Belçikanın xarici işlər naziri Hadija Labib avqustun 22-də İrəvanda ermənistanlı həmkarı Ararat Mirzoyanla birlikdə keçirdiyi mətbuat konfransnda deyib ki, İrəvan və Bakıda keçirəcəkləri görüşlərin tarixi dönüşə səbəb olacağına ümid edirlər.
O bildirib ki, Brüssel İrəvan və Bakıda yeni məsləhətləşmələr keçirəcək: “Bu müzakirələrin tarixi dönüşə səbəb ola biləcəyinə ümid edirik. Buna nail olmaq çətin olsa belə, tarixi qarşıdurmadan yeganə çıxış yolu danışıqlar və kompromislərdir”.
Qeyd edək ki, H.Labib hazırda Ermənistandadır. O, avqustun 24-25-də Azərbaycanda olacaq.
Avropanın adından danışan xanım diplomat çox böyük əminliklə bildirir ki, prosesin nicatı yalnız Brüsseldədir. Ondakı bu əminliyi nə dərəcədə əsaslı saymaq olar?
Cümhüriyyət Xalq Partiyasının sədri Bədrəddin Quliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, son dövrlər Qərbin bu istiqamətdə daha intensiv cəhdlərini görürük: “Qərbin maraqları budur ki, bölgədə sülh müqaviləsi bağlansın və nəticədə Rusiyanın mövqeyi zəifləsin. Münaqişənin tam həlli və Cənubi Qafqaz ölkələrinin sürətlə Avropa ilə inteqrasiya etməsi qaçılmaz bir prosesə çevrilir. Qərb və ABŞ çalışır ki, bu ilin sonuna qədər bu məsələni tam nizama salsınlar. Belçika xarici işlər nazirinin əminliyi əsaslıdır. Qərbə sərf edən Ermənistan hakimiyyətinin ömrünün uzanması da bu prosesə bağlıdlr. Bu səbəbdən də onlar nəticəyə hesablanan addımlar atırlar. Avropa həm də Ermənistana izah edir ki, sülhün əldə edilməsi həmin ölkəyə böyük iqtisadi faydalar da vermiş olacaq. Cünki bir çox kəmərlər məhz onun ərazisindən keçə bilər. Təbiidir ki, bütün bunların fonunda biz Rusiyanın təxribatlarına da hazır olmalıyıq. Çünki onlar münaqişəni öz nəzarətində saxlamaq istəyir. Bizim bütün yollarımız Xankəndiyə doğru gedir. Artıq ermənilərin danışıqlara razı olmaqdan başqa çıxış yolu yoxdur. Rusiya Ermənistanın sərhədlərinə və Zəngızur dəhlizinə nəzarəti öz əlində saxlamaq istəyir. Artıq yeni situasiya yaranıb. Biz çalışmalıyıq ki, prosesləri sürətləndirək və öz istəyimizə nail olaq. Belçika nümayəndəsi Bakıda olacaq. Çalışmalıyıq ki, bu görüşdə real vəziyyəti onun nəzərinə dəqiq çatdıra bilək”.
Rusiyanın Brüssel və Vaşinqton formatı ilə bağlı gündəmə gələn cəhdlərə istiqamətlənmiş yumşaq neqativ yanaşması var.
İstər ABŞ və Rusiya, istərsə də Avropa İttifaqı danışıqların məhz onların vasitəçiliyi ilə keçirilməsində maraqlıdır. Əsas məsələ görüşün harada keçiriləcəyi yox, əldə ediləcək nəticə ilə bağlı olmalıdır. Biz indiyə qədər ABŞ dövlət katibinin təşəbbüsünün, Putinin vasitəsilə Moskvada və Soçidə, o cümlədən Avropa İttifaqının dəstəyi ilə Brüssel və Praqada keçirilən görüşlərin şahidi olmuşuq. Amma indiyə qədər keçirilən görüşlərin heç birində əldə edilən razılaşmaların icrasına nail olunmayıb. Misal üçün, 2021-ci ilin 11 yanvarında Rusiyada verilən bəyanatda sərhədlərin delimitasiyasının aparılması ilə bağlı konkret komissiyanın yaradılması və s. nəzərdə tutulmuşdu, müvafiq vaxt da verilmişdi. Lakin hələ də sərhədlərin delimitasiyası, demarkasiyası məsələsi öz həllini tapmayıb. Brüsseldə keçirilən görüşdə yenə eyni şəkildə Zəngəzur dəhlizi, kommunikasiyaların açılması ilə bağlı konkret öhdəliklər var idi. Bu məsələ də indiyə qədər həll olunmayıb. Yaxud da Blinken vasitəsilə keçirilən görüşdə sülh danışıqlarının intensivləşdirilməsi və ortada olan sülh müqaviləsi layihəsinin detallarının müzakirəsi nəzərdə tutulsa da, biz bunu da görə bilmirik.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
