Ölkədə dağılan ailələrin sayı günbəgün durmadan artır. Bu ilin yanvar-fevral aylarında Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri tərəfindən 7541 nikah və 3014 boşanma halları qeydə alınıb. Dövlət Statistika Komitəsinin yaydığı məlumatda qeyd edilir ki, ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə boşanmaların sayı isə 1,5-dən 1,8-ə qədər artıb.
Qeyd edək ki, uzun zamandır boşanma hallarının sayının azalması üçün müəyyən maarifləndirmə işləri həyata keçirilsə də, rəqəmlərdən göründüyü kimi, nəticə olmayıb. Maraqlıdır, insanlar son zamanlar niyə boşanmaya bu qədər meylli olublar? Buna zəmin yaradan əsas hansı səbəblərdir?
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi - Gülnarə Məmmədova: “Gənclər hər münasibəti sevgi zənn edib, ailə qurmağa tələsir, bu da sonda…”
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin Ailə məsələləri şöbəsinin müdiri Gülnarə Məmmədova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, nikahın pozulması cəmiyyəti narahat edən bir problemdir: “Nikahın pozulmasının əsas səbəbi fikir müxtəlifliyi, ailələrdə qeydə alınan zorakılıq halları və insanlara ailə həyatı qurarkən yanlış meyarlara üstünlük verməsidir. Həmçinin, internet və sosial şəbəkələrdə ailənin dağılmasına əsas rol oynayır. Belə ki, bəzi şəxslər virtual həyatı özlərinə nümunə seçir və o həyatla yaşamaq istəyir. Bu da ailədə söz-söhbətə səbəb olur”.
G.Məmmədova qeyd etdi ki, ailə dəyərləri ilə bağlı komitə tərəfindən müəyyən işlər görülür: “Əvvəllər yalnız məktəb və kolleclərdə gənclərlə görüşlər təşkil olunurdu. Onlara nikahın pozulmasının hansı fəsadlara səbəb olacağı barədə məlumat verirdik. Ancaq indi bu sahədə daha böyük işlər görülür. Tək gənclərlə deyil, valideynlərlə görüşüb, onlara boşanmanın nələrə səbəb olacağı barədə informasiyalar veririk. Mütamadi olaraq biz valideyn və gənclərlə görüşüb, ailə dəyərləri, nikahın pozulması haqqında bilgilər veririk. Nikah pozulandan sonra uşağın psixi durumunun pozulmaması bizim qarşımızda duran əsas vəzifələrdən biridir. Alimentlə bağlı problemin həll edilməsi, bu istiqamətdə hər hansı bir problemin yaşanmaması üçün lazımi işlər görülür”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, son zamanlar komitə tərəfindən sosioloji sorğular keçirilir. Həmçinin, komitəyə çoxlu sayda müraciətlər olunur: “Keçirilən sorğu və müraciətlərin analizlərini aparırıq. Analizlərin nəticəsi isə onu göstərir ki, ailə zorakılığı gündəmdə olan məsələdir. Hətta qadınlar rəsmi şəkildə boşandıqdan sonra da kişilər tərəfindən zorakılığa məruz qalır. Danılmaz faktdır ki, qadınlar daha çox zorakılığa məruz qalır. Bununda da səbəbi onların maddi və psixoloji kimdənsə asılı olmasıdır. Biz bu istiqamətdə də mütamadi olaraq həm gəncləri həm də valideynləri məlumatlandırırıq”.
Komitənin Ailə problemləri şöbəsinin müdirinin dediyinə görə, gənclər hər münasibəti sevgi zənn edib, ailə qurmağa tələsir. Bu da sonda boşanma sayının artmasına təsir edir. Gənclər ailə qurmazdan əvvəl düşünülmüş addım atmalıdırlar.
G.Məmmədova söhbət əsnasında onu da bildirdi ki, 11 rayonda ailələrə dəstək mərkəzi fəaliyyət göstərir: “Ailələrə dəstək mərkəzi bizim Bakıda gördümüz işi bölgələrdə davam etdirir. Rayonlarda qeydə alınan hər bir problem komitə tərəfindən dərhal araşdırılır və məsələnin həlli istiqamətində lazımi işlər görülür. Məlumat üçün deyim ki, elə ailələr var ki, uşaq nənə-babada qalır. Hazırda Sabirabad rayonundan bizə belə bir məktub gəlib. Ana ikinci dəfə ailə həyatı qurub, ata isə həbsxanadadır. Bu ailənin övladının taleyi bizi çox düşündürür. Həmin uşaqla bağlı biz müəyyən işlər görürük. Əsas məqsədimiz valideynlərin məsuliyyətini dərk etməsidir”.
Həmsöhbətimiz təəssüf hissilə bildirdi ki, bu gün nikahın pozulmasına normal baxanların sayı artıb. Əvvəllər boşanma ilə bağlı qınaq var idi, ancaq adi, xırda bir məsələ boşanmaya səbəb olur.
Könül İsmayılova: “Boşanmalar ən çox ailə düzgün motivlər əsasında qurulmayanda baş verir”
Psixoloq Könül İsmayılova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, boşanmalar ən çox ailə düzgün motivlər əsasında qurulmayanda baş verir: "Belə ki, hər iki tərəfin evlənmək ərəfəsində qarşı tərəfi mütləq tanıması lazımdır. Sadəcə, qısa bir tanışlıq əsasında qurulan ailələrdə boşanma halları daha çox baş verir. Bundan başqa ailədə müdaxilələri, o cümlədən qayınanaların gəlinə qarşı müxtəlif düşüncələrdə olmasını da göstərmək olar. Bu, bir növ qısqanclıq xarakteri daşıyır və bu cür qayınanaların belə münasibəti də onun həyat yoldaşının olmamasından, yaxud da onunla arasında ciddi problemlərin olmasından qaynaqlanır. Qayınana öz məsələsi ilə bağlı obyekt olaraq gəlini seçir və iradlarını gəlinin üzərində həyata keçirir". Psixoloq onu da bildirdi ki, ümumiyyətlə, boşanmaların səbəbkarı kimi yalnız bir cinsi günahlandırmaq düzgün deyil.
Onun fikrincə, ailədə qadınlardan çox şey asılıdır və onlar ailə düsturunu bilməlidirlər: "Bu düstura daxil olan amillərə gəldikdə isə, bunlardan biri odur ki, qadın özünə daha çox diqqət yetirməlidir. Evlənməzdən əvvəl nişanlı olarkən hər iki tərəf özünə daha çox diqqət yetirir, ən yaxşı tərəflərini göstərməyə çalışır. Evləndikdən sonra isə bir-biri üçün adiləşirlər və nəticə etibarilə kişilərin gözü kənar mühitə daha çox meyil edir. Bunun səbəbkarı yenə də qadın özü olur. Qadınlar daha çox ev işləri, uşaqlarla məşğul olur və kişiyə az vaxt ayırır. Kişi evə gələrkən qadın özünə qarşı səliqəli olmur və artıq uzun müddətdir bir evdə yaşadıqlarını düşünərək bunu normal qəbul edir. Əslində isə bu belə deyil və qadın hər zaman, xüsusilə də yoldaşının yanında özünə fikir verməlidir".
K.İsmayılovanın sözlərinə görə, digər xırda nüanslar var ki, onlar ər-arvad arasında böyük bir problemə çevrilə bilər: "Məsələn, qadının uşağı olduqdan sonra hormon pozğunluğu ilə əlaqədar kökəlmə prosesi gedir və o, özündə kompleks yaradaraq tez-tez yoldaşının yanında bununla bağlı danışır. Lakin nəticə etibarilə bəlkə də kişi onun kökəlməsinə diqqət etmirdisə də, artıq özü onun beyninə bu fikri diqtə edir. Təbii ki, bu zaman kişinin şüuraltında öz yoldaşına qarşı antisimpatiya kimi fikirlər formalaşır. Yaxud bəzən qadınlar öz rəfiqəsini yoldaşının yanında tərifləməyə başlayır. Bu cür xırda nüanslar belə ailənin boşanmasına gətirib çıxaran səbəblər ola bilər. Hətta qadın öz yoldaşı ilə söhbət edərkən "mənim uşaqlarım", "sənin uşaqların" kimi fikirlər söyləməməlidir. O, "bizim uşaqlarımız", "bizim evimiz" deməlidir, ayrı-seçkilik saldığı zaman ailə forması bütöv bir şar şəklini almır ki, bu zaman da yadlaşma prosesi gedir”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, maddi sıxıntı da ailələrin dağılmasına səbəb olur: “Maddi sıxıntı hər zaman olub. 50-60-cı illərdə də bu olub. Lakin o vaxt maddi amillər mənəvi amillərin təsiri altında idi. Mənəvi amillər hər şeydən üstün tutulurdu. O zaman maddi sıxıntılar olsa da, ailədaxili ənənələrə görə ailə strukturu qorunur, bir o qədər də münaqişə baş vermirdi. Ailədaxili nizamı mənəvi amillər qoruyurdu. Lakin hazırkı dövrdə bu nizamı qoruyacaq mənəvi amillər üstün tutulmadığından, müxtəlif münaqişələr, söz-söhbətlər yaranır. Ailədaxili münaqişələr cəmiyyətdə maddi amillərin təsiri altında baş verir”.
Günel CƏLİLOVA
