Son zamanlar orta təhsil müəssisələrində şagirdlərin davranış qaydaları müzakirə obyektinə çevrilib. Demək olar hər gün, sosial mediada sinifdə özünü idarə edə bilməyən uşaqların görüntüləri paylaşılır, tənqid edilir, müxtəlif həll yolları irəli sürülür.
Orta məktəblərdə şagird özbaşınalığına son qoymaq üçün yeni bir qayda hazırlanır. Belə ki, şagirdlərin psixoloji pasportları hazırlanacaq.
Maraqlıdır, yeni mexanizm necə hazırlanacaq? Psixoloji pasportla şagirdlərin psixoloji durumu necə nəzarətdə saxlanılacaq?
Kamran Əsədov: “Bu pasport şagirdlərin öncədən davranışlarını proqnozlaşdırmağa imkan verəcək”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirdi ki, bu pasport şagirdlərin öncədən davranışlarını proqnozlaşdırmağa imkan verəcək: “Şagirdlərin bir tədris ilində davranışları mütəxəssis, psixoloq tərəfindən izləniləcək. Yeni sinfə daxil olan müəllim şagirdlərin psixoloji vəziyyəti ilə bağlı məlumatlı olacaq ki, davranışlarını ona görə müəyyənləşdirsin”.
Ekspert hesab edir ki, psixoloji dəstək xidmətlərinin mövcudluğu şagirdlərin müxtəlif problemlərinin həlli yollarını tapmağa imkan yaradacaq. Lakin ölkəmizdə bu sahədə mütəxəssis çatızmazlığı, bu işin vaxtında və səmərəli başa çatdırılmasına öz mənfi təsirini göstərəcək: “Onu da deyim ki, məktəbdaxili münasibətlərin gərginləşməsinin səbəbi məktəblərin özündə psixoloji xidmətin aşağı səviyyədə olmasıdır. Uşaqların psixoloji durumu ilə bağlı müvafiq qurumların, müəllimlərin xəbərsiz olması yekunda bir cür konfliktlərin yaranmasına səbəb olur”.
Hömsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, şagirdin psixoloji pasportu onun sosial və psixoloji profilinin yaradılmasına kömək edən bir sənəddir. Bu sənəd şagirdin davranışının və mövqeyinin təhlil edilməsinə imkan verir və onun problemləri və potensialı haqqında məlumat toplamağa yarayır: “Psixoloji pasportun hazırlanması üçün ilk olaraq şagirdlərin davranışının, valideynləri və sinif yoldaşları ilə münasibətlərini, məhsuldarlığını və sosial münasibətlərini qiymətləndirmək üçün müəllimlər, psixoloqlar və valideynlər tərəfindən müşahidələr aparılmalıdır. Bu müşahidələr zamanı şagirdin güclü və zəif tərəfləri dəqiq şəkildə müəyyənləşdirilməlidir. Sonra şagirdin mövqeyi və psixoloji profilinin yaradılması üçün bu məlumatlar əsasında bir psixoloji təhlil hazırlanmalıdır. Bu təhlil şagirdin mövqeyi və təhsil vəzifələrinə necə cavab verdiyini dəqiqləşdirəcək, potensialını və problemlərini müəyyən edəcəkdir. Psixoloji pasportun hazırlanması zamanı valideynlərin və digər mənbələrin müvafiq icazələri əldə edilməlidir. Əsas məqsəd şagirdin sosial və psixoloji profilinin yaradılmasıdır, bu sənəd şagirdin maraqları, istəkləri, inkişaf potensialı və problemləri haqqında ətraflı məlumat verməlidir. Psixoloji pasport şagirdin təhsil və inkişafında köməkçi bir vasitə olaraq istifadə edilə bilər. Məsələn, bu sənəd şagirdin inkişafının monitorinqi və problemlərin həllinə kömək üçün istifadə edilə bilər. Əgər hər bir şagirdin psixoloji pasportu olarsa, artıq onun atacağı addımları, sərgiləyəcəyi davranışları öncədən proqnozlaşdırmaq olar",
Könül İsmayılova: “Şagirdlər üçün hazırlanacaq psixoloji pasportda məktəblilərin psixoloji durumu haqqında məlumatlar yer alacaq”
Psixoloq Könül İsmayılova bildirdi ki, son vaxtlar orta məktəblərdə şagird özbaşınalığı ilə bağlı yayılan videolar insanı dəhşətə gətirir: “Sinif şagirdlərinin partanı aşırması, müəllimi saymaması, dərsdə istədiyi kimi hərəkət etməsi həmin şagirdlərin psixoloji probleminin olmasından irəli gəlir. Məktəb psixoloqları bu gün şagirdlərlə maraqlanmır. Şagirdlərin bir qisminin psixoloji durumu normal olmaya bilər, bu işlərlə məktəb psixoloqları məşğul olmalıdır. Şagird ayağını ayağının üzərinə aşıraraq partanın üzərində uzanır. Bu olmaz, düzgün deyil, bəzən şagirdlər pəncərələri qırır və sındırır. Müəllimdə varsa, şagirddə də olur. Uşaqların psixologiyası zəifdirsə, onu psixoloqa aparmaq lazımdır. Buna da məktəbdə diqqət etmək vacibdir. Psixoloqlar şagirdlərə fikir verməli, onların inkişafı ilə məşğul olmalıdırlar. Yoxsa, indiki məktəb psixoloqları elə işə gəlib-gedirlər, amma şagirdlərin vəziyyəti ilə maraqlanmırlar”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, ümumi təhsil müəssisələrində müəllim-şagird münasibətlərinin tənzimlənməsi, uşaqların psixoloji dayanıqlılığının artırılması məqsədilə müvafiq tədbirlər həyata keçirilməlidir. Tədris prosesinə uyğun olmayan hallara qarşı qanunvericiliyin tələbləri çərçivəsində müvafiq tədbirlərin görülməsi hər zaman diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır: “Məktəb psixoloqu psixoloji durumu normal olmayan şagird müəyyən edərsə, bununla bağlı aidiyyəti qurumlara məlumat verməlidir. Şagirdlər üçün hazırlanacaq psixoloji pasportda da məktəblilərin psixoloji durumu haqqında məlumatlar yer alacaq”.
Günel CƏLİLOVA
