Azərbaycanın İsraildən silah alması məsələsi Ermənistanda yenidən əsas müzakirə predmetlərində birinə çevrilib. Bu xüsusda “Azatutyun” radiosu bildirir ki, Azərbaycan təyyarələrinin İsrailin “Ovda” hava limanına reyslərinin sayı yenidən artıb.
İsrail mənbələrinə görə, “Ovda” həmin ölkədə silahların ixracı və idxalına icazəsi olan yeganə aerodromdur. Bildirilir ki, təkcə avqustun 15-dən sentyabrın 5-dək Azərbaycanın “Silk Way” aviaşirkəti İsrailin bu aerodromuna yük təyyarələri ilə artıq 5 reys həyata keçirib: 15, 29 avqust, 1, 2 sentyabr və sentyabrın 5-də daha bir reys. Üstəlik, sentyabrın 1-də “Silk Way” təyyarəsi “Ovda”dan birbaşa Azərbaycanın Gəncə şəhərinin hava limanına qayıdıb, sentyabrın 2-də isə Gəncədən İsrailə uçaraq yenidən Azərbaycanın bu hava limanına qayıdıb. Diqqətə çatdırılır ki, bu il İsrailin “Haaretz” qəzeti Azərbaycandan “Ovda” aviabazasına və geriyə onlarla yük reysi ilə bağlı araşdırma aparıb. "Haaretz” qəzeti yazıb ki, hələ 2020-ci ildə Ermənistan-Azərbaycan hərbi toqquşmaları zamanı Bakıdan “Ovda”ya uçuşların sayı kəskin artıb. Nəşr açıq mənbələrə əsaslanaraq yazır ki, təkcə son 7 ildə, yəni 2016-cı ildən başlayaraq Azərbaycanın “Silk Way” aviaşirkətinə məxsus yük təyyarələri 92 dəfə İsrailin “Ovda” aerodromuna enib. Eyni zamanda, İsrailin “Haaretz” qəzetinin yazdığına görə, 2016-cı ilin dördgünlük müharibəsi zamanı Bakıdan Ovda aerodromuna 6, 2020-ci ilin 44 günlük müharibəsi zamanı isə yalnız sentyabr-noyabr aylarında 20 uçuş həyata keçirilib. 2021-ci ilin iyul-noyabr aylarında baş verən hərbi toqquşmalar zamanı 13, 2022-ci ilin avqust-sentyabr aylarında baş verən hərbi toqquşmalar zamanı 7 uçuş həyata keçirilib. “Haaretz” vurğulayır ki, İsrail strateji tərəfdaşı Azərbaycana milyardlarla dollar dəyərində silah satır: ballistik raketlər, hava hücumundan müdafiə sistemləri, kamikadze dronları, bunun müqabilində Bakıdan neft alır. İndi “Azatutyun” qeyd edir ki, son günlər Ermənistan-Azərbaycan sərhədində yaranmış gərginlik fonunda Bakı yenidən İsrailin “Ovda” aerodromuna uçuşları aktivləşdirib: “Bu cür aktivlik Azərbaycanın hərbi əməliyyatları bərpa edə biləcəyindən xəbər verirmi? Ermənistan parlamentinin müxalifətçi üzvü Tiqran Abramyanın sözlərinə görə, Azərbaycan gizlətmir ki, bu müddət ərzində nəinki İsraildən, həm də Türkiyədən irimiqyaslı hərbi təchizat alıb. Lakin bu, Abramyanın fikrincə, gərginliyin yeganə komponenti deyil. Azərbaycanda səfərbərliklə bağlı məlumatlar var. Bundan başqa, Bakı Rusiya tərəfinin dəstəyi ilə Qarabağda təhlükəli hərəkətlərin baş verdiyini beynəlxalq ictimaiyyətə fəal şəkildə göstərməyə çalışır. Ermənistana gəlincə, Ermənistan-Hindistan hərbi əməkdaşlığı revanşizmin təzahürü kimi təqdim olunur. Tiqran Abramyan qeyd edir ki, döyüş əməliyyatlarının bərpası riskləri artıb: “Son vaxtlar Azərbaycanın aktivliyi, çoxsaylı amillərə görə ümumi risklər artıb”. Onun fikrincə, bu vəziyyətdə mümkün müharibənin qarşısını almaq üçün hərbi-siyasi və hərbi diplomatiyanın bütün vasitələrindən istifadə etmək, xüsusilə tərəfdaş ölkələr və müttəfiqlərlə fəal işləmək lazımdır: “Məsələn, gərginlik günlərində Ermənistan hökuməti Rusiya Federasiyası ilə münasibətləri daha da pisləşdirir. Rusiya bu regionun əsas aktorlarından biridir və belə bir vəziyyətdə həqiqətən də Rusiya ilə işləmək lazımdır. Kimin məyus olmasından, kimin nə problemi olmasından asılı olmayaraq, Rusiyanın bu regionda mövcudluğu baxımından rolunu nəzərə almamaq mümkün deyil. Bu birincidir. İkincisi, ABŞ və Avropa İttifaqı kifayət qədər fəaldır. Avropa İttifaqı ilə yanaşı, Fransa da ayrıdır. Təbii ki, Azərbaycanın nəyə hazırlaşdığını, nə gətirəcəyini ilk növbədə bu əsas oyunçulara faktlarla nümayiş etdirmək üçün hər fürsətdən istifadə edilməlidir. Çalışmalıyıq ki, ümumi maraqları tarazlaşdıraq və bu vəziyyətin yumşaldılmasına nail olaq. Mümkün müharibənin və ya mümkün eskalasiyanın miqyası azalsa belə, bu, özlüyündə vəziyyətin müəyyən həlli olacaq”. Tiqran Abramyan deyir ki, təbii olaraq, başa düşmək lazımdır ki, hər şeyin qarşısını almaq olmur, ona görə də Ermənistan mümkün yeni hərbi hərəkətlərə hazır olmalıdır. Bəs Azərbaycanın İsrailə uçuşlarının tezliyinin artırılması ilə bağlı Ermənistan hökuməti səviyyəsində hansı işlər görülür, Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi bu məsələ ilə bağlı İsrail tərəfdaşları ilə əlaqə saxlayırmı? Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinə sualı yazılı şəkildə göndərməsi xahiş olunub. Ermənistan və İsrail hələ 1992-ci ildə diplomatik əlaqələr qursalar da, İrəvan cəmi üç il əvvəl, 2020-ci ilin avqustunda Təl-Əvivdə səfirlik açıb”.
Beləliklə, qeyd edilənlər göstərir ki, Azərbaycan və İsrail arasında intensivləşən hərbi əlaqələr yenə Ermənistanda ciddi arahatlıq yaradıb. Bu arada qeyd edək ki, İsrail Milli Təhlükəsizlik Şurasının rəhbəri Tsaxi Haneqbi ölkəmizdə səfərdədir. O, ikitərəfli və regional məsələlər ətrafında Azərbaycan rəsmiləri ilə fikir mübadiləsi aparıb. Şübhəsiz ki, hərbi-texniki əməkdaşlıq məsələləri də müzakirə predmeti olub. Ötən ilin oktyabrında isə İsrail dövlətinin müdafiə naziri Benyamin Qans Azərbaycanda rəsmi səfərdə olub. Həmin vaxt Benyamin Qans ölkələr arasında hərbi əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsinin vacibliyini qeyd edib. İki ölkə arasında müdafiə əlaqələri yeni deyil, Azərbaycan illər boyu İsrail istehsalı olan silah sistemləri üçün etibarlı müştəridir. Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutunun araşdırmaları göstərir ki, 2011-2020-ci illərdə Azərbaycanın əsas silah idxalının 27 faizi İsrailin payına düşüb. 2016-2020-ci illərdə Azərbaycanın əsas silah idxalının 69 faizi İsrailin payına düşüb ki, bu da həmin dövr üçün İsrailin silah ixracının 17 faizini təşkil edir. Keçən il İsrailin “Meteor Aerospace” müdafiə şirkəti Azərbaycanda “Caspian Ship Building Company” ilə əməkdaşlıq edərək, xüsusi olaraq yerli müdafiə müqavilələrini yerinə yetirmək üçün “Caspian Meteor” adlı yeni yerli birgə müəssisə yaradıb. Bundan başqa, Azərbaycan israilin yardımı ilə hərbi təyinatlı çoxsaylı məhsullarln istehsalını həyata keçirir. Eyni zamanda ölkəmiz İsraildən müxtəlif növ silahların da alışını davam etdirir.
Ramil QULİYEV
