Körpələr evi - bağçaların əsas təyinatı uşağın ətraf aləmlə tanışlığını təmin etmək, ibtidai təhsilə dəstək üçün ilkin məlumatlar vermək, normal ünsiyyət qaydalarını öyrətmək, fiziki və zehni sağlamlığını qorumaqdır.
Prezident İlham Əliyevin sərəncamına əsasən, Dövlət Proqramları çərçivəsində son illərdə bir sıra yeni uşaq bağçaları tikilir və köhnələr təmir olunur. Amma hələ ki, bu tərbiyə ocaqları tələbatın heç yarısını da ödəyə bilmir. Bakı, Sumqayıt və Abşeronda əhali sıxlığına görə kifayət qədər bağça yoxdur. Elm və Təhsil Nazirliyinin Ümumi və məktəbəqədər təhsilin təşkili və idarə olunması şöbəsinin müdiri Elnur Əliyev media nümayəndələri üçün keçirilən seminarda bildirib ki, bu bölgələrdə elə bağçalar var ki, bütün yerlər doludur, lakin 300-400 valideyn növbə gözləyir: “Biz bu problemin aradan qaldırılmasına çalışırıq. 2023-cü ilin I rübü ərzində ölkə bağçalarda 3 monitorinq aparılıb, monitorinq 1000-ə yaxın bağçanı əhatə edib. Bəzən müşahidə edilib ki, bağçalarda yerlər tutulub, lakin uşaqlar gəlməyib”.
Maraqlıdır, Bakı və Sumqayıtda bağça problemi niyə yaşanır? Qeyd edilən ərazilərdə bağça sayının az olması nə ilə bağlıdır?
Kamran Əsədov: “Hal hazırda bir sıra yerlərdə bağça problemi yaşanır, bu hal daha çox…”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, hazırda ölkədə 1693 uşaq bağçası və körpələr evi var. Bu da ümumi uşaqların məktəbəqədər təhsil pilləsinə, körpələr evinə gedəcək 25 faizini əhatə edir. Bu isə olduqca aşağı rəqəmdir. Qanunvericiliyin tələblərinə əsasən ən azı uşaqların 70-80 faizi uşaq bağçaları və körpələr evinə cəlb olunmalıdır: “Çox təəssüflər olsun ki, Qax, Zaqatala, eyni zamanda, Daşkəsən, Gədəbəy ərazilərində ümumi uşaqların cəmi 2 faizi məktəbəqədər pilləyə cəlb edilib. Məlumat üçün bildirim ki, 2011-ci ildən sonra uşaq bağçaları icra hakimiyyətlərinə verilib. Ondan sonra uşaq bağçalarının ciddi şəkildə azaldığını gördük. Həmin ərəfədə uşaq bağçalarının əraziləri özəlləşdirildi və başqa məqsədlər üçün istifadə olunmağa başladı. Hal hazırda bir sıra yerlərdə bağça problemi yaşanır. Bu hal daha çox Abşeron, Binəqədi və Binə qəsəbəsində uşaq bağçalarına ehtiyac var. Bu ərazilərdə əhalinin sürətlə məskunlaşması bağçaya olan ehtiyacı artırıb. Mövcud bağça sayı həmin kontingenti birmənalı şəkildə ödəmir. Məlum problemin aradan qaldırılması üçün özəl sektora şans verilməlidir. Dövlət üçün qeyd edilən ərazilərdə bağçaların açılması böyük maliyyə resursu hesabına başa gələ bilər. Ancaq təhsil xidməti göstərən təşkilatlara, müəssisələrə müəyyən güzəşt etməklə bağça tikintisinə şərait yaratmaq lazımdır. Sahibkarlar vergi və digər imtiyazlardan azad olunarsa onlar bağça sayı az olan ərazilərdə bu işi görə bilərlər. Məlumat üçün deyim ki, İstanbulda 7000-dan çox təhsil müəssiəsi var, onun 3500-ü özəldir. Ancaq Bakıda 321 məktəb var, ancaq özəl məktəblərin 31-dir. Həmçinin, paytaxt ərazisidən 360-a yaxın uşaq bağçası var, özəl bağçaların sayı 70-ə yaxındır. Bu isə olduqca az rəqəmdir. Özəl sektora dəstək olunarsa onlar xidmət haqqlarını da aşağı salar”.
Nizami Hüseynov: Xüsusən paytaxtın Xırdalan, Masazır qəsəbələrində uşaqların bağçaya yerləşdirilməsində ciddi problemlər var, çünki bu qəsəbələrdə…”
Təhsil eksperti Nizami Hüseynov bizimlə söhbətində bildirdi ki, bir sıra ölkədə məktəbəqədər təhsil təhsilin əsas bünövrəsi hesab olunur. Hətta bir müddət əvvəl yapon alimləri uşaq bağçalarına gedən və getməyən uşaqların sonrakı inkişafı ilə bağlı tədqiqat aparıblar: “Məlum olub ki, kiçik yaşlarından uşaq bağçalarına gedən uşaqların daha çox uğur qazanmaq imkanları olur, onlar psixoloji gərginlikdən azad olurlar, cəmiyyətdə özlərini təsdiq etmək imkanları, dünyagörüşləri artır. Bu baxımdan məktəbəqədər təhsil bizim üçün çox vacibdir. Məktəbəqədər təhsil bizim üçün həm də ona görə vacibdir ki, Azərbaycanda ailə ehtiyaclarını ödəmək üçün anaların çoxu işləməyə məcburdur. Əgər uşaq bağçaları yoxdursa, ana əmək fəaliyyəti ilə məşğul ola bilmir. Bölgələrdə bağçaların sayı azdır. Müəllim kontingentinin işlə təmin olunması və dövlətin yükünün azaldılması üçün özəl bağça və məktəblərin açılmasına geniş şərait yaradılmalıdır. Misal üçün təkcə İstanbulda 7000 məktəb var və bunun 3500-ü özəldir. Burda bərabərlik prinsipi var. Bizdə də bu istiqamətdə mütərrəqi addımlar atılmalıdır. Özəl məktəblərin sayı nə qədər çox olarsa, müəllimlərin işlə təminatının artmasına və təhsilin keyfiyyətinin ciddi şəkildə yüksəlməsinə gətirib çıxaracaq. Faizsiz kreditlər vermək, müəyyən vergi və kommunal güzəştləri tətbiq etməklə, bu işi təşviq etmək olar".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, hazırda ölkə üzrə 1693 uşaq bağçası və körpələr evi var. Onlardan 320-si paytaxtda yerləşir. Bu bağçaların tutumu 123 min yerlikdir. Amma bağça yaşlı uşaqların sayı 800 minə yaxındır: “Rəqəmlər problemdən xəbər verir. 800 min uşaq 320 bağçaya necə yerləşsin?!. Xüsusən paytaxtın Xırdalan, Masazır qəsəbələrində uşaqların bağçaya yerləşdirilməsində ciddi problemlər var. Çünki bu qəsəbələrdə əhali sıxlığı böyükdür, uşaq bağçalarının sayı isə azdır. Problemin həlli üçün özək sektora şərait yaradılmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
