Ermənistanda müdafiə xərcləri 2026-cı ildə azalacaq. Bu, hökumətin iclasında təsdiqlənən və parlamentə təqdim olunacaq dövlət büdcəsi layihəsində deyilir.2025-ci il layihəsi ilə müqayisədə Müdafiə Nazirliyinin xərcləri 15,3% azalaraq 563,1 milyard dram və ya təxminən 1,463 milyard ABŞ dolları təşkil edəcək ki, bu da ümumi xərclərin 15,5 faizini təşkil edir. Mütləq ifadədə azalma 101,5 milyard dram və ya təxminən 264 milyon dollar təşkil edəcək.
Artıq bu məsələ Ermənistanda ciddi ziddiyyət predmetinə çevrilib. Ermənistanın “Henakət” analitik mərkəzinin rəhbəri, hərbi məsələlər üzrə erməni ekspert Vitali Manqasaryan qeyd edir ki, Avropa İttifaqı da, ümumilikdə götürsək, təhlükəsizlik komponenti olmayan qurum olmasına baxmayaraq, təhlükəsizlik xərcləri üçün 800 milyard dollaradək pul xərcləməyi planlaşdırır: “Ermənistan hakimiyyəti isə əks istiqamətdə gedir, hərbi büdcə artırılmır, müddətli hərbi xidmətin müddətini qısaltmaq planlaşdırılır. “İctimai müzakirələrdə Azərbaycanın növbəti tələbi həyata keçirilir” iddiaları haqlı əsaslara malikdir, çünki əvvəllər də çoxsaylı hallarda Azərbaycandan müxtəlif tələblər səslənib və bir müddət sonra Ermənistan hakimiyyəti həmin tələbləri öz təşəbbüsü kimi qablaşdırıb ictimaiyyətə təqdim edib. Xidmət müddətinin qısaldılmasına gəlincə, hakimiyyət deyir ki, hökumət proqramında müddətli xidmətin 1,5 il olması fikri əksini tapıb”. O bildirib ki, 44 günlük müharibə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinə böyük zərər vurub: “Onu bərpa etmək əvəzinə ordu davamlı olaraq hakimiyyət komandasının hədəfinə çevrilir. Bir dəfə ordudan pul müqabilində azad olmaq layihəsi müzakirə olunur, başqa dəfə xidmət müddətinin qısaldılması. Niyə ordunu hədəfə alırlar? Hakimiyyət sülh gətirməkdən danışır. Bu müddətdə Azərbaycan da açıq deyir ki, sülh yalnız o halda mümkündür ki, Ermənistan Silahlı Qüvvələrə malik olmasın. Demək olar ki, sözün əsl mənasında ekspert dairələrində həm müxtəlif rəsmilər, həm də İlham Əliyev belə fikirlər səsləndiriblər. Azərbaycan öz arqumentini gətirir: orta və uzun müddətdə təminat almaq istəyirəm ki, Ermənistan tərəfi bizə qarşı hər hansı əməliyyat aparmayacaq. Bu, ilk baxışda məntiqli tələb kimi görünə bilər. Başqa məsələ odur ki, biz bu tələblə necə rəftar edirik. 1,5-2 il öncə Nikol Paşinyan və müdafiə naziri müvafiq BMT müddəalarına istinad edərək bəyan etmişdilər ki, Ermənistanın silahlanmaq haqqı var. İndi isə elə təəssürat yaranır ki, həmin müddəalardan heç kim danışmır, heç kim bu tezisi beynəlxalq ictimaiyyət çərçivəsində qaldırmağa çalışmır, əvəzində sülhü qorumaq, bəsləmək barədə danışırlar... Haim partiyanın son qurultayında Nikol Paşinyan orduda baş verən misilsiz islahatlardan danışarkən əsas arqument kimi bildirdi ki, orduda islahatları susqun şəkildə həyata keçirirlər. Yəni o cür təsvir etdi ki, susqun işləmək onların ən böyük islahatıdır. Əgər müəyyən sayda silah gətiririksə və təlim keçirmiriksə ki, həmin silahı orduda mümkün qədər tez inteqrasiya edək, insanlar təcrübə qazansınlar, bu islahat məntiqi haradadır?”.
Amma bütün bunlara baxmayaraq, ölkə hakimiyyəti fərqli mövqedən çıxış edir. Paşinyan iqtidarı bildirir ki, Azərbaycanla sülh Ermənistanən müdafiə xərclərini artırmasına ehtiyac yaratmır. Burada qeyd edək ki, Azərbaycan və Ermənistan arasındakı münasibətlər uzun illər boyunca regional sabitliyi və təhlükəsizliyi təhdid edən münaqişələrlə xarakterizə olunub. Lakin son illərdə Azərbaycanın atdığı addımlar, xüsusilə 2020-ci il və sonrakı dövrdə həyata keçirilən tədbirlər regionda təhlükəsizlik və sabitliyin təmin olunmasına mühüm töhfə verir. Azərbaycanın mövqeyi yalnız öz milli maraqlarına yönəlməyib, həm də qonşu ölkələr və region üçün daha etibarlı təhlükəsizlik mühitinin yaradılmasına xidmət edir. 2020-ci ildə Vətən müharibəsinin nəticəsi olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa etməsi Cənubi Qafqazda yeni reallıqlar yaratdı. Bu proses, Ermənistan daxil olmaqla, bütün region üçün sabitlik və təhlükəsizlik zəmanəti rolunu oynadı. Münaqişənin həlli ilə yanaşı, Azərbaycanın sülh təşəbbüsləri və monitorinq mexanizmləri regionda silahlı qarşıdurmaların qarşısını almağa imkan verdi. Azərbaycan Ermənistanla sərhəd və nəqliyyat əlaqələrinin normallaşdırılması təşəbbüsləri həyata keçirir. Zəngəzur dəhlizi kimi layihələr, həmçinin regional iqtisadi əməkdaşlıq platformaları iki ölkə arasında qarşılıqlı etimadın formalaşmasına şərait yaradır. Bu təşəbbüslər Ermənistan üçün iqtisadi və təhlükəsizlik faydaları yaradır, regional sabitliyi artırır. Azərbaycan yalnız öz milli maraqlarını deyil, eyni zamanda Cənubi Qafqazın ümumi təhlükəsizliyini gücləndirən addımlar atır. Qarabağ münaqişəsinin həlli, sərhəd monitorinqi, iqtisadi və humanitar təşəbbüslər, eləcə də regional əməkdaşlıq Ermənistanın təhlükəsizliyinə dəstək verir. Beləliklə, Azərbaycan bu regionda sabitlik və etibarlı təhlükəsizlik mühitinin yaradılmasında əsas oyunçulardan biri kimi çıxış edir. Artıq bunu irəvan da nəzərə alır.
Tahir TAĞIYEV
