənəviyyat məsələləri ilə məşğul olur və bunu təbliğ edir. Məqsəd də ondan ibarətdir ki, dünya Türk dünyasının mədənu dəyərlərinin nədən ibarət olduğunu bilsin. Onu da vurğulayım ki, bu il Molla Pənah Vaqifin 300 illik yubileyi qeyd edilir. TÜRKSOY bu yubileylə bağlı medallar təsis edib və təqdim edib. Bu, Vaqiflə məhdudlaşmır. Türk dünyasının ədibləri, şair və yazıçıları ilə bağlı tədbir keçiriləcək, medallar təsis ediləcək. Bu da o sahədə olan alimlərin, yaradıcı insanların fəaliyyətini daha da gücləndirəcək”.
B.Xəlilov qeyd etdi ki, TÜRKSOY kabinetinin Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində yaradılmasını çox təbii qəbul etmək lazımdır. Professorun sözlərinə görə, ADPU pedaqoji kadr hazırlığında flaqman universitetdir. Bu mənada ki, sözügedən ali təhsil müəssisəsi ilk növbədə orta məktəblər üçün müəllimlər hazırlayır: “Ona görə də müəllim təlim-tərbiyə prosesində aparıcı rol oynayır. Müəllim yetişdirən universitetdə belə bir kafedranın olması vacibdir, ona görə ki, yetişdirdiyimiz kadrlar vasitəsilə də mərkəzdən tutmuş, ta ucqar rayonlardakı məktəblərə qədər TÜRKSOY-un təbliğatı sahəsində xeyli iş görüləcək. Ən azından ona görə ki, TÜRKSOY kafedrası müxtəlif tədbirlər keçirərkən həm Pedaqoji Universitetdə, həm də respublikanın tanınmış ziyalıları, şair, yazıçıları, elm adamlarının bura cəlb olunmasında önəmli rol oynayacaq. Ona görə də Pedaqoji Universitet bir öyrədən, orta məktəbə müəllim hazırlayan, təlim-təhsillə məşğul olan flaqman ali məktəbi kimi, təbii ki, burada əhəmiyyətli rol oynayır. Mən TÜRKSOY kafedrasının perspektivlərinə çox inanıram. Hesab edirəm ki, türkologiya kafedrası Türk dünyasında keçirilən tədbirlərin koordinasiyasında mühüm rol oynayacaq. Bu kafedranın açılmasında tələblərdən biri ondan ibarətdir ki, biz artıq cari il üçün tədbirlər planı hazırlayacağıq. Qeyd etdiyim kimi, Türk dünyasında hansı böyük şəxsiyyətlərin yubileyi olduğunu müəyyənləşdirəcəyik və bunun əsasında bu işləri həyata keçirəcəyik. Yeri gəlmişkən qeyd edim ki, TÜRKSOY Türk dünyasının görkəmli simalarının əsərlərinin çapında da önəmli rol oynayacaq. Bu il Molla Pənah Vaqif ili olduğu üçün, TÜRKSOY-un xətti ilə onun əsərləri 12 dilə tərcümə edilib. Bu o deməkdir ki, biz artıq Türk dünyasının mənəvi xəzinəsini bütün dünyaya yayacağıq və TÜRKSOY burada çox mühüm aparıcı qüvvədir. Fikrimcə, dünyanın mövcud mənzərəsində TÜRKSOY kimi qurumlara çox böyük ehtiyac var”.
B.Xəlilov vurğuladı ki, bu kafedra türkoloji tədqiqatların istiqamətini müəyyənləşdirəcək, yeni türkoloqlar nəslinin yetişməsində çox önəmli rol oynayacaq. Müsahibim hesab edir ki, ortaq türkoloji işin genişləndirilməsi də gündəmə gətiriləcək. Onun qeyd etdiyinə görə, bu gün ortaq türkoloji məsələ ilə bağlı işlənməli olan sahələr çoxdur: “Bu gün lüğətlər çap olunmalıdır, digər məsələlər də var ki, onlar üzərində də işlənməlidir. Bir sözlə, bu sahədə görüləcək işlər çoxdur. TÜRKSOY isə bu işlərin təbliğində mühüm rol oynayacaq. Qaldı ki, konkret olaraq TÜRKSOY kafedrasının Pedaqoji Universitetdəki fəaliyyətinə, bu çox mühüm bir məsələdir. Bu kafedra Azərbaycan üçün türkoloji düşüncənin bir mərkəzidir, ünvanıdır. Yəni bu mərkəzdən Türk dünyasının müxtəlif ideyaları, görülən işlər Azərbaycanın müxtəlif yerlərinə təbliğ edilib yayılacaq, bu istiqamətdə işlər görüləcək. TÜRKSOY kafedrası yarandığı hər bir ölkədə bir elmi, mədəni mərkəz kimi fəaliyyət göstərir. Bu kafedralar türkoloji fikri, düşüncəsi olan insanları əməkdaşlığa cəlb edir. Yəni burada proqramlar hazırlanacaq, strateji məqsədlərimiz müəyyən ediləcək və gələcəyə doğru inkişaf istiqamətlərimiz dəqiqləşdiriləcək. Bu, gənclərin də qarşısında geniş üfiq açır. Çoxlu tədbir keçiriləcək. Gənclər Türk dünyasını tanımalıdırlar. Türk dünyasının tanınması, türkoloji əsərlərin gəncliyə çatdırılması yolunda bu kabinet çox önəmli rol oynayacaq. Eyni zamanda müntəzəm şəkildə tədbirlər keçiriləcək”.
TÜRKSOY kafedrasının rəhbərliyində kimlərin təmsil olunduğuna gəlincə, B,Xəlilov bildirdi ki, kafedraya rəhbərlik ADPU-nun elmi işlər üzrə prorektoru, fizika-riyaziyyat üzrə elmlər doktoru, professor Asəf Zamanova həvalə edilib. B.Xəlilov isə filologiya fakültəsinin dekanı kimi kafedra müdirinin müavini vəzifəsini icra edir.
İradə SARIYEVA
