Rusiya və Ukrayna arasında şiddətlənən savaşda diqqət çəkən məqamlardan biri Qərbin Kiyevə vəd etdiyi hərbi yardımları gecikdirməyə başlaması, həm də tam həcmdə verməməsidir. Elə bu səbəbdən “The Economist” dərgisi yazır ki, Ukrayna 2023-cü ilin iyununda başlamış əks-hücumun taktikasını dəyişib. Bildirilir ki, Ukrayna qoşunları bundan əvvəl böyük itki verirdi, indi isə əsas diqqət Rusiyanın artilleriya, radioelektron mübarizə vasitələri və dronlarla vurulmasına verilir.
“The Economist” Ukrayna baş qərargahındakı mənbəyə istinadla yazır ki, Kiyev ona yüzlərlə tank vəd olunmasına baxmayaraq, hələ ki, yalnız 60 “Leopard” tankı alıb. Jurnalın mənbəyi deyib ki, hazırda minaların təmizlənməsi üçün texnika fəlakətli şəkildə çatışmır. Qeyd olunur ki, daha bir problem havadan qorumanın olmamasıdır. Bu, minalı sahələrin və müdafiə xəttinin təmizlənməsini çətinləşdirir. Mənbənin sözlərinə görə, Ukraynanın hərbi rəhbərliyi məhz bu səbəbdən əks-hücumun başlanmasını mümkün qədər ləngitməyə çalışırdı: “Bizim Qərbin istədiyi kimi ön cəbhə döyüşləri üçün resurslarımız yoxdur”. “The Economist” həmin mənbəyə istinadla yazır ki, iyun ayındakı hücum “fəlakət” idi. Media xəbərlərində deyilir ki, Ukraynanın Qərbdə təlimləndirilmiş iki briqadası minalı sahələrdə çox sayda canlı qüvvə və texnika itirib. Baş qərargahdakı mənbənin sözlərinə görə, Ukrayna hazırda əsas diqqətini ordunun qorunub saxlanmasına yönəldir. Bu da qeyd olunur ki, Ukrayna silahlı qüvvələri cənub cəbhəsində uğur qazanaraq kifayət qədər böyük ərazidə minalı sahələrdən keçib. Buna baxmayaraq, iki ay yarımdır ki, Ukrayna özünün strateji məqsədinə - Azov dənizinin sahilinə çıxışa nail ola bilməyib. Bu arada Britaniyanın hərbi kəşfiyyatının məlumatına görə, Rusiya Ukrayna cəbhəsində döyüşmək üçün daha bir böyük birləşmə - 18-ci ümumqoşun ordusunun təşkilinə başlayıb. Məlumatda deyilir ki, yeni ordu ehtimalən Krım qarnizonuna daxil 22-ci ordu korpusu da daxil Ukraynanın Xerson vilayətində döyüşən başqa hissələrin birləşdirilməsindən təşkil olunacaq. Britaniya kəşfiyyatı bildirir ki, yeni ordunun əsasən səfərbərlərdən təşkil olunacağı düşünülür: “Rusiya belə görünür ki, əsas istiqamətlərdə döyüşmək üçün daha çox təcrübəli hissələri azad etməyə çalışır. Belə bir real ehtimal var ki, hərbi hava desant qüvvələrinin Xersondan Orexov istiqamətinə gətirilməsi də bununla bağlıdır”. Britaniya kəşfiyyatı bundan əvvəl bildirirdi ki, Rusiya Ukraynanın işğal olunmuş ərazilərində yeni iri quru qoşunu birlikləri yaradılmasına başlayıb. Moskva bu məqsədlə mövcud qanunlara dəyişikliklər edir ki, orduya mümkün qədər çox adamı cəlb edə bilsin. Dövlət Duması bu yaxınlarda həqiqi hərbi xidmətə çağırış yaşının yuxarı həddini 27-dən 30-a qaldırıb. Bundan başqa, ehtiyatda olan hərbçilərin yuxarı səfərbərlik yaşı 70-ə qaldırılıb.
Belə bir vaxtda Ukrayna böyük ümidlə gözlədiyi F-16 qırıcı təyyarələri ilə bağlı da yeni problemlə üzləşir. ABŞ Müdafiə Nazirliyinin sözçüsünün müavini Sabrina Sinq bu fonda bildirir: “ABŞ-ın Ukraynaya F-16 qırıcı təyyarələri verməsi üçün Kiyev hakimiyyəti yerdə lazımi logistikanı təmin etməli və ukraynalı pilotlar ingilis dilini öyrənməlidir”. O bildirib ki, təlimlər başa çatandan sonra Konqres F-16-ların Ukraynaya verilməsini təsdiqləyəcək, amma əvvəlcə sözügedən şərtlər yerinə yetirilməlidir: “ABŞ ukraynalı pilotların hazırlanmasına kömək etməyə hazırdır. Ukraynanın təlim üçün göndərəcəyi pilotların sayı ilə bağlı hələ qərar qəbul olunmayıb”. Qeyd edək ki, ukraynalı pilotların hazırlanması proqramına Danimarka və Niderland rəhbərlik edir. Xatırladaq ki, avqustun 20-də Niderland və Danimarka hökumətləri Kiyevə F-16 qırıcıları verəcəklərini açıqlayıb. Ukraynalı pilotlar və mühəndislər artıq bu təyyarələrdən istifadə qaydalarını öyrənməyə başlayıblar. Danimarka gələn ilə qədər ilk F-16-ları Ukraynaya göndərməyi planlaşdırır. Rusiya bildirib ki, Danimarka və Niderlandın Ukraynaya F-16 qırıcı təyyarələr vermək qərarı münaqişəni daha da qızışdıracaq. Rusiyanın Danimarkadakı səfiri Vladimir Barbin deyib: “Ukrayna sülh üçün şərtləri özü müəyyən etməlidir” şüarı arxasında gizlənən Danimarka Ukraynanı Rusiya ilə qarşıdurmanı davam etdirmək seçimi qarşısında qoyur”. Kiyev isə bildirir ki, F-16 qırıcıları onun iyun ayından başladığı əks-hücumu gücləndirəcək və işğalçı Rusiya qüvvələrinin Ukrayna ərazisindən çıxarılmasında mühüm rol oynayacaq. Lakin Danımarkanın müdafiə naziri Yakob Ellemann-Yensen deyib ki, Ukrayna ona veriləcək F-16 qırıcılarından yalnız öz ərazisində istifadə edə bilər: “Biz silahları bir şərtlə veririk ki, ondan düşməni Ukrayna ərazisindən vurub çıxartmaq üçün istifadə olunsun. Bu şərt istər tanklara, istər döyüş təyyarələrinə, istərsə də bütün başqa silahlara aiddir”. Məsələnin digər tərəfi ondan ibarətdir ki, davam edən müharibə şəraitində Kiyev hakimiyyəti yerdə lazımi logistikanı təmin edə bilməyəcək. Belə logistikanın qurulması Rusiyanın davamlı raket zərbələri fonunda mümkün deyil. Bu isə o deməkdir ki, Ukrayna gələn il də F-16 qırıcılarını almaya bilər. Elə bu da Qərbin Ukraynanı yarı yolda qoyması deməkdir.
Tahir TAĞIYEV
